5 Kupata nafasi ya kuishi
Kununua ao Kupangisha nyumba
Aina mbalimbali ya manyumba
Manyumba mingi za mu Danemark ziko namuna mabalimabali:
Kuko manyumba za kupangisha, za ma cooperative, na za ba
privés. Manyumba za kupanga amo, zamingi ni za multi-storey
na zinajengewa muma bloc za mingi fasi moya mu ma ville. Zile
manyumba za kupangiamo ni za ba privés ama za batu benye biko
na ma societés na ma associations za kupangisha manyumba.
Ma Apartments ya kipekee na manyumba zenye zinaajengewa pekeyake.
Ma appartements privés na manyumba zenye zinaajengewa mu
kiwanja yake peke yake zinaweza kuuzwa. Manyumba zenye zinazo
jengewa pekeyake ziko za famille moya tu na zinajengewa mu parcelle
yake ya kipekee. Mu ma villes manyumba ziko bei kali.
Angalia ma publicité na upeleleza
Fasi mingi kupata nyumba, inaweza kuwa nguvu. Ukitaka kupata
nyumba:
- Unaweza uliza ba authorités municipales mu ville yenye uko amo,
na kuuliza benye banafanyaka kazi ya kuangaliya manyumba.
- Unaweza andikisha jina yako ku ma sociètés za kupangisha
manyumba.
- Unaweza soma mu ma journaux zenye zikoamo ma publicités
za kuujisha manyumba ao unaweza afficher fasi moya ao mu
journal majina zako na adresse yako yote na kuandika ya kama
unataka nyumba ya kupanga.
- Unaweza tafuta mu internet, ao unaandikamo kama uko na tafuta nyumba.
- Unaweza tafuta nyumba mu bitabu bya ma numero za téléphone
mu section ya ma pages jaunes kuna nafasi ya kuangaliya
manyumba, ao unaangaliya ku site Internet: www.degulesider.dk.
- Unaweza weka ka affiche ku supermarché ya karibu na kwenye
unaishi.
- Unaweza uliza barafiki na bandugu ao batu bengine.
Manyumba za kupangisha
Za kawaida ao za ba privés
Manyumba zinaweza kuwa za batu ba privés ao za ma sociètés
zenye hazitafute faida. Unaweza tia jina yako ku liste ya kungoya
nyumba, nikusema utalipa nyumba wakati jina yako inaonekana
ku liste ya benye batapat nyumba. Lakini inaweza maliza miaka
mingi ; uliza benye banapangishaka manyumba.
Ba authorité municipales yako banaweza kukusaidia
Kila mukubwa wa ville yako anakuaka na liste ya manyumba zenye
hazina batu. Unaweza pata nyumba mu hii njia ukimuuliza.
Manyumba za ba privés hazikuake sana sana na systeèm ya ma liste d'attente
Manyumba za privés azikuake sana sana na système ya ma liste
d'attente. Hapa ni mwenye nyumba pekeyake njoo ana décidaka
kuchagua mutu mwenye anapenda kupangisha munyumba
yake.
Masikilizano ya kupanga munyumba
Ma droits na ma devoirs zako
Mwenye nyumba na mupangai bote biko na ma droits na ma
devoirs zabo. Izi sheria ziko mu sheria ya inchi kuhusu bapangai.
Wewe mupangai, unapashwa ambia mwenye nyumba mbele
kama unataka kuhamia fasi ingine mbele ya myezi tatu, na
mwenye nyumba hana ruhusa ya kutupa bitu yako mbiyo mbiyo
inje, hata kama umeshindwa kutumiza mapashwa yako kama
mupangai. Lakini kama una exagérer, iko na droit ya kukupatiya
délai ya kutoka mu nyumba yake. Inafatana na contract yenye
muli signer nyinyi bawili.
Sheria ya Danemark inaeleza namuna ya ginsi ya kuchunga
nyumba ama parcelle yenye unapanga ndani, na hesabu ya batu
benye banaweza kuishi mu zile ma nyumba.

Batu bengi banaikala mu manyumba zabo
Mu Danemark, 63% ya batu banaishi mu manyumba zabo
za kipeke. Zaidi sana ma couples zenye ziko na batoto njo
zenye zinaishi sana mu manyumba za kipekee. Manyumba
izi za ma familles ziko zaidi na parcelle, veranda na terrain
kubwa.
Karibu ya 30% ya population danoise, inaishi mu ma
appartements mu ma gorofi. Ma mara mingi izi manyumba
za ma etage ni za kupangisha tuu.
Bengine batu banaishi mu manyumba za kuishi pamoya,
kila mutu mu chumba yake na bana côtiser pamoja juu
ya chakula na ma besoins zingine.
