10 Culture na wakati wa kupumuzika
Possibilités ziko mingi
Danemark iko na ma activités culturelles mingi na michezo
mingi. Izi zinakuwaka kama ma arrangements za ma
concerts, sports mbali mbali, ma cinémas, ma musées, na
bitu bingine.
Ba autorités locales banajuwa ku collaborer na ma
associations locales zingine juu batayarishe michezo pamoja.
Ukitaka kujua mingi ingiya ku site ya internet ya ba autorités
locales ya pa nafasi unapoishi.
Ma activités na ma événements zimoya zinakuwaka bure,
na zingine ni za kulipa makuta ya mingi. Ba étudiants na ba
pensionistes banakuaka bana bapunguzia bei.
Unaweza kupata ma information juu ya izi activités xa mu inchi yote, ukiingia ku site internet: www.kultunaut.dk/
Anziya ku bibliothèque
Bibliothèque ni fasi ya muzuri kama unapenda ujuwe mambo
mingi ya mu Danemark ao kujua byenye binapita mu ma
bureaux za bakubwa ba kwenye uko na ikala.
Musaada iko kwa mukono
Mu Danemark, bibliothèques ziko za bure. Unaweza beba
kitabu, musique, DVDs na michezo za ma ordinateurs.
Unaweza vile vile kuingia ku internet na utasoma ma journaux
na tena unaweza kupata ma informations na matérials
kuhusu ba authorités locales bako na ba organisations ya
mu commune yako.
Ma bibliothèques zingine balishaka panga ma clubs
mbalimbali, clubs ya ba jeunes, ya batoto na ma films zabo,
na michezo zabo. Kundi zingine zinafundishaka ma cours
du soir, luga, na bitu byingine bya kuzoesha bageni bamu
Danemark.
Bitabu mu ma luga mingi
Mu bibliothèque unaweza pata mutu waku kusaidia kupata
kitabu kyenye unataka kusoma, na mu luga yenye unataka.
Kama mu bibliothèque hamuna kitabu kyenye ulitaka
kusoma, banaweza kutafutiakyo.
Le média na ma débat publique
Haki ya kuzungumuza na ya kuwaza librement
Uhuru ya kusema na kuwaza, ni kitu ya maana mu demokrasia
ya Danemark. Binaonekanaka wazi mu kuongea bila
kusumbuliwa ao kufanya ma débats na batu.
Média na ba immigrés mu Danemark
Maisha ya Danemark ya kila siku inajulikana sana sana mu
kukuwa na angali TV, na na kusikiliza radio na kusoma ma
journaux. Viombo mingi vya habari bina zungumuza zaidi
juu ya kusaidia benye balihamiaka Danemark kujua luga.
Kwa mengi zaidi angalia: www.finfo.dk.
Image réelle du média
Une grande pertie ya média inafataka sana programe za
michezo na mambo ya ku pumuzikisha akili. Lakini cultures
na traditions danoises, siasa na maneno ingine ya kujadiliana
inakuaka sana mu taarifa na ma informations zinasaidia sana
na kuleta solution za lazima ku ma problèmes za batu.
Licence de media
Radio Danemark na TV2 ni ma stations za service public. Ni
kazi zabo kuleta ma programmes za radio na TV zenye zina
furahisha batu bote.
Katika vitu mingi, base ya serive public na ma programmes
zake ni makuta yenye unapashwa kulipa inayo julikana kama
licence de media. Hii ni pesa yenye unapashwa kulipa kama
unataka kufwata programme ya radio na TV, bila kufata
kama unabifataka ku radio, TV, téléphone mobile ao ku
ordinateur yako. Hii barua inalipiwaka mara mbili mu mwaka.
Ni parlement danois njoo ina décidaka bei ya iyi licence.
Unaweza kujiandikisha kwa kulipa iyi licence kupitia site ya internet: www.dr.dk/
Unaweza ia kuji andikisha na kuuza ma programmes privés za télévisions kutokeya ma compagnies zingine.
