2 Gouvernement na uwongozi wainchi
Représentativité démocratique
Danemark inaongozwa kwa représentativité démocratique.
Ma décisions na ma lois zote za inchi zinakamatiwaka na ba
politiciens ba mu parlement, na mu ma conseils de régions,
na mu ma conseils municipaux*.
Le pouvoir législatif, exécutif et judiciaire.
Izi trois pouvoirs ziko independents.Parlement ya inji,
yenye kuitwa Folketinget, inapitishaka ma lois za inchi. Le
gouvernement iko na responsabilité ya ku appliquer ma
lois voteés par le parlement kwa kutumiya administration
de l'état. Sasa ma courts na ma tribunaux za mu districts,
na haute court na court suprême sinasambisha na ku
determiner ma sentences de jugement.
Democratie ya tokeya 1849
Democratie ya Danemark iko baser sur la loi de constitution
ya depuis 1849. Lakini constitution baliigeuzaka mara mingi
sana mu mwaka ziliyo pita, kwa mufano mu 1915, baligeuza
la loi de la constitution na kupatiya banamuke les droits de
vote. La Constitution actuelle ni ya tangia 1953, na principles
zake iziyakuwaka changés depuis 1953.
Les droits de la Constitution
La constitution danoise iko kwanza ma lois (sheria) zenye
zinaonesha ginzi inchi inaweza kuongozewa, na inasema
juu ya haki na uhuru ya batu ba mu ile inchi. La constitution
danoise ina garantir kila mutu droits ya ku posseder vitu
vyako, ina garantir kila mutu droits ya practiquer dini yoyote,
droits ya demonstration juu haki yako kwa njia ya kusema,
ama kwa kuandika, ama kwa njia nyingine lolote.
Mu Danemark, la libérté d'expression inasema kama mutu
iko libre ya kupublier byenye anafikiriya na byenye ana sentir.Mutu anapashwa ku eshimu watu wengine, na kuepuka
kukoseya wengine adabu, ama kuwaumiza roho, na mutu
anaeza kuwa juger kwa mambo yenyewe ali publier, kama
inakuseya wengine adabu kufatana na ma traditions yawo
ama ma origines ethniques yabo.

HRH Mama Mufalme Margrethe wa Pili
Uyu mama mufalme Margrethe II ni mufalme tangia 1972.
Famille yenyewe inajulikana sana mu population danoise.
Batu mingi banafataka discours ya mufalme ya le 31 decembre
2008 à 18 heures ku ma radio na ma televisions.
Jamaa ya bwami
Monarchie ya zamani mu dunia
La monarchie danoise iko ya zamani mu dunia nzima. Depuis
1000 ans kulishaka kuwa ba mwami banaume na banamuke,
ba princes na ba princesses wengi mu Danemark. Famille
royale haina pouvoir politique yoyote, lakini inakuwa na
représenter Danemark à l'étranger na katikati ya mikusanyo
na ma cérémonies mbalimbali.
Le pouvoir législatif
Le parlement danois, Folketinget, njo inatengenezaka
ma lois na sheria za inchi. Le parlement danois iko na 179
membres du parlement bakutokeya mu ma parties politiques
za mbalimbali. Les membres du parlement biko élus pour
4 ans. Le premier ministre, anaweza kuvunja Parlement na
kulomba ma élections mupya, hata kama ile myaka ine
aziyakwisha.
Ba membres bawili biko éllus mu parlement à partir ya
Groenland na bengine bawili mu katokeya ku ma Îles
Féroé.
Ouvert au public
Ma débats za mu parlement zinakuaka wazi, na kila mutu
mwenye anapenda anaweza poser ma questions ku ba
politiciens mu parlement. Izi ma débats zinapitaka ku radio
na ku ma televisions.
Le pouvoir éxecutif
Administration ya l'état
Ba ministres bana chaguliwaka mu vikundi mbalimbali bya
politique. Kila ministre iko na kazi yake ya kufanya. Pamoja
na ma institutions concernées, le ministre anasimamiya
kazi ya l'état. Pamoja na ba autorités ya ma zone na ya ma
régions, l'état iko na pouvoir executif, yenyewe watu wanaita
administration de l'état.
Le gouvernement na administration de l'état banatengeneza
na ku appliquer ma lois de l'état.
Le pouvoir judiciaire
Les cours de justice sont indépendentes
Les courts de justice ziko independantes. Ni gouvernement
ama parlement habawezi ku décider namna ya kutumika ya
ma courts de justice.
