7 Szkoła i wykształcenie

Nauka przez całe życie

Oświata społeczna

Tradycja duńskiej oświaty społecznej* jest tak stara jak duńska demokracja. Opiera się na przekonaniu, że wykształcone społeczeństwo stanowi ważną podstawę sprawnie funkcjonującej demokracji.

Obywatele Danii w ciągu całego życia mają możliwość kształcenia, nie tylko w powszechnym systemie szkół, ale również na uniwersytetach ludowych(folkehøjskole)* i szkołach wieczorowych* a także uczestniczyć w kursach radiowych i telewizyjnych lub w szkoleniach w miejscu pracy.

Obowiązek kształcenia

W Danii nauka jest obowiązkowa przez dziewięć lat. Obowiązek kształcenia zaczyna się w wieku siedmiu lat. Jakkolwiek większość dzieci w Danii zaczyna okres nauki w wieku sześciu lat w klasie przedszkolnej.

Większość kontynuuje naukę po ukończeniu 9-tej klasy

Po obowiązkowym okresie dziewięciu lat nauki kontynuowanie kształcenia jest dobrowolne. Dla osób bez wykształcenia jest jednak coraz mniej miejsc pracy, więc przeważająca większość osób wybiera naukę w średnich szkołach zawodowych lub ogólnokształcących. Kształcenie może być krótko-, średnio- lub długoterminowe.

Uczestnictwo i współpraca

Duńskie szkolnictwo opiera się w dużej mierze na wolności wyboru i współdecydowaniu. Od pierwszych lat szkolnych aż do uniwersytu uczniowie i studenci mają prawo do podejmowania decyzji dotyczących szkoły i programu nauczania, a nauczyciele oczekują, że będą z tego prawa korzystać.

Ważnym elementem programu nauczania jest zdobywanie podstawowej wiedzy, a także umiejętności dialogu i współpracy z innymi ludźmi. Od pierwszej klasy dzieci uczą się pracy w grupach i wspólnego rozwiązywania zadań.

Na uczelniach wyższych studenci często rozwiązują zadania w grupach, które spotykają się na uczelni lub prywatnie.

Duński system edukacyjny

Szkoła podstawowa

Szkoła powszechna i szkoły prywatne

Szkoła powszechna oferuje bezpłatną naukę dla wszystkich dzieci. System obejmuje jednoroczną klasę przedszkolną i dziewięć lat obowiązkowej szkoły podstawowej, oraz klasę dziesiątą, która nie jest obowiązkowa.

Oprócz szkół powszechnych istnieją również niezależne podstawowe szkoły prywatne, w których nauka jest płatna. Niezależne podstawowe szkoły prywatne mogą opierać się na innej koncepcji niż szkoła powszechna, lecz z zawodowego i społecznego punktu widzenia dzieci otrzymują takie samo wykształcenie. Patrz: www.friskoler.dk

Rodzice muszą zapisać dziecko do szkoły

Dziecko automatycznie przynależy do szkoły powszechnej w okręgu szkolnym, w którym mieszka. Gdy dziecko zbliża się do wieku szkolnego, rodzice otrzymują list z informacją o terminie zapisu wraz z zaproszeniem do odwiedzenia szkoły. Można też wybrać inną szkołę powszechną lub prywatną. Rodzice we własnym zakresie kontaktują się z wybraną szkołą.

Rozpoczęcie szkoły - o czym należy pamiętać przy

Zanim dziecko zacznie uczęszczać do szkoły, rodzice otrzymują list, który zawiera szereg praktycznych informacji, np. przypomnienie o tornistrze, przyborach do pisania i pojemniku na drugie śniadanie.

Cele obowiązkowego szkolnictwa w Danii

Duńskie szkolnictwo powszechne opiera się na duńskiej ustawie o szkołach powszechnych. Ustawa ta określa następujące cele:

" § 1. Szkoła powszechna – we współpracy z rodzicami – umożliwia uczniom zdobywanie wiedzy i umiejętności, które przygotowują ich do podjęcia dalszej nauki, zachęca do pogłębiania posiadanej wiedzy, zapoznaje uczniów z duńską kulturą i historą, a także pomaga w zrozumieniu innych kultur oraz wzajemnego oddziaływania człowieka i przyrody, a także przyczynia się do ogólnego rozwoju osobowego każdego ucznia.

Ust. 2. Szkoła powszechna udoskonala metody przyswajanie wiedzy oparte na zdobywaniu dowiadczeń, przyswajaniu i inicjatywie, w taki sposób aby uczniowie rozwijali świadomość i wyobraźnię, oraz nabierali wiary we własne możliwości, co w przyszłości pozwoli im na samodzielne działanie i ułatwi podejmowanie decyzji.

Ust. 3. Szkoła powszechna przygotowuje uczniów do aktywnego uczestnictwa, wspólnej odpowiedzialności, uczy praw i obowiązków w społeczeństwie opartym na wolności i demokracji. Dlatego podstawą funkcjonowania szkoły musi być wolność intelektualna, równość i demokracja”.

Wpływ rodziców

Niezależnie od tego, do jakiej szkoły uczęszcza dziecko, rodzice mają wpływ na sprawy związane ze szkołą i są współodpowiedzialni za naukę dziecka. Niezależne szkoły prywatne mają charakter komercyjny. Kieruje nimi wybrany przez rodziców zarząd. Zarząd szkoły powszechnej składa się z przedstawicieli szkoły i wybranych przedstawicieli rodziców. Gminy współpracują z nauczycielami i przedstawicielami rodziców. Gminy ponoszą główną odpowiedzialność za funkcjonowanie szkół.

Współpraca na linii szkoła - dom

Szkoły przywiązują dużą wagę do kontaktu z rodzicami każdego dziecka w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników w nauce. Każdego roku nauczyciel odbywa rozmowę z rodzicami, podczas której omawiawia m.in. samopoczucie dziecka w klasie, wyniki w nauce, odrabianie lekcji i zachowanie w szkole.