Kuwa actif saa zenye hauko ku kazi
Pamoya na bengine
Mu Danemark batu mingi banatumiaka wakati yabo ya
kupumuzika kusoma bitu bingine na kupanua akili zabo
na mayele yao. Banakuaka na enda ku masomo za usiku,
masomo ya kisekondari kwa wote, na ku ma activités za ma
associations yabo. Kukutanana na kukuwa pamoya na batu
bengine ni partie moya ya lazima ya izi ma activités.
Masomo ya kisekondari kwa watu wote
Éducation générale
Mu katikati ya 19ème siecle, tradition ya éducation
générale ilizalikaka mu Danemark, yenye mpaka leo ingali
na charactériser socièté danoise. But yake ilikuwa kwamba
kila mutu iko na lazima ya kuweza kusoma masomo na ya
kujifunza. Kama résultat ya ile mouvement culturel mu
Danemark, tradition ya masomo ya kisecondari kwa watu
wote ikazalika mu Danemark.
Leo iyi, kuna ma masomo ya kisecondari kwa watu wote,
zinayo julikana normalement kwa jina la hoyiskole (højskole),
zinatawala inchi muzima. Izi masomo zinafundishaka ma
cours ya modèles zote, kuanzia ku bitu bya ku tengeneza
nyumba mpaka ku ma cours ya ma sujets académiques na
ma cours ya sciences sociales.
Développement yako personnel et académique
Ku masomo ya kisecondari kwa watu wote batu banaweza
kuji développer d'une facon personnelle na académique
na mu ile wakati kukutanana na kujuana na batu bengine.
Izi masomo zinaweza kukusaidia kujua kama uko na hamu
ya kuendelesha masomo ya juu zaidi, ama kujuwa kama
unapenda ufanye formation téchnique, ao kama unapenda
kusoma ku université.
Ma activtés culturelles
Unaishi na kukulia ku masomo kwa wakati yote masomo iyi
itachukuwa. Izi masomo zinaweza kukamata posho moja,
myezi mbili ao tatu, ao ata mpaka mwaka moya. En plus ya ma
cours, masomo inajuwa ku organsier ma activités culturelles
za mingi: kwa mufano, kutembeleya inchi ingine, kufanya ma
fêtes, théatres na zingine ma activités. Kama hautaki kuikala
ao kama hauna namuna ya kuishi ku masomo, unaweza
kuishi nyumbani kwenye, na kukuwa na kuya tuu asubui ku
masomo na unarudia ku nyumba kisha masomo.
Ukitaka kujua zaidi, angaliya ku site ya internet:www.hojskoler.dk/
Ku ba jeunes benye kuhamia sasa mu Danmark
Association ya masomo za batu bote ba mu Danemark,
zinatayarisha ma cours na séjours spéciaux ku ba jeunes
benye kuhamia sasa mu Danemark. Example moya ni
sommerskole ao kama masomo ya ba jeunes ya wakati wa
kibwa. Ni masomo ya ba jeunes yenye inakamata posho tatu.
Masomo ya ba jeunes ya wakati wa kibwa, programme yake
ilianzaka tangiya 2007 mpaka 2009. Benye banaenda ku ile
masomo banafundishiwa ma cours ya kawaida na inabasaidia
kuongeza ma qualifications académiques mu zile siku za
mafungo. Ukitaka kujua zaidi, angaliya ku site ya internet:
www.campsommer.dk.
Unaweza kuitikiwa ku benye batapata musaada ya masomo
kupitia masomo kwenye unapenda kusomeya. Ukitaka kujua
zaidi, angaliya ku site ya internet: www.emph.dk.

Ku masomo ya
kisekondari kwa
watu wote niko
na barafiki ba
mu Europe yote
Ali alitokeyaka Afghanistan na
kuenda Danemark mu 2003.
Huyu ni mwanafunzi wa ku
masomo ya musecondaire
kwa watu wote ya Kalø, yenye
banaita European high school
Kiisha pale anataka kujiandikisha
ku masomo ya kinganga kusudi
akue radiologue.
"Kukua mwanafunzi ku masomo
ya kisekondari kwa watu
wote iko experience ya bien.
