Sözcüklerin açıklamaları
Akşam okulu, bir kişinin boş zamanlarında ders alabileceği gönüllü bir eğitim kurumudur. Dersleri dil, tarih, bilişim teknolojileri, felsefe, resim ve fiziksel egzersiz gibi çok çeşitli konuları kapsar. Derslere katılım için şart aramaz ve sınav yapılmaz. Akşam okulu sınıfları normalde bir bilgilendirme derneği* tarafından işletilir.
İdari Kayıtlar Yasası'nın bir gereği olarak, herkesin devlet ya da belediye tarafından tutulan idari kayıtlara erişim hakkı bulunmaktadır.
Yetkililer başkalarının özel yaşamını korumak, devlet güvenliği ya da devletin çıkarlarını korumak gerekçeleriyle kayıtlara erişim talebini geri çevirebilir.
Eğer bir davada tarafsanız, dava kayıtlarına çok geniş erişim hakkınız bulunmaktadır.
Eğer tanıtım yardımı, nakit yardımı ya da işsizlik maaşı alıyorsanız, bir eğitime başlamak ya da bir iş bulmak için yardım ve rehberlik almanız şarttır. Buna aktifleştirme adı verilir ve kurs ya da iş başında eğitim şeklinde gerçekleşebilir. Altifleştirmeye katılım hem bir hak, hem de bir yükümlülük olmanın yanı sıra, mali destek almak için bir ön koşuldur.
Sosyal konut şirketleri, devlet tarafından desteklenen meskenleri inşa eder ve kiraya verir. Belediyelerin kendi sınırları içinde, semt sakinlerine tahsis edebileceği belirli sayıda devlet destekli apartman dairesi bulunmaktadır.
15 yaşından büyük herkes, konut şirketinde bir apartman dairesi için adını bekleme listesine yazdırabilir. Bu hizmet için küçük bir ücret ödenir. Birçok durumda, böyle bir apartman dairesi bulmak yıllar sürebilir.
İşsizlik maaşı, bir işsizlik kasası (a-kasse) üyesi olan işsizlere verilen mali bir destektir.
İşsizlik kasası ya da a-kasse, çalışanlar ya da serbest işyeri sahipleri için özel bir kuruluş olup, amacı, işsiz kaldıklarında üyelerine mali destek sağlamaktır. İşsizlik kasaları sendikalarla yakın ilişki içindedir ancak, bir sendika üyesi olmasanız dahi bir işsizlik kasası üyesi olabilirsiniz.
İş Mahkemesi, çalışanlarla ile işverenler arasındaki sözleşme ve anlaşmaların yorumlanması ve ihlali ile ilgili davalara bakan uzmanlaşmış bir mahkemedir. Hakimleri, Çalışma Bakanlığı tarafından atanır.
İş Kazaları İdaresi, bir kazanın ya da hastalığın, iş kazası olarak kabul edilip edilmeyeceğini belirleyen tarafsız bir kuruluştur. Bu kurul ayrıca, sizin tazminat hakedip etmediğinize de karar verir. Çalışanın tazminatını ödeyen kurum, işverenin sigorta şirketidir.
Daha fazla bilgi için www.arbejdsskadestyrelsen.dk adresine bakabilirsiniz.
İş Denetimi Kurumu, görevi işyerinde güvenli, sağlıklı ve verimli bir çalışma ortamı yaratmak olan bir kamu kuruluşudur. Bu hedefleri gerçekleştirmek için kuruluş, şirketlere düzenli teftişler yapar, kurallar ve yasalar hazırlar, iş sağlığı ve iş güvenliği konularında bilgi veren yayınlar çıkarır. İş Denetimi Kurumu'nun ülkenin çeşitli yerlerinde ofisleri bulunmaktadır. Daha ayrıntılı bilgi almak için www.at.dk adresine bakabilirsiniz.
Loğusa bölümü, kadının ve yeni doğan bebeğin doğumdan hemen sonra yatırıldığı hastane odasıdır.