Le pouvoir judiciaire iko na court suprême, 2 courts
supérieures na 24 courts de districts. Tena kuko zingine
zenye zina tumikaka ku mahali speciale, kwa mufano benye
banatumika ku maneno ya kuangalia ma industries, maneno
ya juu ya maji, na maneno juu ya biashara*.speciale, kwa mufano benye banatumika ku maneno ya kuangalia ma industries, maneno ya juu ya maji, na maneno juu ya biashara*.
Les courts de district na courts supérieures.
Kukawaida ma dossiers zinaanzaka kwanza ku ma courts de
districts. Décision ya za mu districts inaweza kuombwa mu
court supérieure mbele decisions ya mwisho juu ya dossier
fulani zikamatike.decisions ya mwisho juu ya dossier fulani zikamatike.
La court suprême
Hii Court njoo kubwa sana na ya juu mu inchi nzima. Hii court ni
yenye inatumikaka sana na maneno ya kutokeya mu court supérieure.
Na jugement yabo haiwezi kukataliwa na mutu yoyote.
La court spéciale d'appel final
Inawezekana maneno kutoka mu ma courts za chini zikuwe juger
mu court spéciale d'appel finale kama preuves zingine za mupya
zimeonekana nyuma na balisha maliza kusamba.

Le conseil de l'intégration
Bakubwa ba baraza ya mugini banawaza créer un conseil de
l'intégration. Kazi yabo ni ku conseiller na kuleta ma idées ku
bakubwa ba mugini juu ya kubaonesha namuna gani bageni
na batu ba makabila za kidogo kidogo banaweza ku participer
activement mu travail ya communauté locale zabo. Bakubwa ba
mugini banaweza kukujulisha kama biko na conseil de l'intégration
mu zone yenyu. Wewe piya unaweza ku encourager bakubwa ba
mu zone yenye unaishi ndani ba créer un conseil de l'intégration
kama habana ayo.
Le conseil de l'intégration locale inachagua ba conseillers benye
bata représenter minorities au niveau national na awa banakuwaka
na conseiller ba membres du gouvernement et le parlement juu
ya mambo ya kuangaliya intégration. Kwa mengi zaidi consulter
site ya internet: www.rem.dk

Ninawaza kama ni devoir yetu ku participer mu socièté
Perwez Iqbal alitokaka kwabo
Pakistan mu 1970 na kuishi
Danemark. Perwez Iqbal ni
mumoja kati wa benye bali créer
ma associations mbalimbali vya
muungano ya ba immigrés mu
Danemark. Alishaka kuwa membre
du conseil de l'intégration na
membre du conseil du district mu
zone ya Albertslund.
"Pour moi, je pense que ni lazima
kwa kila mugeni ku kuwa actif mu
société, na ku contribuer à partir
ya expérience personnelle ndani
ya communauté kwenye mutu
anaisha. Miye nilijulikanaka mu ma
80s kufatana na ginsi nilikuwa naleta
mes idées na ku commenter juu
ya byenye balikuaka nasema juu
ya ba immigrés ku ma radios na
televisions. Ile ilinisaidiaka kujuana
na batu mingi, na leo niko na
barafiki ba danois bamingi mwa
iyi inchi. Kwa ku participer mu
ma discussions mingi nilishaka
fungula mawazo na akili ya ba
danois mingi juu ya maisha ya ba
immigrés na nika influencer ma
initiatives mingi ya intégration mu
zone ya Albertslund."
Les authorités municipales et régionales
Karibu na ba citoyens
Danemark iko na 98 régions na kila membres du conseil régional
na gouverneur de région iko votés démocratiquement
pour une durée ya 4 ans. Ba authorités régionales banafanya
kazi mbalimbali ya l'état mu ma communautés locales yabo
kwa kufutane na byenye bilikuwa voter mu parlement.
Kwa mufano, ni kazi ya ba authorités municipales kujenga
ma jardins des enfants, masomo ya batoto, fasi ya kuchungia
bazee, kujenga ma barabara, na ku arranger ma activités
culturelles au niveau ya ma communautés locales yabo. Ba
authorités locales wanasaidia tena wakaaji wa mupya (étrangers)
kwa ginsi ya kuchifunza kidanois na kuwapatiya ma
informations yote ya lazima juu ya société danoise, angaliya
mi chapitre 4 « Nouveau citoyen au Danemark ».