Nilipataka barafii kutoka mu
bulaya yote, na niko najifunza
ma luga na bitu mingi juu
ya tradition danoise. Niko
naongeza akili yangu kwa
wakati yote. Mu wakati yetu
yenye hatuna masomo, tuko
naona ma films za kufurahisha,
tunacheza kabumbu ao
basketball. Hauwezi kujisikiya
kama uko pekee yako."
Masomo za busiku
Mafundisho mu ma sujets za mingi
Batu mingi banasomaka busiku na banasoma ma cours tafauti.
Zaidi banasoma ma cours ya luga na ma cours académiques
zingine. Ma sujets zingine zinaweza kuwa ndani ma cours
kama Philosophie, Histoire, ma cours za kukufundisha ginsi ya
kukomalisha batoto na ma cours zingine za kuzungumuziya
culture na tradition danoise. Kuko vile ma cours ya éducation
physique na za sports, ma cours za kujifundisha kupiga chakula,
kupanda mashamba, za kuimba, na zingine za mingi. Masomo
mingi za busiku ziko na ma programmes mingi kwa batu benye
kuwa nafika sasa mu inchi. Masomo mingi za busiku ni za ma
associations zenye zinaji occupaka na problème d'éducation
sawa AOF (Association pour l'Education des Travailleurs, LOF
(Association Libérale pour l'Education des Adultes), ao FOF
(Association pour l'Education des Adultes).
Hizi ma cours haiko za bure, batu banalipaka kidogo na l'état
naye anasaidiaka zile masomo na makuta kidogo.
ama unapenda kujua zaidi juu ya izi masomo za mangaribi,
angaliya ku site ya internet ku adresses ya mu zone yenye
unakaa ndani.
Ma activités za ma associations
Batu benye bana partager ma intérets communs
Danemark ni inchi moja mu ma inchi chache mu dunia zenye ba
citoyens mingi biko ba membres ya ma associations. Hapa batu
benye bana partager ma intérets communs banakutananaka. Hii
inaweza kuwa kama munapenda parti politique moja, ama masomo
fulani, ao muko interesser mu culture fulani.
Ma intérêts mingi za kuachana
Danemark iko na ma associations, na ma organisations na ma
clubs za mingi. Sport, ma partis politiques, ma organisations ya ma
nyumba, l'art, musique, compagnie ya manyumba, association ya
ba immigrés, na dini- hizi njoo majina kidogo za ma associations
zenye tunaweza sema. Usome ma jina ya ma associations za malipo
unayo ishi mu kitabu yako ya ma numéros za télephone ao ku site
ya internet ya l'état .
Batu bengine banajitowa juu ya cause moja
Ma associations zimoja zinatumika juu ya kuchunga ma intérêts
ya batu ba aina fulani, kama vile bilema, wagonjwa wa aina fulani,
wazee ao ba homosexuels. Na bengine banatumikaka kufatana
na mipango fulani ya politique, kama vile ma plans kuhusu
environnement, ao za kuchunga nyama.
Fasi za kukutaniana ako
Kwa mwisho, kuko vile mafasi za kukutaniana ako, ma clubs na ma
nyumba za ma clubs zenye batu ba fasi fulani banazoea kukutanania
na kucheza michezo fulani, ao kufanya ma débats, ao kusikiya
discours, ao mafundisho fulani.
Kila mutu anaweza kufanya association
Kila mutu iko na haki ya kuanza association yake. Inaomba
tu kuitisha réunion générale na kuzungumuza juu ya statut
ya association, na articles ya association yenyewe. Izi ni
ma lois za kujua ni nani anaeza kua membre, viongozi ni
wangapi, wakati ya mukutano mukubwa ku mwaka. Standard
ya namuna ya kupanga association inaweza kupatikana ku
site ya internet: www.familieadvokaten.dk.
Unaweza fanya kitu
Association inaweza kuwa namuna ya muzuri ya kukutana na
batu bengine na ku participer activement mu maisha ya fasi
ya kwenye unaishi. Association inaongozwa na batu benye
balichaguliwa na ba membres, unaweza kuleta mawazo yako
mu association yenyu na hata kukua mutu mwenye anaweza
chaguliwa wakati wa uchaguzi.