Bina sakinleri dernekleri, aynı bina birliğinde oturan kiracıların kurduğu derneklerdir. Bu dernek, evsahibine karşı kiracıların çıkarlarını korur.
Halk listesi, belediye seçimlerinde parti dışı aday listeleridir. Halk listeleri, özellikle yerel çıkarlarla ilgilenirler.
Danimarka adli sistemi içinde şehir mahkemesi, ilk kademe mahkemedir. Şehir mahkemesinde sivil davalar ve ceza davalarının büyük çoğunluğu ele alınmaktadır.
Dankort ödeme kartı, bankalar tarafından verilen, özel bir Danimarka ödeme kartıdır. Birçok yerde Dankort kartları geçerlidir. Size, nakit para çekme makinelerinden para çekerken kullanmanız gereken bir PIN kodu verilir. Bazı dükkanlarda, Dankort fişinin üzerine imza atmanız gerekir.
Sarı sayfalar, telefon rehberinde işyerleriyle ilgili bilgilerin bulunduğu sayfalardır. Sarı sayfalar ayrıca www.degulesider.dk adresinde de bulunabilir.
Binanın sahibi, binanın yöneticiliğini yapmak üzere personel işe alır. Bu personel, kira kontratı, kira toplama, bina bakım görevlisi tutma ve kiracılarla irtibata geçme işlerini yürütür.
1993 yılına kadar Avrupa Birliği'nin ismi Avrupa Topluluğu (AT) olarak biliniyordu. İlk altı ülkenin 1957 yılında Roma Antlaşması'nı imzalamasıyla başlayan süreçte işbirliği, zaman içinde arttı. Danimarka 1972 yılında ulusal bir referandumun ardından AT üyesi oldu. Şu an AB, 27 üye devletten oluşmaktadır. Bu ülkeler Belçika, Bulgaristan, Kıbrıs Rum kesimi, Danimarka, İngiltere, Estonya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, Hollanda, İrlanda, İtalya, Latvia, Lüksemburg, Malta, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, Çek Cumhuriyeti, Almanya, Macaristan ve Avusturya.
Avrupa Parlamentosu, 27 AB üye devletinin vatandaşları tarafından seçilen 785 üyeden oluşur. Üyeler beş yıllık bir dönem için hizmet vermek üzere seçilir. Üye sayısı, ülke büyüklüğüne bağlıdır. Danimarka'nın parlamentoda 14 üyesi vardır.
Avrupa Konseyi, 1949 yılında kurulmuş, hükümetler arası siyasi bir organizasyondur. Konsey'in, demokrasiyi ve insan haklarını geliştirmek amacıyla birlikte çalışan 47 üye devleti vardır. 1950 Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni hazırlamaktan sorumlu kurum Avrupa Konseyi'dir.
Danimarka Halk Kilisesi bir Evangelist Lutheran Kilisesi'dir. Bu, onun 16. yüzyıldaki reform döneminde Roma Katolik Kilisesi'nden kopmuş bir Hıristiyan Kilisesi olduğu anlamına gelir.
AEB, Avrupa Ekonomik Bölgesi'nin kısaltmasıdır. Bu, AB üye devletleri ile, İzlanda, Norveç ve Liechtenstein arasında bir anlaşmadır. Bu anlaşma 1994 yılında yürürlüğe girmiş olup işgücünün, eşyaların, insanların, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaşımı konularının yanı sıra rekabette adil kurallarla ilgilenmektedir.
BM, 1945 yılında kurulmuş Birleşmiş Milletler Örgütü'nün, Birleşmiş Milletler'in kısaltmasıdır. Örgüt'ün hedefi, uluslararası barışı ve güvenliği korumak ve ekonomik, sosyal, kültürel ve insani yardım sorunlarını çözmek için uluslararası işbirliği yapmak ve insan haklarına saygıyı arttırmaktır. BM, 192 üye ve altı ana yapıdan oluşur. Bunlar, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Mütevelli Heyeti, Uluslararası Adalet Divanı ve Genel Sekreterliktir. BM genel merkezi New York'tadır.