Rodzice uczniów tej samej klasy wybierają przedstawicieli rodziców lub osoby kontaktowe, które wraz z nauczycielami uzgadniają terminy zebrań i inne przedsięwzięcia np. zawody. Współpraca na linii szkoła - dom może także mieć formę wieczorów tematycznych lub warsztatów. Forma współpracy różni się w zależności od szkoły. Jej nadrzędnym celem jest umożliwienie rodzicom współuczestniczenia w tworzeniu korzystnego dla dziecka środowiska szkolnego.

System nauczania

Klasa przedszkolna

W klasie przedszkolnej dzieci uczą się alfabetu i liczb, rozwijają zasób słów i pojęć oraz metody pracy. Przez połączenie nauki z zabawą dzieci przygotowują się do szkolnej codzienności i rozwijają poczucie wspólnoty. Zazwyczej dzieci które razem uczęszczały do klasy przedszkolnej, kontynuują naukę w tej samej pierwszej klasie.

Ta sama klasa przez cały okres nauki

W duńskiej szkole klasy nie są rozdzielane w trakcie upływu lat. Oznacza to, że uczniowie pozostają w tej samej grupie przez cały okres nauki w szkole powszechnej.

Chodzi o przyszłość naszych dzieci

Sabah Eltawi przyjechała do Danii z Palestyny w 1990 roku. Jest nauczycielem w szkole powszechnej i matką dwójki dzieci.

"Obecność rodziców na zebraniach jest ważna. Współpraca pomiędzy szkołą a rodzicami umożliwia wzajemny kontakt i budowanie więzi pomiędzy duńskim a arabskim światem. Chodzi o przyszłość naszych dzieci. Poznajemy innych rodziców i mamy wpływ na kształcenie naszych dzieci. Należy być otwartym, wyrażać swoje poglądy, pokazywać do czego jesteśmy zdolni. Nie wolno się izolować. A najważniejsze jest poznanie języka tak aby lepiej móc się poznać nawzajem."

Matematyka, języki obce, nauki społeczne i przedmioty ścisłe

Prawo nakłada określone wymagania co do zakresu programu nauczania. Szkoły indywidualnie dostosowują zakres przedmiotów do planu nauczania.

Gminna szkoła powszechna zapewnia uczniom podstawy wiedzy z przedmiotów jak matematyka, języki obce, nauki społeczne i przedmioty ścisłe. Dzieci uczą się także duńskiej kultury i historii oraz kultury innych państw.

Innym zadaniem szkoły jest wspieranie osobowego rozwoju dzieci, pobudzanie ich wyobraźni i chęci zdobywania wiedzy.

Testy państwowe

Uczniowie w całym kraju w trakcie nauki przystępują do testów z różnych przedmiotów . Testy są podzielone według stopnia klasy oraz przedmiotu:

Ponadto uczniowie mogą podchodzić do nieobowiązkowego testu z języka duńskiego jako drugiego języka, w klasie 5 i 7.

Celem testów jest sprawdzenie stopnia przyswojenia nauki. Wyniki testów wykorzystywane są do planowania nauczania, aby możliwie najlepiej przystosować go do możliwości poszczególnych dzieci.

Indywidualny plan rozwoju ucznia

Plan rozwoju ucznia powinien zawierać ocenę osiągniętych przez niego wyników w nauce w danym roku. Powinien również określać sposób w jaki nauczyciel i uczeń będą kontrolować postępy w nauce. Plan rozwoju powinien być opracowywany co najmniej raz w roku i obejmować wszystkie przedmioty planu zajęć. Rodzice otrzymują plan rozwoju dziecka. Plan ten może także zawierać ustalenia dotyczące uczestniczenia rodziców w życiu szkolnym dziecka oraz informacje na temat zachowania ucznia i funkcjonowania w szkole.

Oceny w starszych klasach

Oceny otrzymują tylko uczniowie klasy 8, 9 i 10.

Co najmniej dwa razy w roku uczniowe otrzymują oceny z przedmiotów, z których później będą zdawać egzamin końcowy. Są to:

Dziewczęta i chłopcy uczą się tych samych przedmiotów

Dziewczęta i chłopcy uczą się tych samych przedmiotów. Dotyczy to przedmiotów teoretycznych jak język duński, język angielski, nauki społeczne i matematyka, oraz przedmiotów artystycznych. Zarówno dziewczęta, jak i chłopcy uczą się też szycia, gotowania i posługiwania narzędziami. Uczniowie wspólnie uprawiają sport, jednak mają osobne przebieralnie i prysznice.

Nauka o chrześcijaństwie i innych religiach

Nauka o chrześcijaństwie jest przedmiotem poruszającym zagadnienia religii chrześcijańskiej i innych religii, porusza także tematy różnych pogłądów na życie.

Nauczanie nie ma charakteru wyznaniowego, udziela tylko informacji, które pomagają uczniom w zrozumieniu podłoży historycznych i kulturalnych wielu współczesnych społeczeństw. Nauka pomaga dziecku w zrozumieniu znaczenia religii w nowoczesnym świecie.

Rodzice mają prawo do zwolnienia dziecka z lekcji religii. Bliższych informacji udziela szkoła.

Wychowanie seksualne

Szkoła zapewnia również podstawy wychowania seksualnego. Uczniowie uczą się o tym, jak funkcjonuje ciało, rozmawiają o zakochaniu i miłości, poczęciu i antykoncepcji.

Wychowanie seksualne nie jest określonym przedmiotem w programie nauczania. Obowiązkowa jest natomiast nauka o zdrowiu i pożyciu seksualnym i wiedza o rodzinie. To samo dotyczy np. zasad ruchu drogowego, wiedzy o kształceniu i zawodach.