Association ya batu benye kufika sasa mu Danemark
Kuko ma associations zingine zenye zina ji interessaka na batu
benye njoo kufika sasa mu Danemark. Hizi ma associations
zinakuwa zaidi za batu benye kutoka mu ma inchi fulani
fulani, na ma associations juu ya intégration, zakupokea
bengeni na ya kubaonesha desturi za mungini. Kujua zaidi,
angalia ku site ya internet: www.finfo.dk kwa ma détails.
Sport na ma mazoezi
Kama unataka kufanya sport na mazoezi na batu bengine,
unaweza kukua membre ya club de sport. Kwa mufano
unaweza cheza football, handball, tennis, badminton,
kuogelea, na kufanya gymnastique.
Malipo
Karibu namuna zote za sport na mazoezi zinaongozewa
na ma associations ao ma organisations tafauti zenye batu
banaweza kujiunga nazo. Unapashwa kulipa kusudi ukue
membre, lakini l'état ya kwenye unaikala, inalipaka makuta
ya kusaidia izi ma associations, kusudi batu balipe côtisation
ya chini.
Usaidizi ya bazazi
Batoto na ba jeunes bengi banafanyaka sport tafauti mu
wakati yenye biko libres. Ni kawaida wazazi wasaidie watoto
wao, kwa mufano kubalipia makuta za côtisation ya ma
associations yabo, makuta ya transport yabo kwa kuenda ku
michezo ao ku mambo fulani yenye batafanya.
Dini
Kila mutu iko na droit ya kuchaguwa dini yenye anataka
Mu Danemark kila mutu iko na droit ya ku practiquer dini
yenye anataka ao kuchaguwa modèle ya maisha yenye
anataka kama tuu akiendeleya kueshimiya sheria ya inchi.
Kila mutu iko huru kubadilisha dini yake. Danemark iko
na ma dini za mingi sana, na imani na namuna za maisha.
Batu bamoja banaamini kwamba mungu iko; na bengine
habaamini kama mungu iko, lakini banasimamia ku maneno
ya mwendo muzuri, ya kufikiria na kupenda binadamu, na
mambo ingine.
Kanisa ya kitaifa ya Danemark*
Inahudumia watu
Kufatana na sheria za Danemark, l'église Evangelique ya ba Luthériens
ya mu Danemark njoo kanisa la kitaifa na inasaidiwa sana na l'état. Hii
kanisa inafanya kazi mingi za socièté na kusaidiya batu wote. Mu zile
makazi, kuko kazi ya ku enregistrer batoto benye banazaliwa, batu
benye banakufa, na benye banabatiziwa na kubapa majina.
Batu mingi biko ba membres ba kanisa
la kitaifa ya Danemark
Ba danois mingi biko ba membres ba kanisa ya kitaifa ya Danemark.
Batu bengi baligeukaka ba membre wakati balibatiziwaka na bangali
batoto.
Kama uko mugeni na unataka kukuwa membre ya kanisa ya kitaifa
kuko namuna mingi zenye zinaweza kukusaidiya:
- Kama unatoka mu mu ingine église tafauti na kanisa ya kitaifa ya
Danemark unaweza kugeuka membre ya kanisa ya kitaifa wakati
unaandikwa mu régistre national danois.
- Kama ulibatiziwaka na uko mukristo wa mu kanisa ingine yenye
haiko kanisa ya kitaifa ya Danemark, unaweza itikiwa kuwa
membre wa kanisa ya kitaifa kwa kwenda kumuona pasteur ya
nafasi unapo ishi.
- Kama hauya batiziwaka unaweza kugeuka membre wa kanisa
ya kitaifa ya mu Danemark ukiitika kubatiziwa.
Kama hautaki kukuwa membre wa kanisa ya kitaifa ya mu Danemark
unaenda ambia mukubwa wa kanisa wa nafasi kwenye unaishi.
Kodi ya kanisa
Ba membres bote ba kanisa ya kitaifa ya mu Danemark
banalipaka kodi. Zile makuta zinasaidia ku makazi za kanisa,
na kutengeneza makaburi. Makanisa zina fanyaka makazi za
kubatiza, za kulungisha ndoa, na kuzika watu.