Ulusal bir referandum, Danimarka Parlamentosu'nun çıkardığı ya da çıkarma hazırlığında olduğu belirli kararlar konusunda halka oy kullanma fırsatı verir. Ulusal referandumlar ya doğrudan bağlayıcı olur ya da parlamentoya gösterge niteliğinde bilgi verir. Danimarka anayasasına göre, anayasadaki değişiklikler ve uluslar üstü kurumlara egemenliğin devredilmesi sorunları, ulusal referandum ile belirlenir. Son ulusal referandum, Danimarka'nın AB'ye üyeliği konusunda düzenlenmişti.
Yaygın olarak yüksek okulu diye geçen halk eğitim okulları, yetişkinler ve gençler için özel bir tür yatılı okuldur. Halk okulları, Danimarka'da on dokuzuncu yüzyılın ortalarında ortaya çıktı. Halk Yüksek Okulların arkasındaki düşünce, gençlere ve yetişkinlere tarih, kültür ve sosyal yaşam hakkında kavramlar kazandırmaktı. Yüksek Halk Okulları, müzik, sanat, spor, felsefe ve sosyal bilgiler alanında dersler açarlar. Dersler, resmi beceriler kazandırmaz ve öğrenciler sınava girmez.
Danimarka Anayasası'na göre, Danimarka Evangelist Lutheran Kilisesi, Danimarka Halk Kilisesi'dir. "Halk" sözcüğü, nüfusun çoğunun Kilise üyesi olmasından ve devletle bağının diğer dini cemaatlerden çok daha yakın olmasından kaynaklanır. Anayasaya göre, devlet Halk Kilisesini desteklemeli ve parlamento kilise işlerinin yönetimiyle ilgili konuların ana hatlarını çizmeli, ancak devlet normalde ruhani işlere karışmamalıdır. Danimarka Halk Kilisesi hizmetleri halka açıktır ve kilise üyeleri vaftizler, kilise üyesi olma, düğünler ve cenazeler gibi kilise törenlerini serbestçe düzenleme hakkına sahiptir. Halk Kilise rahipleri ve kilise katipleri, eski çağlara kadar uzanan bir gelenekle Danimarka'daki tüm doğumların nüfus kaydını yapmakla yükümlüdür. Ancak, bunun bir istisnası, kişinin nüfus memurunun nüfus kaydından sorumlu oldu Güney Jylland'da görülür. Halk Kilise rahipleri aynı zamanda bir cenaze görevlisi gibi davranır ve aynı şekilde, ölen kişinin gömülmesinden ya da yakılmasından önce izin alınması gereken kişidir.
Halkın bilgilendirilmesi, yetişkinler için, işle ilgili olmayan genel konularda verilen derslerdir. Halkın bilgilendirilmesi özellikle yüksek okullar, kütüphaneler, dini, ruhani ya da siyasi organizasyonlar tarafından organize edilir.
Halk idaresi (folkestyre) sözcüğü demokrasi anlamına gelir.
Folketinget Danimarka Ulusal Parlamentosudur. Folketinget, ikisi Grönland ve ikisi Faroe Adaları'ndan gelen 179 üyeye sahiptir.
Üyeler dört yıllık bir dönem için hizmet vermek üzere seçilir. Başbakan, dört yıllık sürenin bitiminden önce genel seçim çağrısı yapabilir. Seçimler, orantılı temsil kullanılarak yapılır. Bunun anlamı, siyasi partilerin aldıkları oy sayısı ile orantılı sayıda milletvekili çıkarmasıdır.
Tüketici Şikayetleri Kurulu, mal ve hizmetlere ilişkin şikayetlerle ilgilenen bir kamu kuruluşudur. Danimarka Ulusal Tüketici Ajansı (Forbrugerstyrelsen), Tüketici Şikayetleri Kurulu'nun sekreterliğini yürütür.