Obóz szkolny w bezpiecznym otoczeniu

Obóz szkolny stanowi część programu szkolnego i daje uczniom możliwość zdobycia konkretnych praktycznych doświadczeń. Nauczanie odbywa się pod przewodnictwem i nadzorem nauczycieli.

Kwestie praktyczne, jak posiłki i zakwaterowanie, omawiane są zawczasu z rodzicami, tak aby nie potrzebowali się oni martwić o swoje dziecko.

Współodpowiedzialność i demokracja

Zadaniem szkoły jest przygotowanie dzieci do życia w społeczeństwie opartym na wolności, odpowiedzialności i równości. Szkoła realizuje to zadanie dając dzieciom możliwość wspólnego decydowania i podejmowania odpowiedzialności.

Opinia rad uczniowskich jest brana pod uwagę

Uczniowie uczą się wyrażania własnych opinii. Mają możliwość powołania rady uczniowskiej, której zdanie uwzględniane jest przy podejmowaniu ważnych decyzji w szkole.

Obóz szkolny

Obóz szkolny jest organizowany w formie wycieczki połączonej z nauką. Obóz szkolny trwa kilka dni. Uczniowie i nauczyciele wyjeżdżają na kilka dni, mieszkają w schronisku lub podobnym ośrodku, gdze jest miejsce zarówno na naukę, wspólne spędzanie czasu jak i na nocleg. Obóz szkolny stanowi część programu szkolnego. Odgrywa istotną rolę w umacnianiu więzi społecznych między uczniami i rozwija poczucia więzi z innymi.

Przed wyjazdem uczniowie przygotowują się do obozu, czytają, wyszukują informacje na dany temat, rozwiązują zadania i piszą wypracowania na temat związany z miejscem pobytu.

Na obozie dzieci uczestniczą we wspólnym przygotowywaniu posiłków, jeżdżą na wycieczki, zwiedzają muzea, zabytki i zakłady pracy, organizują ogniska, wędrują i bawią się. Dziewczęta i chłopcy nocują w oddzielnych sypialniach.

Szkoła decyduje o częstotliwości, z jaką odbywają się obozy oraz o czasie ich trwania. Wyjazd jest zawsze kilkudniowy.

Kursy języka duńskiego jako drugiego języka

Z chwilą ukończenia 3 lat dwujęzyczne dzieci zależnie od potrzeby otrzymują pomoc w nauce języka duńskiego. Na podstawie oceny stopnia rozwoju językowego dziecka wydanej przez specjalistę, gmina proponuje pomoc, która obejmuje zajęcia w przedszkolu lub w instytucji opieki dziennej. Jeżeli dziecko pozostaje w domu, zajęcia prowadzone są w wymiarze 15 godzin tygodniowo

Kiedy dwujęzyczny uczeń przyjęty zostaje do szkoły powszechnej, przeprowadzana jest ocena czy potrzebuje on pomocy w języku duńskim. W razie potrzeby uczeń otrzymuje dodatkowe lekcje duńskiego, które mogą odbywać się w szkole do której uczęszcza lub w innej szkole. Zajęcia te według potrzeby proponowane są uczniom dwujęzycznym od klasy przedszkolnej do dziesiątej włącznie.

Nauka języka ojczystego

Władze gminy zobowiązane są do zapewnienia nauki języka ojczystego uczniom z Wysp Owczych i Grenlandii oraz uczniom, których rodzice są obywatelami państw członkowskich UE lub EOG. Lekcje organizowane są pod warunkiem zebrania wymaganej liczby uczestników.

Władze gminy mogą także proponować nieobowiązkowe lekcje języka ojczystego uczniom z innych krajów. Gminy mają prawo do pobierania opłat za tego rodzaju usługi.

Gdy dzieci mają problemy z przyswajaniem materiału

Dzieci mające poważne problemy z nadążeniem za resztą klasy mogą uczęszczać na lekcje dodatkowe lub lekcje specjalne. Lekcje te mogą odbywać się w czasie lekcji lub bezpośrednio po zakończeniu zajęć. Więcej informacji na ten można uzyskać u wychowawcy klasy, do której uczęszcza dziecko.

Egzaminy końcowe

Szkoła podstawowa kończy się egzaminem w 9 klasie. Naukę można kontynuować w klasie 10, która również kończy się egzaminem. Następnie można kontynuować naukę w średniej szkole zawodowej lub ogólnokształcącej.

Szkoły kontynuujące naukę (efterskole)

Uczniowie mieszkają w szkole przez cały czas nauki

Wielu młodych ludzi decyduje się na kontynuację nauki w innej szkole przez rok lub dłużej, zwykle w ósmej, dziewiątej lub dziesiątej klasie. Szkoły kontynuujące naukę to niezależne szkoły z internatem, gdzie uczniowie mieszkają przez cały okres nauki. Młodzi ludzie wybierają zwykle ten rodzaj szkoły jako alternatywny sposób na zakończenie edukacji w szkole powszechnej, lub też gdy chcą spróbować czegoś nowego albo mieszkać przez pewien czas poza domem.

Szkoły tego typu są płatne.

Rozwój osobowy

Poprzez naukę i wspólne przebywanie szkoły tego typu umacniają zdobywanie życiowych dowiadczeń, ogólnej wiedzy i rozwijanie zachowań demokratycznych. Szkoły te przyczyniają się wiec do wychowania i ogólnej ogłady młodzieży, rozwoju indywidualnych cech humanitarnych i osiągnięcie dojrzałości. Dlatego wiele z nich przywiązuje dużą wagę do zajęć artystycznych i praktycznych, jak teatr, muzyka, sport, fotografia, rolnictwo i rzemiosło. Ogólne cele tych szkół są jednak takie same jak cele szkół powszechnych. W większości tego typu szkół uczniowie przystępują do egzaminów końcowych po 9 i 10 klasie. Niektóre placówki oferują nauczanie w systemie specjalnym, np. dla dzieci z dysleksją.