Ukitaka kujua mingi, unaweza kuingia mu internet ya Ministère Des Affaires Écclesiastique: www.km.dk/
Communautés za dini zengine
150 communautés za dini
Kuko karibu communautés za dini 150 mu Danmark, za kidogo kidogo, na za mukubwa mukubwa.
Haki ya kujenga nyuma yabo
Madini ziko na droit ya kutumikisha ba padiri, baalimu, ao
kuchagua baongozi bao. Ma dini ziko vile na haki ya kujenga
ma nyumba zabo zenye banaweza kutumiya ku mambo yao
ya dini. Kyenye kinatakiwa tuu ni kufata utaratibu na sheria
ya majengo. Madini tafauti zinaweza kujenga masomo
yabo ya pekee na kupana mafundisha ya bure kwa batoto
na ba jeunes yao.
Ma dini zenye zinaitikiwa na kujulikana
Zaidi ya madini 100, na baislamu, babudiste na bahindu,
banakubaliwa na serekali kwa ginsi ba pasteurs na balimo
babo banaweza ata kulungisha ndoa.
Madini 11 zimeitikiwa na serekali kufatana na sheria za mbele.
Nikusema banaweza kubatiza, kupatia mutu jina ya ubatizo
na ya kikristo na kulungisha ndoa. Banaweza pia pana ma
certificats zenye zinajulikana sawa zile zinazo panwa na kanisa
ya Kitaifa ya Danemark.
Madini zenye zinakubaliwa na zenye zinajulikana zote ziko na ruhusa ya kujenga makaburi.
Makuta za côtisation ku ma dini ziko bila taxe
Ba membres ya ma églises zenye zina julikana na zenye
zimekubaliwa ziko na haki ya kutosha taxe ku vitu vyote vya
kanisa byenye banauza ama ma dépenses ya makaburi yabo.
Na habawezi kulipa kodi ya udongo yote yenye banatumia
ku makazi zabo za maombi.
Ukitaka kujua mingi, unaweza kuingia mu internet ya Ministère Des Affaires Écclesiastique: www.km.dk/
Karamu na kushirikiana pamoya
Mu hali za kupumzika mu maisha, utazoeya zile traditions za
maisha ya mu ville, urafiki, umoja, na ma fêtes za anniversaire.
Madini mingi, na ma clubs za sport zinakuaka na ma fêtes
na michezo mbalimbali. Kila ville iko na namuna yake ya
kushirikiana na kufanya ma fêtes.
Fêtes ya anniversaire ya batoto
Bazazi bengi na batoto banaalikaka barafiki ya batoto ku
ma fêtes zabo. Bengine banaitaka tuu batoto banaume
ao basika. Banapatiyanaka ma chocolats, maziwa, na ma
fanta. Banaimbaka manyimbo za anniversaire, na kucheza
michezo za ma fêtes zenye ziko na maana sana mu tradition
na coutûme za batu ba mu Danemark. Batoto benye bana
alikwa kwa izi ma fêtes banakuyaka na ma cadeaux. Na
kama haujui bei ya cadeau ya kununua, uliza bazazi bengine
batakuelezea.

Karamu na kukutanana pamoya
Mu Danemark karamu zinakuaka siku ya arusi, siku ya kupata
jina ya kikristo, siku za confirmation, siku ya kuzaliwa, na
siku za ma festivals mbali mbali za dini. Zingine ma fêtes
zinafanyikwa ku siku ya kumaliza kujenga nyumba, siku
ya kumaliza masomo, ao masiku yenye mutu anataka
mwenyewe.
Sasa banaalikaka barafiki, wajamaa, ba collègues ba kazi,
na kunakuaka chakula, nyimbo, na michezo.
Kama unaitwa mu karamu ni muzuri kubebe cadeau kwa
mwenye karamu. Unaweza kumubebea chupa ya divai,
ao hata mauwa, chocolat ao kitu ingine ya kuifanana.
Kama bamekuita ku karamu ya anniversaire unahitajika
kubeba cadeau.