4 Nouveau citoyen au Danemark
Maisha yako ya mupya
Kama umeisha kuitikuwa permis de residence mu Danemark,
sasa unaweza kuanza maisha yako na kujizoesha na hali ya
mugine. Unaweza kutembelea barafiki yako mu mungini,
unaweza enda ku ma bibliotèques, ku ma associations, na
kukazi kama ulishaipata permis de résidence yako.
Batakupatia Numéro d'enregistrement
civil yako: CPR-Nr.
Ukisha pata permis de residence yako, bata kuandika mu
registre national danois. Iyi itafanyika na autorité municipale
ya nafasi unapo ishi. Kama ulipata permis de residence
kama réfugié, ni Service de l'Immigration njoo yenye ita ji
charger automatiquement na enrigistrement yako. Kisha
kuku enregister, utapata automatiquement un numéro
d'enregstrement civil. Iyi inakuwaka date yako ya lizalikiyo,
plus 4 chiffres uniques kwako peke yako. Ile Nr. inaweza
kuwa kama : kama ulizalikaka le 13 ya mwezi wa ine, mu
anne 1954 bata andika Nr. d'enregistrement yako kama hivi:
230453-plus 4 chiffres zenye batakuchaguliya. *Ku banamuke
zile 4 chiffres zinaisha na numéro paire na ku banaume, zile
4 chiffres zinaisha na numéro impaire.
Ile no. niya lazima sana wakati una contacter ba autorités
civiles na ma institutions de l'état.
Batakupatia carte ya assurance maladie
Aka nika ka carte jaune kenye unatumiya kwa kwenda
kwa docteur wako ama ku hospital wakati uko mugonjwa.
Soma zaidi juu ya iyi carte jaune ku Chapitre 11: Afia na
magonjwa.
Assitance d'interprétation
Kama hauyajua kidanois, una hitaji interprète mwenye
anasikiaka luga yako na mwenye anaweza kuongeya
kidanois juu akusaidiya uelezeye ba autorités civiles bako
shida yako yoyote unayotaka kueleza. L'état njoo anapashwa
kukutafutiya inteprète na kumulipa ile service yake.
The interprète iko neutre
Batakupatiya inteprète analazimishwa kusema exactement
byenye wenye unasema, na apashwe kuacha kwa mahitaji
yake mwenyewe hata kitu kidogo ku byenye unaeleza. Huyu
mutu hawezi kukua na upande ao kupendelea upande moya,
na hawezi sema siri zako inje. Uyu anaweza kuku poser
ma questions kama hamusikilizane vizuri juu ya aclarifer
situation muzuri.
Mashauri mazuri kwa wakati yenye unatumia interprète:
- Wakati unatumiya inteprète, ongeya directement na
ule mutu myenye ulipashwa ungeya naye, lakini apana
kuongeya na interprète.
- Zungumuza polepole.
- Sema tu kyenye unataka iterprete aelezee mutu mwenye
muko na ongea naye.
Masomo ya batu bakubwa
Kama uko na miaka zaidi ya 18, na ulishaka pata bitambulisho
byote, uko na droit ya kusoma kidanois pendant 3 ans. Kwa
masomo ya kidanois unajifunza luga ya kidanois na kujifunza
juu ya socièté danoise.
Bakubwa ya commune yako lazima bakulipie makuta ya
kusoma luga mu ile myezi za kwanza kwanza kutokeya na
ile siku yenye balikupokeya na kukubaliya kuishi kwabo.
Unaweza kusomeya luga ku masomo ya luga ya l'état ama
ku ma centres privés zenye zinajulikana na l'état.
Ni haki yako kusoma ile masomo ya luga mupaka ujue ile
luga muzuri sana, na kufanya examen ya kuonesha kama
umejua luga muzuri. Hii lazima itendeke mu miaka tatu
za kwanza kutokeya ile siku yenye tangu ulifikakaka kuishi
mwa ile commune.
Unaweza fanya kazi
Hii masomo ya luga iko juu ya kukusaidia kupata kazi mbio
kama hauna ingine. Unaweza soma na uko nafanya kazi, ama
kufanya stage, ama pratique ya bitu bimoja bimoja. Kwa kujua
zaidi, juu ya kazi, soma chapitre 8, Kufanya kazi.
Programme tatu za masomo ya kidanois
Kuko programmes tatu za kusoma. Hizi ma centre za luga
zinataka uandikiwe fasi yenye itakufundisha kujuwa luga
vizuri kufatana na ma objectives zako.