Pobyt w szkole może wspierać akademicki rozwój ucznia. Uczniowe otrzymują pomoc w lekcjach lub lekcje dodatkowe, np. z języka duńskiego. Szkoła przygotowuje również do dalszego kształcenia i rozwija poczucie przynależności do społeczeństwa.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www.efterskole.dk

Zajęcia pozalekcyjne

Świetlice szkolne i programy opieki pozalekcyjnej

Do czwartej klasy włącznie uczniowie mogą korzystać ze świetlic szkolnych lub z programu opieki pozalekcyjnej (SFO). W świetlicy dzieci bawią się z kolegami, odrabiają lekcje lub uczestniczą w innych zajęciach. Świetlice szkolne i placówki SFO zamykane są około godziny 17:00–18:00.

Rodzice muszą złożyć wniosek o miejsce w świetlicy lub zapisać dziecko do ośrodka SFO. Jeżeli dziecku nie zaproponowano bezpłatnego miejsca część kosztów opieki w tych ośrodkach pokrywają rodzice. O dofinansowanie należy ubiegać się w urzędzie gminy.

Pomoc w lekcjach

W wielu gminach szkoły współpracują z bilbliotekami i lokalnymi organizacjami, które proponują pomoc przy odrabianiu lekcji dla dzieci, które jej potrzebują. Informacji należy zasięgnąć w szkole, bibliotece lub gminie.

Kluby dla starszych dzieci

Niektóre gminy prowadzą kluby młodzieżowe. Są one przeznaczone dla starszych dzieci, które nie chodzą już do świetlicy.

Szkoły młodzieżowe

Gminy prowadzą szkoły młodzieżowe dla dzieci w wieku od 14 do 18 lat. Szkoły młodzieżowe stanowią ofertę zajęć pozalekcyjnych jako uzupełnienie nauki w szkole. Szkoły te nie są obowiązkowe, nauczanie w nich jest bezpłatne. Szkoły młodzieżowe są czynne popołudniu i wieczorem. Oferują one naukę przedmiotów teoretycznych i artystycznych, takich jak muzyka, fotografia, ceramika, jak również zdobywanie innych umiejętności, np. jazdy na skuterze i obsługi komputera. Jest to również miejsce towarzyskich spotkań młodzieży. Wiele szkół organizuje imprezy piątkowe.

Szkoła młodzieżowa może prowadzić naukę w pełnym wymiarze godzin z możliwością organizowania tych samych egzaminów co szkoła powszechna. Niektóre szkoły prowadzą również kluby i inne zajęcia pozalekcyjne, niektóre z nich są odpłatne. Dalszych informacji można zasięgnąć w gminie, szkole młodzieżowej lub w Biurze ds. Edukacji Młodzieży (Ungdommens Uddannelsesvejledning).

Szkoły średnie

Kształcenie młodzieży

Duński system oświatowy obejmuje różne programy edukacyjne i kursy dla osób, które ukończyły dziewiątą lub dziesiątą klasę szkoły powszechnej. Kształcenie przygotowuje do studiów a także daje kompetencje zawodowe, trwa zwykle trzy lub cztery lata. Kształcenie jest bezpłatne, uczniowie którzy ukończyli 18 lat mogą ubiegać się o państowe stypendium edukacyjne, SU.

Państwowe stypendia

Państwowe stypendia edukacyjne, SU, są pomocą finansową przeznaczoną dla osób które uczęszczają do szkoły lub studiują. System SU objemuje bezzwrotne, lecz opodatkowane stypendium. Istnieje również możliwość zaciągnięcia pożyczki na okres studiów, którą wraz z odsetkami należy spłacić po ukończeniu studiów. Państwo duńskie udziela pomocy finansowej osobom studiującym na zatwierdzonym kierunku studiów, uprawniającym do uzyskania dotacji w ramach programu SU, przy czym stypendysta nie może jednocześnie korzystać z innej formy państwowej pomocy finansowej.

SU dla osób nie posiadających duńskiego obywatelstwa

Osoby nie posiadające duńskiego obywatelstwa mogą przed wystąpieniem o SU, złożyć wniosek o równe prawa stypendialne w duńskim Urzędzie Stypendialnym.

Jest to możliwe w przypadku osób, które np. przeprowadziły się do Danii wraz z rodzicami przed ukończeniem 20 roku życia i których rodzina nadal mieszka w Danii, lub gdy ich współmałżonek jest obywatelem Danii od co najmniej dwóch lat, lub jeżeli wnioskodawca pracował w Danii przez okres co najmniej dwóch lat poprzedzających rozpoczęcie nauki.

Obywatele z krajów UE lub EOG na mocy szczególnych przepisów UE mogą złożyć wniosek o równe prawa z obywatelami Danii . Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www.su.dk. Niezależnie od rodzaju nauki, większość przepisów dotyczących SU jest taka sama. Istnieją jednak pewne różnice w zasadach dotyczących edukacji na poziomie średnim i wyższym. Patrz: www.su.dk

Każdy ma wpływ na treść nauczania

Na wszystkich uczelniach uczniowie i studenci mogą organizować się tworząc demokratyczne organy - rady studenckie i rady uczniowskie, które dbają o interesy uczniów i współuczestniczą w kształtowaniu treści, poziomu i jakości nauczania. Poprzez aktywny udział w radzie uczniowskiej lub studenckiej każdy może mieć wpływ na sposób nauczania .

Szkoły ponadpodstawowe na poziomie gimnazjalnym

Dwu- lub trzyletni program nauczania

Nauka w szkole średniej trwa dwa lub trzy lata i uprawnia do podjęcia nauki na uczelni wyższej.