Velayet hakkı, ebeveynlerin çocuğunun bakımını yapma görevi ve çocuğun çıkarlarına en iyi hizmet edecek kararları çocuk adına alma görevidir. Evli ebeveynler, çocuk üzerinde ortak velayet hakkına sahiptir. Eğer ebeveynler evli değilse, ebeveynlerin aksi yönde bir karar olmadığı durumda velayet anneye verilir. Eğer ebeveynler ayrılmış ya da boşanmışsa, normalde her ikisine ortak velayet verilir.
Mümkün olduğunca çok katı atığın yeniden dönüştürülmesi işi belediyeye aittir. Bu nedenle, halkın çöplerini örneğin kağıt, cam, metal ve bahçe çöpü olarak ayırarak farklı çöp kutularına attığı katı atık yeniden dönüştürme merkezleri vardır. Tehlikeli atıklar ayrıca toplanır.
Evsahipleri dernekleri, belirli bir bölgedeki mesken alanında bulunan evsahipleri tarafından kurulmuş bir birliktir. Bu dernekler, örneğin kaldırımların ve yolların bakımı gibi ortak amaçlara hizmet eder.
Bütün belediyelerde kira kontrolü kurulları bulunmalıdır. Birçok belediyenin ortak bir kira kontrolü kurulu vardır. Kira kontrolü kurulu, kiraların miktarı, apartman dairelerinin koşulları ve kiracıları ilgilendiren diğer konularla ilgilenir.
Daha ayrıntılı bilgi için yüksek halk eğitim okullarına bakabilirsiniz.
Bazı ilaç türleri herhangi bir dükkandan, yani bir doktor reçetesi olmaksızın satın alınabilir. Eczaneler hem reçeteli, hem de reçetesiz ilaçları stoklarında tutarlar.
1 Ocak 2007 itibariyle, Danimarka 98 belediyeye ayrılmıştır. Belediyeler, kendi bölgesindeki halka belirli hizmetler götüren kamu kuruluşlarıdır. Birçok bölgede belediyeler kendi kararlarını almakta özgürdür.
Belediyeler, her dört yılda bir o bölgede yaşayan insanlar tarafından seçilen belediye meclisleri tarafından idare edilir.
Medya lisansı radyo, televizyon ya da radyo ve televizyon alıcısı olan bir bilgisayar için yapılan bir kullanıcı ödemesidir. Bu, radyo ve televizyon yayınlarını alma hakkı için yapılan bir ödemedir. Medya lisansı, Danimarka Radyosu'nun hem radyo hem de televizyon bölümlerini ve TV2'yi finanse etmek için kullanılır. Her iki istasyonun da kamu hizmeti görevi adlı bir görevi bulunmaktadır.
NATO, 1949 yılında kurulmuş bir batı savunma organizasyonu olan Kuzey Atlantik Paktı'nın kısaltmasıdır. NATO, 12 ülke tarafından imzalanmış olan Atlantik Paktı üzerine kuruludur. Bugün, 26 üyesi olan organizasyon Rusya ile işbirliği yapmaktadır.
OECD, Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü'nün kısaltmasıdır. Bu hükümetler arası kuruluşun 30 üyesi bulunmaktadır. 1961 yılında kurulmuştur. Hedefi, üye devletlerine yüksek yaşam standartları ve ekonomik gelişme sağlamaktır.
Bilgilendirme birliği, özellikle boş zaman eğitimleri bağlamındaki bilgilendirme çalışmaları koordine eden ve yürüten örgütlenmelerdir.
Kamu hizmeti, amacı halka yararlı konularda bilgiler vermek olan radyo ve televizyon istasyonları için kullanılan bir terimdir. Danimarka Radyosu (DR) ve TV2 kamu hizmeti istasyonlarıdır. Bu istasyonların, dengeli kültürel ve bilgi verici programlar yayınlama görevi vardır.