Les régions
Danemark iko na ma regions tano. Kila region inaongozwa
na conseil régional yenye ilichaguliwa démocratiquement
pour 4 ans. Ma régions ziko résponsable ya ma hôpitaux, ma
barabara, traffic na développement régional local yabo.
Ma votes na ma élections
Le droit de vote
Kila mutu mwenye iko na myiaka 18 anaweza chagua ao
kuchaguliwa. Bageni bakutoka inje ya Ulaya na inji za nord
(kaskazini), habawezi kuchagua kama habayapata nationalité
ama kama habaya ishi miaka tatu kwa ku voter au niveau ya
ma élections ya zone.
Ni lazima ukuwe na nationalité danoise mbele u voter ku ma
élections parlementaires ama ku refendums national.
Ba nationaux ba Union Européenne benye kuishi Danemark
banaweza ku voter ku vote ya parlement européen à partir ya
Danemark ama banaeza kwenda kwabo ku voteler kule.
Carte de vote
Benye banaruhusiwa kuchagua banapataka zile ma carte de
vote. Zinaandikiwaka amo wapi na saa gani unaweza kwenda
ku voter. Kwa ku voter kwako unasaidia ku ameliorer maisha
ya bakaaji ba Danemark. Danemark iko na tradition ya kupata
batu mingi ba ku participer ku ma votes.
Partis Politiques (vyama za kisiasa)
Danemark iko na ma partis politiques mingi zenye zinaleta
ba candidats bengi ku ma élections. Kama unataka kutafuta
influencer nani myenye anakuwa candidat ku ma élections,
ni lazima ukuwe membre ya parti politique. Ku votes ya mu
region ama ya commune, batu ba ma partis politique na
benye abiko mu ma partis politiques banaweza ku poser
kama ba candidats ku ma élections.
Socièté yenye iko basée juu ya sheria
Danemark iko socièté basée juu ya democracie basée
juu sheria. Hii nikusema serekali na bafanya kazi ba leta na
police banapashwa kueshimu sheria na ma courts de justice
zinatumika librement par rapport ya l'état. Kila mutu iko
na ma droits na libertés zake de base zenye za eshimiwe
na sheria. Kila mutu iko na sheria ya kukuwa traiter vizuri
na baongozi ya leta na courts na tribunaux kufwatana na
sheria ya inchi.
Mapashwa ya kuweka siri
Bakubwa, bafanya kazi biko na mapashwa ya kuweka siri.
Nikusema mambo ya mutu habawezi kuambia patron wako
ao munganga wako bila ruhusu kotoka kwako. wako bila ruhusu kotoka kwako.
Uwezo ya kupata ma informations zenye zimeandikwa.*
Uko na haki ya kupata ma informations zenye zinaandikwa
juu yako. Kama unauliza byenye binaandikwa juu yako, una
droit ya kupata ile ma informations.
Bureau du contrôle du parlement (Ombudsmand)
Le bureau du contrôle du parlement (ombudsman)
anachaguliwa na parlement na kazi yake ni ku contrôler
ma erreurs ao ma négligences ya kazi ya l'état ama ya
administration de l'état. Hii bureau iko independant na
inaweza kuleta inspection kwa initiative yake mwenyewe.
Mutu yote anaweza kumuona uyu deputé na kumuambia
kama mukubwa fulani alipita pembeni ya sheria ao kama
amefanya makosa fulani. Lakini mbela ya kumuona inafaa
kwanza mutu akuwe alisha pima ku reclamer fasi zingine
ku ma niveau zote. Huyu depute halipishake mutu ukitaka
akusaidie mu kila hali ya sheria.
Haki ya mutu na namuna unaweza ku reclamer kuhusu kazi ya serekali
L'acte danoise sur l'administration publique iko na ma lois zote juu ya namuna ya traiter ba citoyens.
Hii sheria inasema kama bakikukataliya reclamations yako,
inapashwa l'état hakupatiya raison valable ya juu ya nini
balikukataliya ile réclamation yako, na kukueleza nafasi ingine
gani unaweza kuji plaindre juu ya ile décision yabo.
Crimes na punition de crimes
Kama mutu ana commetre crimes, ni kazi ya police kuleta
enquête. Ni prosecuteur publique njoo mwenye anajuwa ku
présenter dossier, na tribunal ama court njoo inakuwaka na
decider kama mutu anapashwa kuhukumiwa ama hapana.