Ba jeunes mingi banaishi mu manyumaba yenye banapanga
pamoja ama bana louer chumba moja mu manyumba
za ba privés.
Banafunzi banaeza panga mu ma Campus. Kila campus ina
wanafunzi mingi na kila mwanafunzi iko na chumba yenye
iko na choo pamoya na douche yake, lakini banafunzi
wanachangiya na kutumiya cuisine moya.
Uko na haki yaku signer contrat ya kupanga
Kufatana na sheria ya Danemark ya kupangisha nyumba, ni
haki yako kuuliza mwenye nyumba mu signer contrat ya
kupanga mu nyumba yake. Ile contrat inapashwa onesha
kama unaweza ambia mwenye nyumba délai ya myezi
mingapi mbele wewe uhama, na kama ukitoka munyumba
inaomba ikue mu hali ya namuna gani.
Inapashiwa muandike majina yenyu bawili ku contract ya nyumba
Kama muko bibi na bwana, lazima majina yenyu yote bawili
iandikiwe mu contrat. Nikusema mutu moya anaweza bakia
mu nyumba ata kama mwengine anatokamo juu ya divorce,
ao kama tu mwengine amehamia fasi ingine.
Angaliya makosa yote ya kunyumba
Usi signer contrat kama hauya angalia nyumba yote muzuri,
na kama hauya soma ile contrat yote muzuri.
Kama kunyumba kuko makosa, muiandike mu contrat ao
ku kartasi kengine na mukasigner nyinyi bote bawili. Kama
unapata makosa ingine, inafaa unaambia wakuchunga
nyumba mwenye mu siku kumi na ine tokeya siku yenye
uliingiaka mu ile nyumba juu basikulipishake kusema we
njoo uliaribishaka nyumba.
Makuta ya garantie
Musikilizane na mwenye nyumba juu ya garantie
Unapashwa lipa garantie mbele ya kuingia mu nyumba,
mbele yakulipa loyer ya mwezi yako ya kwanza. Munapashwa
sikilizana juu ya ile garantie weye na mwenye nyumba.
Mwenye nyumba anaweza tumia ile makuta ya garantie
kwa kutengeneza nyumba yake kama uli aribisha nyumba.
Lakini kama hakuna kwenye kumeharibika, anapashwa
kukurudishia garantie yako yenye ulimupatiaka wakati uli
ingiaka mu nyumba.
Batu ngapi banaweza ikala mu nyumba?
Kuko nombre ya batu benye banaweza
ikala mu nyumba moya
Mu contrat, benye manyumba bengine banaandikaka
nombre ya batu benye banaweza ikala mu nyumba yake.
Bakubwa ba l'état nabo, banaweza limiter nombre ya batu
benye banaweza ikala mu nyumba kufatana na bunene ya
nyumba yenyewe.
Deni ya pesa za kulipa nyumba
Uandikie bakubwa ya l'état kuomba deni juu ya garantie
Unaweza andikia bakubwa ba l'état bakusaidie na makuta ya kulipa
garantie ya kupanga, lakini zile pesa utazirudishaka.
Kama hauna makuta mingi, unaweza vile vile kubaandikia na
kuomba mukuta ya deni ya kulipa loyer ya mwezi ya kwanza.
Bakubwa bata zi calculer kufatana na:
- Nombre ya batu ginzi muna ikala mu ile nyumba.
- Kama nyumba ni ya mukubwa namuna gani.
- Loyer ya kulipa ku mwezi moya.
- Makuta/mishahara ya batu benye banaikala mu nyumba.
Benye balishaka pata pension banaweza lomba aide speciale juu ya kulipa nyumba.
Kuuliza haki yako (ku reclamer)
Kama haukutosheka mu decision(maamuzi) ya bakubwa juu ya deni ya garantie yenye ulibalomba ao habakukusaidia kulipa loyer yako, ni haki yako kuuliza na kutafuta njia yakusaidiwa. Barua yenye balikuandikia inapashwa kuwa na maelezo kuonyesha namuna unaweza uliza, na wapi unaweza enda kufanya reclamation yako na mu délai ya siku ngapi.
Mashauri (Conseils)
Zungumuza na benye banajua maneno ya manyumba
Kuna vikundi mingi bya batu benye banasaidiaka kupana mashauri
bila kukulipisha makuta. Aba batu banaweza kukusaidia kwa
kuelewa mabarua za ma location ya ma nyumba.
