6 Rodzina

Rodzina i społeczeństwo

Duńskie społeczeństwo i państwo dobrobytu opiera się na poszanowaniu jednostki i wspólnej odpowiedzialności za dobro ogółu tak w rodzinie, jak i w społeczeństwie.

Równouprawnienie kobiet i mężczyzn

Kobiety i mężczyźni mają równe prawa i obowiązki, a także równe szanse uczestniczenia w życiu politycznym i gospodarczym. Dotyczy to również życia rodzinnego, gdzie kobiety i mężczyźni mają równe prawa do podejmowania decyzji o własnym życiu, w tym o rozwodzie. W większości rodzin zarówno kobiety jak i mężczyźni są czynni zawodowo i na równi dzielą obowiązki domowe.

Wspólna odpowiedzialność

Obywatele i sektor publiczny ponoszą wspólną odpowiedzialność za m.in. zapewnienie dzieciom i młodzieży korzystnych warunków dorastania i kształcenia, a osobom starszym i chorym leczenia i opieki.

Poprzez płacenie podatków wszyscy obywatele przyczyniają się do zasilania sektora państwowego w środki finansowe, Sektor państwowy realizuje wiele ważnych zadań społecznych, zajmuje się na przykład utrzymaniem dziennych instytucji opieki dla dzieci, utrzymaniem szkół i szpitali a także pomocą dla osobób chorych, starszych i osób które nie są w stanie samodzielnie kierować własnym życiem.

Wolontariusze

Szereg ochotników i prywatnych stowarzyszeń pomaga ludziom w potrzebie, często w ścisłej współpracy z rodzinami i sektorem państwowym. Patrz: http://www.frivillige.dk

Życie rodzinne i związki

Większość rodzin w Danii składa się z ojca, matki i dzieci. Wielu młodych ludzi przez pewien czas mieszka samodzielnie, zanim zdecydują się oni na małżeństwo lub mieszkanie z partnerem oraz podejmą decyzję o powiększeniu rodziny. Niektórzy dorośli mieszkają z dziećmi. Wiele osób dorosłych i starszych mieszka samotnie.

Małżeństwo

Małżeństwo w Danii może być zawarte między osbami które ukończyły 18 lat. Osoby poniżej 18 roku życia muszą złożyć wniosek o pozwolenie na ślub w urzędzie gminy. Aby zawrzeć związek małżeński, należy być stanu wolnego. Małżeństwa nie wolno zawierać z rodzeństwem ani z żadnym innym członkiem najbliższej rodziny jak dzieci, rodzice i dziadkowie. Współmałżonka można wybrać według własnego uznania. W Danii małżeństwa zawierane się dobrowolnie, a przymuszanie do ślubu jest niezgodne z prawem. Specjalne przepisy obowiązują osoby, które pragną poślubić obywatela innego kraju i sprowadzić go do Danii w ramach łączenia rodzin. Więcej informacji na ten temat zawiera rozdział 3, Wjazd i pobyt

Ratusz lub kościół

Małżeństwo może być zawarte w urzędzie stanu cywilnego lub w kościele. Ślubu cywilnego udziela kierownik urzędu stanu cywilnego lub inny urzędnik gminy. Ślubu kościelnego udziela kapłan Duńskiego Kościoła Narodowego* lub duchowny innej wspólnoty religijnej, uprawniony do udzielania ślubów.

Małżeństwa zawarte w innych krajach zachowują ważność w świetle duńskiego prawa. Informacje na ten temat otrzymać można w gminnym urzędzie rejestracji ludności.

Obowiązek utrzymywania współmałżonka

Para małżeńska ma obowiązek wzajemnego utrzymania. Praktycznie cały majątek pary małżeńskiej stanowi wspólną własność także prawa rodzicielskie nad wspólnymi dziećmi dotyczą obojga małżonków.

Zarejestrowane związki

Osoby o orientacji homoseksualnej mogą zawierać związki rejestrowane, które są równie prawomocne jak związek małżeński. Osoby o orientacji homoseksualnej mają w Danii takie same prawa i obowiązki jak inni obywatele. Istnieją jednak pewne wyjątki, do których należy np. brak prawa do adopcji.

Związki nieformalne

Związek pary, która decyduje się na wspólne mieszkanie bez ślubu i posiada wspólne dzieci, traktuje się jako związek nieformalny. W przeciwieństwie do par małżeńskich, pary żyjące w nieformalnym związku nie mają automatycznie wobec siebie zobowiązań prawnych ani finansowych. Jest to szczególnie ważne w sytuacji, gdy nieformalne pary posiadające wspólne dzieci postanawiają się rozstać.