Kuletwa mbele ya juge kabla ya 24 heures
Kama bame kufunga juu ya makosa uko na sheria ya kuenda
ku juge mbele ya masaa makumimbili na ine. Sasa apa juge
njo anaweza sema kama mutu atafungiwa ao afunguliwe
wakati yenye police iko nafanya ma enquêtes yake.
Kama wewe njo ulifanya makosa uko na haki ya kunyamaza,
na uko na droit ya kupata avocat juu ya ma conseils na
défence yako.
Kulipa, kufungiwa mu prison ao malipizi ingine
Kuko namuna mbili ya malipizi : kulipa ao kufungiwa. Mutu
wa chini ya 18 ans na benye hakili yabo haiko muzuri,
banaweza kuhukumiwa ku traitement psychologique ama
psychiatrique.
Jugement yenye bamesimamisha ao banaendelesha
Hukumu ya prison inaweza kusimamishwa ao kuendeleshwa.
Bakisimamisha hukumu, mutu anaweza kufungiwa tena
kama amefanya makosa ingine. Kwa juu ya hiyo ukumu,
inawezekana kwa uyu mutu tena kulombwa afate traitement
psychologique ama psychiatrique fulani fulani.
Emprisonement à vie njoo hukumu ya kali zaidi mu zote
Emprisonement à vie njoo hukumu ya kali yenye court de
justice inaweza kupana mu Danemark. Le jugement danoise
haikalaka na peine de mort.
Ba jeunes ba moins de 15 ans
Ba jeunes ba myaka ya chini ya 15 habawezi kusitakiwa,
lakini ba suspects ba chini 18 ans banaeza kuwa arrêter na
police. Ata kama jeune iko na moins de 15 ans habawezi
kufungiwa, ba authorités sociales banaweza kubakamata na
kubaweka mu ma centres ya kuchunga ba jeunes denlicats,
ama kubatuma ku masomo fulani fulani.
Documentation criminelle
Mupana kazi ama patron anaweza kukuuliza casier
judiciaire yako mbele akamate decision ya kukupatia kazi
ao hapana.
Casier judiciaire ni document inaandikiwa amo ma crimes yenye mutu alifanya na ku kuhukumiwa kwazo.
Ukitaka kupata casier judiciaire yako, unaweza kuilomba ku bureau ya police locale ya kwenye unaishi.
Kusaidiwa na avocat kwa bure
Musaada kutoka kwa l'état
Kama uko na problème ya kusambishwa, na mushahara
yako ni ya kidogo, l'état anaweza kukulipia avocat mwenye
atakusaidiya, na kukulipiya feza za procès yako.
Musaada ku ma procès judiciaire
Ukikuwa na probléme judiciaire, unaweza kuomba demande
ya kusaidiwa kwa l'état ama kuandikia bureau ya Conseil
juridique juu bakusaidia. Hapo un juriste anonyme anaweza
kukupatiya ma conseils. Iyi services zinaweza kuwa bure
ama kuwa na beyi ya chini saana. Ukitaka kujua nyingi
saidi juu ya aide juridique, uangaliye ku site internet:
www.advokatsamfundet.dk.
Police
Kila mutu anaweza kuenda ku police.
Kazi ya polisi nikuchunga kimya mu mugini, kufanya
uchunguzi na ku prevenir ma crimes. Kila mutu anaweza
kuomba musaada kwa police. Kwa mufano, unaweza kuenda
kwa police kama balikuiba vitu, ao balikushambuliya ao
kama uko na preuve ya jambo fulani. Unaweza vile vile ku
telefoner ku numero 112 na kuwaelezeya mambo yoyote
juu ya crime unayoijuwa.
Mpango ya SSP* (masomo na ba authorités sociales)
Fasi mingi police inatumikaka na masomo na ba authorités
sociales mu progamme iitwayo SSP scheme. Iyi programme
ni juu ya kupunguza bubandits katikati ya ba jeunes.
Sheria zenye zinaongoza police
Police inapasha kufata sheria kwa kufunga ao kwa kusambisha
mutu. Habapashwe kutumiya nguvu ama kuogopesha
mutu. Na banapashwa kukuelezeya ma droits zako kama
bamekufunga.
Confiance na police
Ba danois ba mingi biko na confiance na police. Na kama
haiku kukubali na ginsi police iliku traiter, unaweza ku
ji plaindre kwa prosecuteur public. Kwa mambo mingi
yenyewe unaeza ku ji plaindre juu ya police, unaweza ku ji
plaindre juu ya comportement ya police contre weye. Kuko
ma bureauz 6 mu kila region zenye batu banaweza kimbilia
wakati police imewakosea. Kujua zaidi juu iyi mambo,
consulter le site internet: www.rigsadvokaten.dk.