Programme ya masomo ya ki danois ya mwanzo
Hii programme iko juu ya batu benye habayaendaka kumasomo, kwa huyu mutu hajue kusoma na kuandika mu luga yake ya nyumbani. Hii programme ina insister sana juu ya kujua kusoma na kuandika mabaruwa kidogo kidogo. Sababu ya hii masomo nikukusaidia kupata kazi yoyote yenye haiitaji mutu mwenye alisomaka mingi, juu upate uwezo ya kujitafutiya myenyewe feza ya kukulisha peke yako.
Programme ya masomo ya kidanois ya pili
Hii ni programme ya benye balisomaka kidogo kwabo ao
benye banajua kazi fulani yenye balikuwaka na fanya kwabo.
Utajifunza kusikia, kusema na kusoma kidanois kusudi uweze
kupata kazi yenye inaweza kukupatiya salaire sawa na batu
bengine bamu inchi. Hii programme itakusaidia kujua vile
vile kuandika kidogo, na kuweza kufanya kazi zako kama
wakaaji wengi bamu inchi.
Ukisha maliza hiyi programme unaweza sasa kwenda ku
masomo kama batu bengine bote mu masomo zote za
mu Danemark.
Programme ya masomo ya kidanois ya tatu
Hii ni programme ya batu benye balishaka maliza kusoma
masomo zingine zote. Sasa inawezekana ulishaka soma
bitu bingine mbele, na unapenda kuendelesha masomo
yako ao kusoma ingine domaine. Vitesse ya kusoma mu iyi
programme ya tatu ya kidanois na niveau yake iko yulu sana na
inashinda zile ma programmes mbile za kwanza kwanza. Hii programme itakusaidia kupata kazi mbiyo sana, ao tena
kuweza kusoma masomo ya université mu Danemark.
Culture na conditions sociales
Mu zile programmes zote, mwanafunzi atasoma luga na vile
atafundishwa juu ya culture na ma traditions ya za batu ba mu
Danemark. Kwa mfano kuko ma sujets zenye zinasema juu ya
democracie, juu ya namuna ya kupata kazi, namuna mbalimbali
za mishahara kulingana na masomo ao na specilisation ya
kila mutu.
Mwisho ya masomo kuna examen
Masomo ya kidanois ya kwanza na ya pili, zikiisha kila mara
utafanya examen ya kuonesha kama umejua muzuri luga:
kusikia, kusema na kuandika. Examen ya programme ya tatu
itaonesha kama unaweza kusoma mu masomo ya yulu sana
ao kupata kazi sawa na batu bengine bamu ile inchi ku niveau
yako.
Beyi ya masomo (minervale)
L'état njoo myenye anakulipia masomo ya luga. Wakati
ingine, batasema na weye ulipe kidogo kama ulishapita mu
programme zenye zina kuruhusu kukuwa na kazi. Kuhusu hii,
usome paragraphe yenye inafata apa chini.


Kujua kusema luga inafungula milango mingi
Amna Amin alikuyaka mu Danemark
kutoka Iraq mu 1997 na bakamuitikia
satut ya bu réfugiés 1999. Mu siku
zenye alikuaka nangoya bamuitikie
statut ya bu réfugié, alitumikaka sawa
volontaire mu Crois-Rouge. Sasa
anatumika sawa momoya wa mu
baraza ya kikundi ya intégration ya
ba mamans mu conseil municipal
ya mu commune yabo.
"Wakati unapojua kuzungumuza
kidanois, liga itakufunguliya
milango mingi. Utakuwa natoka
inje au lieu ya kubaki nyumbani na
kusikiya kama unaishi sawa sawa
na batu bengine. Hakuna mwenye
anapenda kuishi maisha ya kuikaa
nyumbani peke yake. Mu masomo
ya kujua luga, sikujifunzaka tu luga
pekeyake na kufanya ma examen
tuu. Nilijifunzaka sana juu ya batu
na tukaendaka ku ma promenads
mafasi za mingi, na nikapataka
warafiki wazuri sana."
Programme d'introduction et le contract d'intégration
Kama wewe ni mugeni ao mukimbizi kutoka inchi ya mbali
na inchi za inje ya Union Européenne ou inje ya ma pays
nordiques, utalipiwa masomo ya kujuwa luga ya kidanois.
Pamoja na ba autorités municipales bako, mutasikilizana
juu ya contenu yako ya programme d'introduction. Na
iyi itakamata forme ya contract yako d'integration. Hii
programme iko ya luga na mambo ingine yenye inaweza
kusaidia kupata kazi ao kuendelesha masomo yako ku
niveau ya juu.
Lakini siyo watu wote wenye wamefika kufutane na
réunification familliale, benye banapataka wanapataka ile
droit ya kufanya programme d'introduction na ku signer
contract ya intégration. Kama mutu myenye ulikuwa
réunifiér naye, muzazi wako, bwana yako ao bibi yako iko
na kazi, hauna ile droit ya kusoma bure. Huyu mutu akikua
amekuwa mutu wa Danemark, mufano chercheur, travailleur
wa mission diplômatique ama wa ambassade, habawezi kuku
offrir ile programme d'introduction na contract d'intégration.