Chama cha ushirika wa wajenga nyumba
Inaomba ulipe sehemu (part) yako na loyer ya nyumba
Chama cha ushirika cha wajenga manyumba ni kikundi ya
benye manyumba na kinasimamiwa na batu fulani. Wakati
una lipa ama unanunua, utalipa franga fulani kwa mara moya,
yenye inakuapatiya ruhusa yakutumia nyumba moya mwa zile
manyumba. Lakini unapashwa kuendeleya kulipa loyer kila mwezi.
Normalement, iyi loyer inakuwa ndongo saana par rapport ya
loyer ya nyumba ya kupanga ya kawaida.
Ma réglements na ma activités
Ukisha kua mu kile kikundi maramoya unakuwa membre wa ile
socièté, na uko na droit yakuingia mu mukutano yabo ya mwisho
ya mwaka. Mu ile mukutano, ba membres batazungumuza juu ya
sheria zakuchunga zile manyumba, sheria juu ya kuzitengeneza
kama zimearibika, na, kama mutu ame aribisha ile nyumba
atalipa namna gani.
Kupangisha na kubadilishana manyumba
Mupangai anapangisha
Membre wa ile cooperative ya benye manyumba, akikua
mupangai mu nyumba, anaweza ipangisha tena. Hii njo
banaita "fremleje" na inaruhusiwa mu myaka mbili ao zaidi
kama sheria inaihurusu.
Kubadilisha na mupangai
Mu ma cooperatives zingine, mutu iko na ruhusa ya
kubadilisha nyumba na mupangai mwingine wa mu
association (kundi) moya. Ao tena unaweza badilisha na
mutu mwenye iko mu manyumba zengine zenye haziko mu
ile kundi yenyu.Ukitaka kufanya vile vile uliza cooperative
yenyu kama unaweza fanya hivo.
Kuikala mu nyumba yako
ya peke yako
Mwenye unaikala, inaweza kuwa ni mu nyumba yako ao nu
mu appartement yako yenye ulijinunuliaka mwenyewe.
Ruhusa ya kununua nyumba yako
Kama hauko Danois, ao kama hauya ikalaka miaka tano mu
Danemark, unapashwa andikia ministre ya justice kusudi
ununue nyumba mu Danemark. Mu ile barua unapashwa
eleza nyumba yenye unataka kununua kama ni ya wapi, na
kumutumiya ma barua zako zenye zinaonesha kama uko
na ruhusa ya kuikala mu Danemark. Banaweza kukuitikia
kama unataka kuikala mu nyumba yenyewe. Kama uko wa
mu inchi za Union Européenne, unaweza nunua nyumba
bila kuandikia Waziri kama utaikala mu nyumba yenye
unataka nunua.
Intermediaire ama muuzisah manyumba
Mara mingi batu benye biko na manyumba banauzishaka
manyumba zabo kupitia batu bengine. Ukisoma ku Internet,
mu ma journaux ao ba agents ya bakuuzisha manyumba
unaweza kubauliza kama unaweza pata nyumba ya beyi
gani.
Lakini ba agents bakuuzisha manyumba njoo banauzishaka
manyumba mingi, na banaweza kukupatia maelezo mingi
juu ya manyumba.
Kila mara tumia mwanasheria (avocat)
Ni muzuri kutumia mwanasheria, ni garantie kwamba
umenunua mu njia ya muzuri na uko bila boga kama ni yeye
njoo amekusaidia kwa wakati umenunuwa nyumba yako.
Deni kutoka ku banque ao ku ma maisons
de crédit juu ya kuuza nyumba
Unaweza kujikopesha makuta ku banque ao kutoka ku
ma maisons de crédit, kusudi ununue nyumba. Mbele
yakukupatia ile deni, bataanza jifunza kama una uwezo ya
kulipa ile deni njoo banakukubaliya ao apana. Ni muzuri
kama uko na kazi yenye inalipaka salaire muzuri.
Courant, mayi na chauffage
Juu ya loyer unalipa kwa mwezi, unapashwa lipa courant,
mayi, na chauffage yenye ulitumia. Kama uko mu nyumba
yako ya kipekee, utakuwa nalipa mayi yenye ulitumia na
taxe ya nyumba yako (taxe sur concession batie). Kuko
ma compteurs ku ma nyumba. Courant inatokaka ku ma
compagnies privées, lakini chauffage ao gaz ya kupigi
nayo, inatokaka ku ma cabines za l'état ao ma cabines za
ma sociètés privées.
Bei ziko makali (juu)
Mu Danemark, courant na mayi viko beyi kali sana, sababu
banataka kupunguza kutumia juu ya ku limiter ma problèmes
ya Environnement. Unaweza punguza consommation na
unapunguza dépense yazo.
- Uzime tala wakati unatoka mu chumba.