Mortgage, emlak karşılığında güvenceye alınmış bir borçtur. Bir mortgage çektiğiniz zaman, eviniz borcunuzun teminatı olarak ipotek edilir. Mortgage borcu verenler ve mortgage kredisi kurumları bu tür borç verirler.
1 Ocak 2007 itibariyle, Danimarka, her biri hastane yönetimi, toplu taşıma ve bölgesel kalkınma görevlerini yürüten beş bölgeye ayrılmıştır. Bölgeler, her dört yılda bir o bölgede yaşayan bireyler tarafından seçilen 41 üyeden oluşan bölge kurulları tarafından idare edilir.
Temsili demokrasi, insanların bir temsil organına temsilciler seçtiği bir hükümet biçimidir. Danimarka'da bu organlar Danimarka Parlamentosu, beş bölge ve belediyelerden oluşur.
Kraliyet Birliği, Danimarka'yı, Faroe Adalarını ve Grönland'ı tek bir krallık altında Danimarka anayasası ile birleştiren ekonomik, adli ve dil birliğidir. Anlaşma sınırlarına göre, Faroe Adalarını ve Grönland geniş özerk yönetime sahiptir.
Schengen Anlaşması'nın temel amaçlarından biri, Schengen'e üye ülkelerin tüm emniyet güçlerini ve konsolosluklarını, rapor edilen kişiler, kayıp eşyalar ve kayıp taşıtlar konusunda bilgilendirecek bir elektronik ağ kurmaktır.
Schengen Anlaşması, AB üye devletleri ile Belçika, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Hollanda, İtalya, Lüksemburg, Portekiz, İspanya ve Avusturya'nın yanı sıra AB üyesi olmayan Norveç arasında yapılmış bir işbirliği anlaşmasıdır. Schengen Anlaşması'nın hükümlerine göre, üye ülkelerin vatandaşları sınır kontrolü olmaksızın birbirinin sınırını serbestçe geçebilir. Danimarka 1997 yılından bu yana üyedir.
İş güvenliği temsilcileri, iş sağlığı ve iş güvenliği konularında çalışanların çıkarlarını işverene karşı korumak amacıyla iş arkadaşları tarafından seçilir. İş sağlığı ve iş güvenliği temsilcisi, sendika temsilcisi ile aynı şekilde iki yıllık bir dönem için seçilir ve özel bir eğitimden geçmek zorundadır.
Veraset mahkemesi, şehir mahkemesinin bir şubesidir. Miras, iflas ve boşanma sonrası eşlerin mal paylaşımı davalarıyla ilgilenir.
SSP işbirliği, okullar, belediyenin sosyal kuruluşları ve polis arasında bir işbirliği girişimidir. Amacı, çocuklar ve gençler arasında suçu önlemektir.
Devlet savcısı, yüksek mahkeme tarafından yargı önüne gelen ceza davalarında devleti temsil eder.
Devlet idaresi, ayrılma, boşanma, velayet ve çocuğu ziyaret etme hakları konularıyla ilgili belirli görevleri yürüten bölgesel devlet kuruluşlarından oluşur. Devlet idaresi ayrıca, evlat edinmeyle ilgili şikayet davalarını ve iş ve sosyal konulardaki belediye kararları ile ilgili kuralları ele alır. Belirli bir yasal yetkilinin bulunmadığı alanlarda bölgesel devlet idaresi, belediyeyi özellikle kamu yetkililerini, yasalara uygun davrandığını güvenceye almak üzere takip eder.
Denizcilik ve Ticaret Mahkemesi, ticari konular ve deniz kazaları ile ilgilenen bir mahkemedir. Denizcilik ve Ticaret Mahkemesi, bir başkan, bir ya da daha çok başkan yardımcısı, bir hakim ve belirli sayıda uzmandan oluşur.