Lakini unaweza kusoma tu luga na kuenda ku école sociale
yote ingine ya kawaida.
Ni Service ya Immigration njoo iko na uwezo ya kusema
kama una remplir ma conditions ya kupata programme
d'introduction na contract d'intégration ama hapana.
Contrat ya kuji integrer: masikilizano ya kufuata
Hii contrat inakuaka na ma condition (shurti) fulani za kufata
katika kati yako weye yako na mukubwa. Munapashwa
kuiandika pamoya na mukubwa yako wa mu commune
yenyu. Hii programme inapashwa fanyikwa ndani ya miaka
mitatu kutokeya na siku yenye ulipataka permis de résidence
yako na siku yenye ulikuwa installé mwa ile commune. Njoo
maana iyi iko ya lazima kwako saane kama mukaiji mupya
mu Danemark.
Contrat yako inapashwa onesha ma points specifiques ya
masikilzano yenyu. Ku mufano, inaweza kuenesha niveau
Nouveau citoyen a u Danemar k
gani ya danois yenye utasoma, kyenye unataka kusoma
badaye ao kazi yenye unataka kufanya ukimaliza kusoma
luga. Sababu ya hii masikilizano ni kukufanya ukuwe actif
mu socièté danoise mbiyo mbiyo sana, na ukuwe unaweza
kujisaidia weye peke ku mahitaji zako.
Mbele ya mwezi moya
Hii contrat yako ya intégration lazima ifanyiwe mbio mbio
sana mbele ya mwezi ya kwanza tangu mukubwa wako
wa muji amekamata responsabilité yake ya programme
d'introduction.
Omba contrat yako
Contract hii ni chombo cha lazima kwako na bakubwa wako.
Hii ni document ya maana kwako saana. Njoo maana ni
lazima saana ulombe iyo contract mbio mbio. Hii contrat iko
na ma détailles za mingi kuhusu masomo, kuhusu plan yako
ya kuanza kufanya biashara yako ya kipekee, ama plan yako
ya kutafuta kazi ku socièté ao ku compagnie unayotaka.
Kama uko na kazi
Kama uko na kazi hii contra inapashwa eleza kama utasoma
luga na uko nafanya kazi yako. Utaweza kusoma luga jioni
ao usiku, ku mufano kwa wakati hauko kazini.
Contrat inaweza badilishwa
Bakubwa ba mji bataendelea kuangalia contract yako.
Kufuatana na ville unaendelea na masomo yako, unaweza
kubadilisha contrat yako kulingana na vile unaweza fanya
kazi fulani.
Kurudishwa
Contrat yako inaweza vile kuandikiwa na kueleza possibilité
yako ya kurudi kwenyu. Kwa mufano, contrat yako inaweza
kueleza kama ukimaliza soma na kupata elimu fulani utaweza
kurudi na kwenda kutumikia kwenyu. Soma zaidi chapter
13, Kurudishwa nyumbani.
Déclaration sur intégration na kuwa kama wewe uko citoyen actif
Kama pande ya contract yako ya intégration unalazimishwa
ku signer declaration ya kama wewe uko citoyen actif et bien
intégré mu Danemark.
Sababu ya hii declaration ni ya kukujulisha juu ya ma valeurs
na ma lois za mu socièté danoise. Kufatana na hii utajua
byenye socièté danosie inahitaji juu yako wewe kama citoyen
wa mupya mu Danemark. Aka nika kitabu ka mukono na
kakukusaidia kuelewa kwa ufupi ma sujets mingi yenye ile
declaration.
Kya lazima kwa ustarehe yako Danemark
Hii programme ya kujifunza luga si ya lazima sana, lakini iko
na faida ya mukubwa sana kwa kukusaidia mu siku za nyuma
kwa kupata kazi na permis de residence permenant yenye
unalomba kufatana na contract d'intégration yako.
Maximum kwa myaka mitatu
Programme ya kuji integrer, yenye ikoamo programme ya
kusoma luga, iko bure lakini inawezekana tu mu ile myaka
tatu yako ya kwanza mu Danemark.
Pata mingi zaidi
Unaweza kujua mingi zaidi kuhusu hii contract ya integration
na kuhusu déclaration sur l'intégration na citoyen actif ku ba
autorités municipales kwa muji yenye unaika amo. Ukitaka kujua
ya mingi sana, tumiya site internet: www.nyidanmark.dk/integrationskontrakt.