Kształcenie na poziomie szkoły średniej w Danii obejmuje:

• Gimnazjum(stx)szkoła trzyletnia, kończy się egzaminem maturalnym. Niektóre placówki proponują kursy przygotowujące do matury, gdzie nauka może trwać tylko dwa lata. Celem gimnazjum jest przygotowanie uczniów do podjęcia nauki na uczelni wyższej, jest to także szkoła ogólnokształcąca, co oznacza, że uczniowie kształtują stosunek do otaczającego ich świata, innych ludzi, natury i społeczeństwa a także do własnego rozwoju. Aby zostać przyjętym do gimnazjum należy co najmniej zdać egzamin końcowy po 9 klasie szkoły podstawowej . Uczeń może zostać skierowany na egzamin wstępny lub przyjety do szkoły na podstawie konkursu świadectw.
• Dwuletni wyższy kurs przygotowawczy, hf. Celem nauczania jest przygotowanie uczniów do podjęcia nauki na uczelni wyższej. Kształcenie ma również charakter ogólnokształcący, co oznacza, że uczniowie kształtują stosunek do otaczającego ich świata, innych ludzi, natury i społeczeństwa a także do własnego rozwoju. Aby zostać przyjętym na kurs należy zdać egzamin końcowy po 10 klasie podstawowej lub inny równorzędny albo przystąpić do egzaminu wstępnego.
• Programy kształcenia zawodowego: przygotowują do wyższego egzaminu technicznego (hhx) i wyższego egzaminu handlowego (htx).W obu przypadkach nauka trwa 3 lata. Celem nauczania jest przygotowanie uczniów do podjęcia nauki na uczelni wyższej. Kształcenie ma także charakter powszechny, co oznacza, że uczniowie kształtują stosunek do otaczającego ich świata, innych ludzi, natury i społeczeństwa a także do własnego rozwoju. Aby zostać przyjętym do szkoły należy zdać co najmniej egzamin końcowy po 9 klasiew szkołyle podstawowej. Uczeń może zostać skierowany na egzamin wstępny lub przyjety do szkoły na podstawie konkursu świadectw.

Szkoły zawodowe

125 różnych szkół do wyboru

W Danii istnieje możliwość wyboru spośród prawie 125 różnych szkół zawodowych, kształcących w zawodach jak np. stolarz, kowal, murarz, sprzedawca, elektryk, kucharz czy technik IT. Nauka w szkołach zawodowych jest bezpłatna. Aby zostać przyjętym do szkoły należy posiadać wykształcenie odpowiadające ukończeniu 9 letniej szkoły podstawowej. Podczas wykształcenia zarówno uczniowie jak i program nauczania mają określone cele.

Egzamin z języka duńskiego

Od osób, które nie uczęszczały do duńskiej szkoły lub nie posiadają duńskiego obywatelstwa, szkoła jako warunek przyjęcia może postawić zaliczenie egzaminu z języka duńskiego.

1,5 do 5,5 lat

Kształcenie zawodowe trwa od 1,5 do 5,5 lat, zależnie od specjalizacji, i kończy się zdobyciem uprawnień czeladnczych lub egzaminem zawodowym, które są egzaminami końcowymi.

Nauka połączona z praktyką

Niektóre wykształcenia przebiegają tylko w szkole, lecz wiekszość łączy lekcje teoretyczne ze szkoleniem praktycznym na stanowiskach pracy.

Staż czeladniczy

Jeżeli uczeń zdecyduje się na praktyczną naukę zawodu, może w przypadku wiekszości zawodów podpisać umowę stażową z zakładem pracy, gdzie będzie pobierał większą część nauki. Jest to tzw. staż czeladniczy. Uczniowie muszą znaleźć miejsce stażu i przygotować plan nauki. Szkoła i zakład pracy służą pomocą.

SU i wynagrodzenie stażysty

Nauka w szkole zawodowej jest bezpłatna. W czasie nauki pobieranej w szkole można ubiegać się o przyznanie stypendium (SU) . Uczeń odbywający staż zawodowy otrzymuje wynagrodzenie przysługujące stażyście. Stawka wynagrodzenia stażysty zależy od zawodu i wieku stażysty.

Pomocnik socjalno-zdrowotny

Pomocnicy socjalno-zdrowotni opiekują się ludżmi chorymi lub niepełnosprawnymi którzy wymagają szczególnej opieki w związku z utrzymaniem higieny osobistej oraz pratyczną pomocą w ciągu dnia. Miejscem pracy może być prywatne mieszkanie, dom opieki dla osób starszych a także wspólnoty mieszkaniowe.

Nauka trwa rok i dwa miesiące. Program nauczania obejmuje sześciomiesięczną naukę w szkole oraz ośmiomiesięczną praktykę. O przyjęcie do tego rodzaju szkoły należy ubiegać się w placówce kształcenia socjalno-zdrowotnego lub w gminie. Po przyjęciu do szkoły, uczniowi zapewnia się staż w gminie lub w szpitalu. Kształcenie można rozpocząć od nauki w szkole lub od stażu.

Nauka jest bezpłatna, uczniowie otrzymują wynagrodzenie stażysty przez cały okres nauki.

Pomocnik socjalny/asystent ds. zdrowia

Osoby które posiadają wykształcenia pomocnika socjalno-zdrowotnego mogą kontynuować wykształcenia kierunku asystenta socjalno-zdrowotnego. Asystenci pracują w szpitalach, domach opieki dla ludzi starszych i instytucjach dla ludzi z upośledzeniem fizycznym lub umysłowym. Nauka trwa rok i osiem miesięcy. W trakcie nauki uczeń otrzymuje wynagrodzenie dla stażystów.