Kukamata sheria kwa mikono yako mwenyewe
Inakataziwa kukamata sheria kwa mikono yako mwenyewe,
kwa mufano, kwa kupiga mutu mwenyewe anakukoseya.
Iyi inaitwa kujikamatiya sheria peke yako, na inakatazwa
na sheria.
Danemark na dunia
Connections internationales nyingi
Danemark iko na ma connections internationales mingi.
Danemark iko membre ya Union Européenne (UE),
Conseil de l'Europe (CE), de l'Organisation des Nations Unies
(ONU), Membre de l'Organisation du Traité d'Atlantique du
Nord (OTAN), Membre de l'Organisation de Cooperation
Economique et du Développement (OECDE), membre de
l'Organisation Mondiale de la Santé (OMS).
Ma conventions Internationales
Danemark ilishaka signer ma conventions internationalse
mingi ya kuhu na inji mingi sana masikilizano mengi kuhusu
haki ya mutu. Mfano makubaliano ya ONU kuhusu kutesa
mutu, ubaguzi ya rangi, kuonea bamam na haki ya batoto.
Sheria ya Danemark ilishaka tia sheria ya haki ya mutu, sababu
ile sheria iko mu Union Européenne.
Kama membre du conseil de l'Europe, Danemark inaitika ma Conventions ya Droits de l'Homme, na ika inclure izi conventions mu lois nationales yake.
Membre ya Union Européenne (UE)
Danemark imeingia mu Union Européenne tokeya
1973. Tokeya 1973, ma sheria ya Union Européenne
zimeongezeka na ku influencer politiques nationales ya ba
états membres yake. Ma états membres za UE zinasikilizana
kuhusu environnement, droits de consommateurs, kuhusu
commerce na libértés du marché commun. Zingine inchi
zinatumia monnaie moja kwa jina la Euro, lakini Danemark
haitumiake Euro hapana. Danemark inatumiya monnaie
yenye kuitwa couronne danoise (DKK).
Umoja wa mataifa (ONU)
Kama membre des Nations Unies, Danemark ina jouer role
yake mu Nations Unies, na kutowa misaada kwa kusaidiya
wenyewe kuwa na shida, inasaidia kwa kuleta sécurité
na kimaendeleo mu dunia, na ina promouvoir droits de
l'Homme dunia nzima.
Kwa kuwa membre ya OTAN na OECDE, Danemark
inatumika saana na Canada, na États Unis, na inchi zingine
mbalimbali.
Coopération Internationale du Développement
Danemark inatoaka 0,8% ya production nationale brutte
yako kwa kusaidia ma projets de développement mu ma
pays envoie de développement ya ma continents kama
Afrique, Asie na Amerika du Sud.
Misaada kutoka Danemark ku ma pays pauvres zimepita ku
njia ua ONU, kwa njia ya ma organisations internationales
ama kwa njia ya cooperations bilatérales directes katikati ya
Danemark na inchi yenye iko concerné.
Misaada izi zimepewa kwa njia ya masikilizano na ma inchi
zinazo pokeya izi misaada juu ya izi nchi peke zabo zipate
kukamata responsabilité ya maendeleyo ya inchi zabo.
Devise de base ya musaada kutoka Danemark ni kusaidia wa
masikini saidi ya ma pays pauvres, kusaidiya ku maendeleo
ya égalités de sexe, kusaidiya developpemment ya e bonne
gourvenance et respect des droits de l'homme pamoja
pia na respect ya environnement pour un développement
durable.
Musaada ku ba refugiés
Danemark ina jouer rôle kwa kusaidiya ba réfugiés ba mu
dunia, kwa njia za missions de paix, kwa kujenga mafasi zenye
vita ile haribishaka, kwa repatriation ya ba réfugiés mu inchi
yabo wakati ma conditions zinayi permettre.
Répatriation ya ba réfugiés inafanyikaka à partir ya
communautés za ku ma pembeni ya kwenye kulikuwa vita
ao à partir ya Danemark. Kila mwaka Danemark inakaribisha
ba réfugiés 500 kufatana na masikilizano zake na ONU (HCR). juu ya iyi nombre, Danemark inapokeyaka ba réfugiés
bengine benye kulomba asile politique katika ya inchi.