- Utumiye ma ampoules zenye hazitumiake moto mingi;
hizi ziko bei kali lakini zinatumiaka moto kidogo sana
kuliko zengine ma ampoules.
- Oga baada ya kunawa
- Kutumia bassin ya kuogeamo paali ya kutumia mai ya kufungulia yulu.
- Ununua frigo, congélateur, na machine ya kuosha
nguo zenye zina tumiaka moto kidogo. Soma mingi
sana mu chapitre 9.
Dépenses za kuchangiya
Kama unaishi mu appartement yako ao yenye unapangisha,
weye na jirani yako munalipa mutu myenye anangaliya
na kutengeneza tu makosa kidogo mu manyumba ama
kutengeneza parcelle yenyu commune na ma dépenses
ya vitu vingine vyenye munatumiya pamoja. Lakini kama
uko locataire loyer yako iko amo byote. Hauwezi kulipa
byengine mbali ya makuta ya loyer.
Mutu wakuchunga nyumba
Manyumba mingi za kupangisha zinakuaka na mutu mwenye
kazi yake ni kuangalia kama nyumba inachungiwa muzuri na
kama hakuna makosa fulani ku nyumba, na kuangaliya hali ya na
nafasi zingine zenye bapangayi banatumiya pamoja.
Uhuru ya kuamua ya benye manyumba
Manyumba ya pamoya
Benye manyumba biko na uhuru. Nikusema benye biko mu
nyumba banaweza chagua mutu mumoya kati yabo waku
basimamia mu ma intérêts zabo kwa mwenye nyumba.
Uyu iko na droit ya kuangalia kama conditions zenye
bikonaishiamo ziko muzuri, na benye nyumba banapashwa
sikilizana naye kama banataka ongeza bei ao kubadilisha
mambo fulani ku zile manyumba.
Influence ya bapangayi kwa wenye nyumba
Mu manyumba za mingi za kupangisha, bapangai
banawezachagua mwenye anaweza kuwa na basimamiya
kwa benye manyumba. Bakusimamiya bapangai biko na
haki ya kuuliza juu ya zile manyumba na banapashwa uliziwa
mbele ya kupandisha bei ya manyumba ao kama banataka
kubadilisha vile vile ginsi ya nyumba inajengewa.

Unaweza cheza rôle yako
Sawa mupangai, unaweza saidia ku maendeleo ya kwenye unaishi
mu kuchagua mwenye anawezakua na basimamia. Unaweza ingia mu
mukutano ya ba pangayi, na unaweza kuwa na mafikiri ya kusaidiya
kuchaguliwa kama musimamizi wa bengine. Unaweza kuleta mafikiri juu
ya kwenye batoto baweza kukuwa na chezea ao bakubwa. Hii ni mfano
moja mu mamifano mengi yenye unaweza leta.
Kwenye kuko bapangai na ma sales za kutumia pamoya
Mikutano na ma karamu
Manyumba za kupangamo za mingi, ziko na fasi za kuikala na
ma chumba zengine zenye bapangayi banatumiaka pamoya.
Bapangai banaweza kulipisha mutu kama anataka kupatumia
salle commune juu ya kufanyiya amo fête yake.
Kujenga na kanuni za kujenga
Kama iko na doute, uliza
Bajengaji ba manyumba na bapangishaji bako na masheria
zabo. Hizi sheria ni za mwenye nyumba ao za bapangai. Hizi
sheria zinafatana na kusafisha escalier, volume za radio, parking,
na bingine.
Kama hauzijui uliza mwenye anasimamia manyumba zenyewe,
ao ba jirani yako.
Ma conflits zinaweza pata solution
Kwenye batu biko hakukosake maneno. Mukichokozana,
umuendee ao uambie mwenye anachungaka lupango yenyu,
ao tena mwenye nyumba.
Kupata usaidizi
Kama hamusikilizane na mwenye nyumba juu ya usafi, unaweza
uliza mwenye anasimamiya lupango ao bureau yenye inaji
occupaka na ma conflits ya manyumba.
Fasi ingine kuko bureau ya kuzungumuza juu ya maneno ya
manyumba.
Mu bureau ya bakubwa ba mu commune yako kunakuwaka batu
benye banaangaliyaka maneno ya manyumba. Uliza bakubwa ya
mu commune yako, na batakuelezeya namuna ya kufanya.
Usafi
Weye mupangaji uko responsable wa usafi ya kwenye uko,
lazima mufate sheria za kwenye muko muzuri.
Yalala (poubelle)
Bakubwa ya mugini banaonaka kama ulisha tosha uchafu.
Kuko benye banaitoshaka, na ni masikilizano yako nabo.