Szkoły przemysłowe

Młodzi ludzie poniżej 25 lat, bez sprecyzowanych planów zawodowych mogą kontynuować naukę w jednej ze stu duńskich szkół przemysłowych. Szkoły przemysłowe różnią się od siebie ale ich podstawę stanowi nauczanie łączące ogólne kształcenie teoretyczne ze szkoleniem praktycznym na różnych warsztatamich. Uczniowie wytwarzają produkty z przeznaczeniem na sprzedaż. O przyjęcie do szkoły należy się ubiegać, gminne biuro ds. edukacji młodzieży musi zatwierdzić możliwość odbycia nauki.

Przysposobienie do zawodu (egu)

Gminy organizują specjalne programy przysposobienia zawodowego dla osób poniżej 30 lat, którym znalezienie pracy i nauka sprawia trudności.

Progam egu ma charakter zajęć praktycznych, które ułatwiają uczniom znalezienie pracy lub umożliwiają dalsze kształcenie. Nauka trwa zazwyczaj dwa lata i obejmuje zajęcia teoretyczne w szkole i zajęcia praktyczne. Program nauczania jest dostosowywany do planów i potrzeb danego ucznia, uwzględnia także możliwości odbycia praktyki i przyuczenia do zawodu w danym regionie.

Szkoły przemysłowe i zawodowe mogą na podstawie umowy z władzami gminy organizować programy egu.

Najlepiej zwrócić się do doradcy ds. edukacji

We wszystkich szkołach i innych placówkach oświatowych zatrudniony jest doradca ds. edukacji, który pomaga uczniom w wyborze odpowiedniego wykształcenia. Informacji można zasięgnąć również w gminnym biurze ds. edukacji młodzieży.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www.borger.dk i www.uddannelsesguiden.dk

Dobrze zarabiam i jestem szanowany

Mohsin N. Rashad pochodzi z Iraku. Przyjechał do Danii w roku 2002. Obecnie szkoli się w zawodzie hydraulika.

„Mój ojciec jest inżynierem, więc myślałem, że też powinienem pójść w tym kierunku. Zdecydowałem się jednak na naukę rzemiosła. Lubię swoją pracę na budowie. Jestem zadowolony z programu nauczenia zawodu i z pewnością nie żałuję mojego wyboru; nie jestem traktowany inaczej niż inni uczniowie. Nie ma znaczenia czy człowiek kształci się na inżyniera czy rzemieślnika. Wynagrodzenie jest takie samo jak również szacunek okazywany przez ludzi."

Szkolenie lub pratyka wstępna

W niektórych zawodach, młodzi ludzie pomiędzy 15 a 18 rokiem życia mogą zawrzeć umowę z zakładem pracy o płatne szkolenie w ciągu od trzech do sześciu miesięcy. Celem szkolenia jest późniejsza umowa z firmą o staż zawodowy. Informacji na ten temat udziela biuro ds. edukacji młodzieży.

Przewodnik o systemie kształcenia i rynku pracy

Obecnie jest więcej możliwości kształcenia niż kiedykolwiek przedtem. Niektóre placówki oferują zajęcia teoretyczne, inne zapewniają szkolenie praktyczne. Ważne jest, aby znaleźć rodzaj nauki zbieżny z własnymi umiejętnościami i zainteresowaniami. Z tego względu w szkołach działają doradcy ds. edukacji, którzy zapoznają uczniów z duńskim systemem kształcenia i rynkiem pracy.

Doraddza

Doraddza jest osobą, która rozmawia z młodzieżą i rodzicami na temat wyboru pracy i nauki. Pomaga w wyszukiwaniu informacji na temat różnych placówek oświatowych oraz stawianych wymagań. W ten sposób uczeń może dokonać wyboru nauki do której się kwalifikuje i którą będzie w stanie ukończyć.

W systemie funkcjonuje wielu różnych doradców. W szkole powszechnej jest to doradca UU, w innych szkołach może to być doradca ds. kariery zawodowej, nauki lub nauki zawodu.

Biuro doradcze ds. edukacji młodzieży (UU)

Biuro doradcze ds. Edukacji Młodzieży oferuje młodym ludziom do 25 lat pomoc i poradę w sprawach dotyczących kształcenia. UU współpracuje ze szkołami w zakresie przygotowywania ofert, które będą pomocne w wyborze miejsca kontunuacji nauki. UU można należy kontaktować w lokalnym ośrodku UU.

Poradnictwo w trakcie uczęszczania do szkoły

Poradnictwem w szkole zajmuje się wychowawca klasy i doradca UU. Doraddza UU w trakcie rozmowy z uczniami udziela indywidualnych porad na temat zatrudnienia i wykształcenia. Doraddza pomaga uczniom z 6 - 10 klasy w przygotowaniu indywidualnego profilu nauki. W klasie 9 lub 10 uczniowie uzupełniają profil indywidualnym planem kształcenia, w którym zapisują, jaki rodzaj nauki wybrali. Istotne jest, aby w czasie nauki rodzice dziecka interesowali się jego planami. Rodzice mają dostęp do profilu nauki i indywidualnego planu kształcenia i mogą dyskutować ich zawartośc ze swoimi dziećmi.

Doraddzy posiadają szeroką wiedzę na temat możliwości wykształcenia, ale rodzice i dzieci mogą także zasięgać informacji na własną rękę np. za pośrednictwem Internetu, bilbiotek i wizyt w różnych ośrodkach kształcenia. .

Poradnictwo po ukończeniu szkoły

Młodzi ludzie, którzy kontynuują edukację po szkole podstawowej, mogą liczyć na pomoc doraddzów w szkole do której uczęszczają. Doraddza szkolny pomaga w wyborze przedmiotów, planowniu nauki i ubieganiu się o państwowe stypendia edukacyjne(SU).

Osoby poniżej 25 lat, które zakończyły naukę na 9 lub 10 klasie szkoły podstawowej, mogą uzyskać pomoc w lokalnym ośrodku UU. Dotyczy to np. osób, które nie podjęły dalszej nauki lub ją przerwały. Adres i telefon lokalnego oddziału UU można otrzymać w szkole, urzędzie miejskim lub na stronie www.uddannelsesguiden.dk.