Çalışanlar temsilcisi, işyerinde çalışanlar tarafından ve işyerinde çalışanlar arasından iki yıllık bir dönem için seçilir. Çalışanlar temsilcisi, işverene karşı çalışanların çıkarlarını temsil etmek zorundadır. O işyerinde sendikayı temsil etmek yine çalışanlar temsilcisinin görevidir.
Yabancılar Dairesi, Entegrasyon Bakanlığı'na bağlı olmakla birlikte, kararları bakanlıktan bağımsızdır. Yabancılar Dairesi, örneğin iltica, aile birleşimi, vize ve çalışma izni gibi çok çeşitli konularla ilgilenir. Yabancılar Dairesi, kararlarını belirli uygulamalara dayandırır ve ülkeye giriş ile oturma koşulları hakkında bilgi verir.
Gençlik eğitim danışmanı (UU) ile, belediyelerdeki özel merkezlerde görüşülebilir. Burada, 25 yaşın altındakiler eğitim üzerine tavsiye ve danışmanlık hizmeti alabilirler.
Nezaret hapsi kısaca, bir suç işlediğinden şüphelenilen bir kişinin hapiste tutulmasıdır.
WHO, BM'ye bağlı olarak 1948 yılında kurulmuş bir organizasyon olan Dünya Sağlık Örgütü'nün (World Health Organization) kısaltmasıdır. Görevi, bulaşıcı hastalıkları takip etmek ve sağlık programları gerçekleştirmektir.
Yayın bilgileri
Danimarka'da Yurttaş Olmak - Yeni yurttaşlar için Danimarka toplumuna yönelik bilgiler
Mülteciler, Göçmenler ve Entegrasyon Bakanlığı
Holbergsgade 6
1057 Copenhagen K
Telefon: 33 92 33 80
E-posta: inm@inm.dk
Commitment Kommunikation ApS ile birlikte Mülteciler, Göçmenler ve Entegrasyon Bakanlığı. Bu bilgiler yayına gireceği tarih olan 30 Mayıs 2007 itibariyle doğrudur.
978-87-91850-23-3.
978-87-91850-52-3.
Türkçe dili sürümü, Ocak 2008.
3,000.
Mülteciler, Göçmenler ve Entegrasyon Bakanlığı ile işbirliği içinde Annie Hagel.
Commitment Kommunikation ApS Nitivej 10, 2000 Frederiksberg. Telefon: 70 22 07 10, E-mail: post@commitment-aps.dk.
Website: www.commitment-aps.dk
Mark Gry Christiansen.
PrinfoHolbæk-Hedehusene A/S
Michael Daugaard.
Per Morten Abrahamsen: 134. Mark Andersen: 139. Lars Bahl: 31, 47, 52, 73, 93 ve 129. Ole Christiansen: 8 and 142. Jacob Dall: 24. Michael Daugaard: Ön ve arka sayfa, 10, 15, 16, 27, 28, 32, 35, 36, 41, 44, 47, 49, 50, 51, 53, 55, 58, 63, 66, 68, 75, 77, 80, 82 88, 92, 94, 100, 104, 107, 109, 110, 112, 113, 115, 119, 122, 124, 126, 137, 140 ve 148. Anne-Li Engström: 54. Per Folkver: 132. Linda Henriksen: 85. Sonja Iskov: 61. Ulrik Jantzen: 141. Stuart McIntyre: 120. Kissen Møller-Hansen: 60, 76, 79 ve 130. Morten Nilsson: 20 ve 96. Heine Pedersen: 127. Kristian Juul Pedersen: 13. Jørgen Schytte: 65, 72, 144 ve 147. Niels Aage Skovbo: 83. Stig Stasig: 67. Søren Svendsen: 70. Mikkel Østergaard: 12, 18, 42, 87, 98, 101 ve 138. Danimarka haritası: Kampsax/Cowi: 11. Sağlık hizmetleri kartı: Danimarka'daki bölgeler: 131.