Faida ya programme ya introduction
Ukikuwa ndani ya hii programme, na kama hauya pata
kazi ao hauna bwana ao bibi mwenye atakusaidiya,
unaweza pata assistance speciale. Hii njo banaitaka aide
sociale d'introduction. Unapashwa kuwa tayari kutumika,
inamaanisha kwamba unapashwa kuwa na uko natafuta
kazi na unaitika kazi yote yenye bata kupatia. Kama haiko
vile, mukubwa wako wa commune anaweza kata aide
sociale yako.
Citoyens danois
Batoto benye banazaliwa mu Danemark banakuaka mara
moya ba citoyens danois kama bazazi bali owanaka, na kama
mumoya katikati yabo iko danois. Ni même chose kama
wazazi habiko mariés, mais maman ao baba iko danois(e).
Kama baba ya mutoto ni danois, mutoto atapata nationalité
danoise automatiquement. Ao kama bazazi bana owana
mbele mutoto afike 18 ans na moja katika ya wazazi iko na
nationalité danoise.
Kuomba nationalité danoise
Ukikua na miaka 18 unaweza kuomba nationalité danoise.
Unapashwa andikia police ya mu ville yenye uko naishi amo.
Police inaweza kukuambiya kama dossier yako ya kulomba
nationalité itakamata wakati gani mbele ya weye kupata
nationalité yako.
Un parlement qui décide
Ni parlement danois njoo ina decidaka kama mutu atapata
nationalité danoise ama hapana. Parlement inatumiyaka une
loi speciale, yenye inakuwaka na voter mara mbili kwa mwaka.
Kusudi ya weye kupata nationalité danoise, unapashwa remplir
ma conditions fulani yfulani fulani zenye ziko decidées na
parlement.
Unapashwa jifunza kidanois na kuweza
teste de citoyenneté danois.
- Unapashwa pata certificat ya kuonyesha kama ulishaka
soma luga mupaka ku programme ya tatu, ama ulisoma
masomo ingine ya juu. Kwa mufano iyi inaeza kuwa
kama ulisomaka ku école primaire, ao kama uli réussiraka
examen ya école secondaire ao kama ulifanya masomo
ingine ya yulu ya kushinda ile niveau ya programme ya
luga ya niveau 3. Inapashwa kujua desturi na tabia za
Danemark vizuri, na histoire yabo, na conditions sociales
mbele ye weye kuweza ile teste ya nationalité. Iyi njoo
banaitaka teste de citoyenneté danois.
- Kama uko bila nationalité ama uko réfugié inaomba uikae
na uliisha maliza miaka munani (8 ans) mu Danemark
mbele ulombe nationalité danoise.
- Kama hauko mukimbizi lakini ulipendaka kuhamia
Danemark, unapashwa kuwa ulishi ishi na ilisha maliza
miaka tisa (9 ans) mu Danemark mbele ya weye kulomba
nationalité danoise.
- Unapashwa kuwa umejiweza mwenyewe na kuonyesha
kama uliweza kujitosheleya mu miaka ine mu periode
ya miaka tanu yenye umemaliza kule. Ata kama l'état
ilikupatiaka musaada kidogo juu ya bitu kama transport,
ugonjwa, dawa, kutunzwa meno na byengine, ile
haiseme kama haujiweze. Kama l'état ilikulipiyaka siku
moya masomo, ulipata pension prématurement, ao
bwana yako ama bibi njoo anakusaidiyaka, haiwezi acha
banakukatalia demande yako ya nationalité.
- Haupashwa kuwa na deni kubwa sana ya l'etat.
- Unapashwa ku déclarer kama hauyafanyaka crime contre la
sécurité de l'état.
- Kama uko na ma crimes yenye ulishaka fanya, unapashwa
ngoya kwanza kusudi bajifunze zile ma crimes ni za namuna
gani zenye ulifanyaka.
- Kama bali ku condamnaka juu ya crimes ya mukubwa sana,
hauwezi kupata nationalité danoise.
Unaweza kusomo iyi mambo yote ku site internet:
www.newtodenmark.dk/nationality.
Danois par déclaration
Unaweza kujitetea kuwa mukaaji wa Danemark:
- Kama unatoka mu inchi moja kati ya ma pays nordiques.
- Ao kama kwa mbele ulikuwaka na nationalité danoise.
Unaweza kupata zingine ma informations, na ata ukitaka, unaweza
pata ma fomulaires kutoka kwa administration de l'état ya mu
commune yenye umeishi amo.
Passeport danois
Ukisha pata nationalité danoise, batakupatiya passeport danois
na sasa utakuwa na droit ya kuchaguwa ao ya kuchaguliwa hata
ku ma elections parlémentaires ya Danemark.