Poradnictwo ds. kształcenia wyższego

Na terenie Danii funkcjonuje siedem ośrodków, które udzielają informacji na temat uczelni wyższych. Adres i telefon najbliższego ośrodka można znaleźć na stronie www.ug.dk.

W większości placówek oświatowych działają doradcy ds. wyższego wykształcenia, którzy udzielają informacji na temat programu studiów, kryteriów przyjęć, składania podań i perspektyw zawodowych, jakie daje konkretne wykształcenie.

Poradnictwo dla dorosłych

Dorośli, którzy poszukują informacji na temat zatrudnienia i kształcenia, mogą zwrócić się o pomoc do wielu placówek.

Można zgłosić się do gminnego biura pośrednictwa pracy.

Szkoły językowe i Ośrodki Szkolenia Zawodowego dla Dorosłych (VUC) udzielają informacji na temat kursów i programów nauczania, które uprawniają do podjęcia dalszej nauki. Informacje na temat kursów i nauki zawodu można uzyskać w szkołach zawodowych lub placówkach kształcących pomocników i asystentów socjalno-zdrowotnych. Ponadto, niektóre dzienne i zwykłe uniwerstytety ludowe w ramach własnego programu nauczania.oferują poradnictwo w sprawach kształcenia.

Porady dotyczące wyższego wykształcenia można otrzymać w jednym z siedmiu ośrodków krajowych lub bezpośrednio w ośrodku w którym pragnie się studiować.

Patrz: www.borger.dk, www.uddannelsesguiden.dk i www.vidar.dk

Szkoły wyższe

Programy krótko-, średnio- i długoterminowe

Osoby, które posiadają wykształcenie średnie, mogą kontynuować naukę na poziomie pomaturalnym i wyższym. Istnieją trzy kategorie wykształcenia:

• Dwuletnie krótkoterminowe programy kształcenia pomaturalnego. Dają uprawnienia np. technika laboratoryjnego, ekonomisty, elektryka lub technika przemysłowego. Naukę można rozpocząć po ukończeniu średniej szkoły ogólnokształcącej lub średniej szkoły zawodowej.
• Programy średnioterminowe (licencjat), trzy- lub czteroletnie. Uprawniają do pracy np. jako nauczyciel, pedagog, pielęgniarka lub pracownik socjalny.
• Wykształcenie wyższe uniwersyteckie lub na uczelni posiadającej status uniwersytecki. Dają kwalifikacje np. lekarza medycyny, stomatologa, magistra inżyniera lub nauczyciela szkół gimnazjalnych. Wykształcenie uniwersyteckie zdobywa się w ciągu pięciu do sześciu lat i można je uzupełnić studiami doktoranckimi, które trwają około trzech lat. W czasie studiów doktoranci zatrudnieni są na uczelni jako pracownicy naukowi i wykładowcy i otrzymują pensję.

Więcej informacji można znaleźć na stronie www.uddannelsesguiden.dk.

Kryteria przyjęć

Każda uczelnia posiada określone kryteria przyjęć, które zazwyczaj obejmują określone egzaminy lub inne kwalifikacje. Na niektórych studiach liczba miejsc jest limitowana ponieważ liczba kwalifikujących się kandydatów przewyższa liczbę miejsc. W większości szkół wyższych funkcjonuje dwustopniowy system kwotowy. Oznacza to, że nabór studentów prowadzony jest według dwóch kwot (wskaźników). Kwota 1 klasyfikuje kandydatów według ocen uzyskanych na egzaminach. Kwota 2 oparta jest na innych kryteriach, zależnie od kierunku studiów.

Koordynowany system przyjęć, KOT

O przyjęcie na niemal każdą uczelnię wyższą należy starać się za pośrednictwem tzw. systemu przyjęć koordynowanych, KOT. Formularze zgłoszeniowe dostępne są na stronie www.optagelse.dk.

Egzaminy wstępne

Przyjęcie do niektórych szkół wyższych wymaga egzaminu wstępnego. Zwykle dotyczy to szkół artystycznych i kreatywnych jak szkoła aktorska, reżyseria filmowa, dziennikarstwo i szkoły projektowania.

Egzamin zagraniczny

Osoby, które posiadją egzamin szkoły zagranicznej, obowiązują specjalne zasady naboru na studia. Zostały one opisane w podręczniku o egzaminach na stronie www.ciriusonline.dk.

Zapoznanie z programem studiów i poznanie innych studentów

Większość uniwersytetów i innych uczelni wyższych organizuje program wprowadzający dla studentów pierwszego roku. Nowi studenci poznają tu program studiów oraz spotykają innych studentów. Program ten często obejmuje kilkudniowy wypad poza miasto.

Rektor wita nowych studentów Uniwersytetu w Kopenhadze .

Kształcenie dorosłych

Na wszystkich poziomach

Dorośli mają w Danii wiele możliwości kształcenia i doskonalenia zawodowego. Mogą korzystać z kursów wiedzy powszechnej, zdobyć nowe wykształcenie lub uzupełnić posiadaną wiedzę. Nauka dla dorosłych odbywa się praktycznie na każdym szczeblu systemu nauczania. Ośrodki Szkolenia Zawodowego dla Dorosłych (VUC) oferują programy przygotowawcze (FVU), naukę dla osób dorosłych z dysleksją, nauczanie powszechne (AVU) i przygotowanie do egzaminu HF.

Na stronie www.vuc.dk lub www.vidar.dk można znaleźć adres najbliższego ośrodka VUC w pobliżu miejsca zamieszkania lub pracy. a także uzyskać więcej informacji na temat kształcenia i możliwości uzyskania dofinansowania w czasie nauki.