Inakuaka mara mingi mu mwaka moja.
Centre ya mawaida ya usafi*
L'état iko na kwenye banaweza tupa yalala. Kila mutu
anakuaka na kwenye anaweza tupa buchafu yake. Hii ni
sababu ya kuchunga ma conditions ya environement nzuri.
Serekali njo inatayarishaka fasi zenyewe.
Mpango ya hewa
Mupango ya hewa mu fasi ya kupanga
Wakati umehamia mu nyumba unapashwa jua kama pale
kuko sheria za usafi ya hewa. Ile utaratibu ni ya lazima. Saa
zingine iyi utaratibu inaangalia mambo ya ma antennes za TV
ao ma installations zengine zote za courant. Normalement
unalipa ma dépenses juu ya kutengeneza ma conditions
nzuri ya environnement ya pale unapo ishi.
Unaweza tia antene kama ulilomba ruhusa ku mwenye nyumba ao bakuisimamia.
Batu bengine benye manyumba banakuaka na arrangement juu ya hii jambo.
Kama unaikala mu lupango moya na benye nyumba
unawezapata connection ya ma chaines ya TV ku antene
yabo. Lakini kama habana, unaweza sasa tia yako.
Kuko benye biko ma chaines za kufata zenye mwenye nyumba ali décidaka
Fasi zingine banakuaka na ma chaines zenye banafataka.
Lakini mu inchi yote, munaweza chagua chaine nationale,
ma chaines locales, ama ma chaines régionales.
Kama uko na TV, Radio, na Ordinateur, unapashwa kulipa
licence ya TV (TV license). Kwa kujuwa mengi nyingine,
mingi soma chapitre 10.
Kubadilisha Nyumba
Sheria ya kubadilisha nyumba
Kama hauko mwenye nyumba hauwezi kujenga na
kubadirisha nyumba. Lakini mwenye nyumba naye hawezi
badilisha nyumba bila kufata sheria ya courant, ya mayi ama
ya chauffage. Kama haukufata zile sheria assurance yako
haiwezi kuku couvrir mu wakati ya danger.
Uliza mukubwa wa mugine
Kama unataka kubadilisha nyumba yako inje, kujenga ka
balcon kwa mufano, ao kama unataka kujenga ingine inje,
unapshwa fatana na ma reglements na lois fulani fulani ya
kuhusu mabadirisho ya nyumba. Uliza mukubwa wa baraza
ya muji mbele ya kuanza.
Benye banajengaka manyumba
banapashwa anza ambia bureau yabo
Kama uko membre ya cooperation ya projet ya benye
banajengaka manyumba unapashwa anza ona kama sheria
zenu zinasema nini juu ya kubadilisha nyumba, mbele ya
kuanza kazi.
Bapangai banapashwa sikilizana na mwenye
nyumba juu ya kubadilisha facade ya
nyumba ao chumba ya mu nyumba
Kama uko mupangai unapashwa sikilizana na mwenye
nyumba ao bureau ya ma nyumba zenyu mbele ya kazi
yeyote kujenga ianze.
Unaweza kutiya mashine ya kufula manguo ao ya
kuosha masaani kama ma installations za nyumba zina yi
permettre.
Assurance
Bamwizi, moto na mai zikiaribika
Ukiangalia mu ma documents ya sheria za assurance, bitu
yako, bitabu, manguo, ma radois, television na byengine bya
mingi binaweza kulipiwa na assurance bikiaribika na moto,
mai ao bikiibiwa na bamwizi. Kama bamwizi banakuibia
bitu inafaa kuenda mara moya ku police, kama hauende
ambiya police maramoya, assurance haitaitika kukulipa bitu
byenye biliibiwa.
Unaweza chagua kukamata assurance ya bitu bya munyumba na kulipwa bikiaraibika ama kuibwa.
Unaweza kupata ma adresses za sociètés d'assurance mu
kitabu ya ma numéros za téléphone ao ku site internet:
www.degulesider.dk.
Ata kama uko mwenye nyumba na unapanga mu chumba
moya mu ile nyumba, unapashwa kulipia bitu byako
assurance.
Kuhama
Acha batu bajue saa unahama.
Bakubwa bote ba mu baraza ya muji biko na bitabu yenye
inaandikiwamo batu bote. Kama unahama unapashwa julisha
bakubwa ba mugine kwenye unahamiya. Ni lazima uende
julisha bakubwa mu siku tano zakufata siku yenye ulihamaka
amo. Unaweza andika tu ku internet www.borger.dk/.
Unaweza enda ku poste unaomba kikartasi kyakujaza na
unakiacha apo.