Programy przygotowawcze dla dorosłych (FVU)

Program FVU przeznaczony jest dla dorosłych pragnących udskonalić swoje umiejętności - czytanie, pisanie i liczenie. Nauka podzielona jest na poziomy, rozpoczyna się od poziomu najbardziej zbliżonego do założeń i potrzeb kursisty. Po każdym poziomie można przystąpić do ezgaminu. Programy FVU są bezpłatne. Wykaz programów i ośrodków nauczania można znaleźć na stronie www.vidar.dk. Zajęcia odbywają się zwykle w Ośrodku Szkolenia Zawodowego dla Dorosłych (VUC), szkołach wieczorowych lub w ośrodkach prywatnych na terenie całego kraju.

Programy na dorosłych z dysleksją

Programy dla osób z dysleksją oferują naukę czytania i pisania dla dorosłych. Programy te są bezpłatne. Wykaz programów i ośrodków nauczania można znaleźć na stronie www.vidar.dk. Zajęcia odbywają się zwykle w Ośrodku Szkolenia Zawodowego dla Dorosłych (VUC), szkołach wieczorowych lub w ośrodkach prywatnych na terenie całego kraju.

Specjalne programy kształcenia dla dorosłych

Specjalne programy kształcenia dla dorosłych są indywidualne i dostosowane do potrzeb osób z upośledzeniem fizycznym lub umysłowym. Celem nauczania jest pomoc w prowadzeniu aktywnego i niezależnego życia.

Ocenę potrzeby skierowania na specjalne kształcenie przeprowadza urząd gminy w miejscu zamieszkania.

Nauczanie powszechne, AVU

Program nauczania powszechnego dla dorosłych obejmuje szereg ogólnych przedmiotów, jak język duński, duński dla obcokrajówców, matematyka, informatyka i wiedza o społeczeństwie. Nie są to przedmioty specjalistyczne, lecz mogą być przydatne w przypadku podjęcia dalszego kształcenia oraz w codziennym życiu zawodowym. Wykształcenie kończy się zwykle egzaminem, który jest odpowiednikiem egzaminu końcowego po dziewiątej lub dziesiątej klasie szkoły powszechnej.

Zajęcia prowadzone są w ciągu dnia, wieczorami, korespondencyjnie lub w trybie indywidualnego toku nauczania zakończonego egzaminem.

Uczestnictwo w kursie jest płatne, przy czym opłata nie jest wysoka.

Kurs przygotowawczy HF z wybranego przedmiotu

Kurs przygotowawczy HF jest wykształceniem na poziomie szkoły ogólnokształcącej. Kursista wybiera przedmiot, w którym pragnie się doskonalić, kurs organizuje ośrodek VUC.

Zajęcia prowadzone są w ciągu dnia, wieczorami, korespondencyjnie lub w trybie indywidualnego toku nauczania zakończonego egzaminem.

Uczestnictwo w kursie jest płatne, przy czym opłata nie jest wysoka.

Kształcenie na poziomie szkoły wyższej dla dorosłych, VVU

Dorośli posiadający wykształcenie i doświadczenie zawodowe mogą korzystać z licznych ofert nauki na poziomie szkoły wyższej. Wiele placówek oświatowych oferuje programy nauczania dla dorosłych, którzy chcą uzupełnić lub pogłębić wiedzę tak, aby np. była ona zbieżna z wykonywaną pracą. W zależności od posiadanego wykształcenia i doświadczenia zawodowego, można kontyuować naukę na poziomie odpowiadającym kształceniu w trybie krótko-, średnio- lub długoterminowym.

Patrz: www.borger.dk, www.uddannelsesguiden.dk i www.vidar.dk

Programy edukacji zawodowej, AMU

Krótkie kursy

Program edukacji zawodowej AMU obejmuje krótkie kursy dla wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych pracowników zatrudnionych w sektorze państwowym i prywatnym. Kursy AMU mogą również wchodzić w skład programu aktywizacji zawodowej*, oferowanego przez biura zatrudnienia osobom bezrobotnym .

2500 różnych kursów

Oferta nauczania obejmuje około 2,5 tys. różnych kursów zawodowych z wielu różnych dziedzin, np. handel, administracja, pomoc społeczna i zdrowie, budownictwo, rolnictwo, przemysł metalurgiczny, usługi i transport. Pełna oferta dostępna jest na stronie www.vidar.dk

Miejsca w których organizowane są kursy to: ośrodki AMU, szkoły techniczne, handlowe i społeczne, seminaria pedagogiczne, szkoły rolnicze i ośrodki prywatne na terenie całego kraju.

Opłaty

Uczestnicy kursów opłacają opłatę wpisową, lecz mogą również ubiegać się o dofinansowanie. Więcej informacji na ten temat udziela kasa ubezpieczeń na wypadek bezrobocia lub biuro zatrudnienia.

Oferta dla obywateli dwujęzycznych

Osoby, których znajomość języka duńskiego jest niewystarczająca do podjęcia wykształcenia, mogą korzystać ze specjalnego trybu nauczania. W takim przypadku jeden lub kilka kursów AMU zostaje połączonych z nauką języka duńskiego. Istnieje również możliwość zapisania się na kurs AMU języka duńskiego, który nie jest łączony z nauką innego przedmiotu.

Uznawanie kwalifikacji uzyskanych w innych krajach

Czy można wykorzystać swoje kwalifikacje w Danii?

Jeśli posiadają Państwo wykształcenie zdobyte poza Danią, istotne jest ustalenie, czy uzyskane kwalifikacje są uznawane w Danii.

Pomoc w ocenie wykształcenia zdobytego poza granicami Danii

Pomocy w ocenie wykształcenia zdobytego poza granicami Danii i jego uznawalności na potrzeby duńskiego rynku pracy udziela Duńskie Centrum Wymiany i Współpracy Międzynarodowej CIRIUS. Patrz: www.ciriusonline.dk/anerkendelse.