Władza rodzicielska*

W nieformalnych związkach, które posiadają wspólne dzieci, władza rodzicielska nad dziećmi zostaje automatyczne przyznana matce, chyba że oboje rodzice zgłoszą chęć wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej*.

Niezgodność stron może zakończyć się sprawą sądową

Para żyjąca w nieformalnym związku, która zdecydowała się na rozstanie, dzieli majątek we własnym zakresie oraz decyduje z kim zamieszkają wspólne dzieci. Jeśli partnerzy nie mogą dojść do porozumienia w kwestii podziału majątku, sprawę rozstrzyga sąd. Jeśli brak porozumienia dotyczy kwestii dzieci, należy zwrócić się do organu okręgowej administracji państwowej*.

Separacja i rozwód

Para małżeńska, która nie życzy sobie kontynuacji związku ma prawo wystąpić o rozwód. Separacja jest rodzajem okresu próbnego, podczas którego para mieszka osobno, lecz formalnie pozostaje w związku małżeńskim. Rozwód można uzyskać po rocznej separacji. Jeśli jednak obie strony zgadzają się na rozwód, mogą go otrzymać po sześciu miesiącach.

W przypadku zdrady małżeńskiej lub przemocy ze strony współmałżonka rozwód może być orzeczony bezzwłocznie, bez okresu separacji.

Wspólna władza rodzicielska

Małżonkowie, którzy posiadają wspólne dzieci, muszą zadecydować o podziale odpowiedzialności za ich wychowanie. Jeśli strony nie mogą dojść do porozumienia, powinny zwrócić się do okręgowego urzędu administracji państwowej. W skrajnych przypadkach spór między byłymi małżonkami rozstrzyga sąd.

Osoby ubiegające się o separację i rozwód powinny zwrócić się do okręgowego urzędu administracji państwowej* w miejscu zamieszkania. Urząd ten udziela informacji na temat warunków separacji, rozwodu, władzy rodzicielskiej, podziału majątku oraz alimentów na rzecz dzieci lub byłego współmałżonka.

Alimenty na dzieci

Rodzic, który nie mieszka z dziećmi, ma obowiązek płacenia alimentów. Alimenty na dzieci można odpisać od podatku.

Zapobieganie i przerywanie ciąży

Najlepiej zwrócić się do lekarza w celu omówienia metod zapobiegania ciąży. W Danii dostępnych jest wiele różnych środków antykoncepcyjnych.

W Danii dopuszczalne jest przerwanie ciąży. Każda kobieta w okresie do 12 tygodnia ciąży ma prawo do aborcji w szpitalu. W wyjątkowych przypadkach, aborcji można dokonać w późniejszym terminie.

Prawo do przerwania ciąży opiera się na prawie kobiety do wolnego decydowania o swoim ciele.

Kobieta, która zdecydowała się przerwać ciążę, musi zwrócić się do lekarza rodzinnego o skierowanie do szpitala. Sztuczne poronienie zwykle jest zabiegiem chirurgicznym wykonywanym podczas znieczulenia ogólnego. Można także poddać się aborcji farmakologicznej, tj. przerwaniu ciąży przy użyciu środków farmakologicznych.

Patrz również http://www.sexlinien.dk

Nikt nie powinien być ofiarą przemocy

Władze państwowe i gminne nie ingerują w prywatne życie obywateli. Jednak ani dzieci ani dorośli nie powinni być narażeni na przemoc lub naruszenie godności osobistej ze strony członków rodziny. Dotyczy to zarówno dzieci jak i dorosłych. Osoby bite, zastraszane lub zmuszane do współżycia seksualnego, mogą zwracać się o pomoc do do władz gminy lub do schroniska/poradni dla ofiar przemocy. Przypadki przemocy i przymuszania należy zgłaszać na policję.

Pomocy należy szukać, zanim problem osiągnie krytyczne rozmiary

Osoby potrzebujące pomocy powinny zwrócić się do władz gminy lub do poradni, gdzie mają pełne prawo do zachowania anonimowości.

Pomoc w sytuacji kryzysowej i centra kryzysowe

W sytuacji kryzysowej można zwrócić się do specjalnego schroniska dla ofiar przemocy, które udziela schronienia do czasu rozwiązania sytuacji mieszkaniowej i socjalnej. Schroniska świadczą pomoc socjalną, psychologiczną i pedagogiczną.

Na terenie całej Danii istnieją schroniska zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. Schroniska przyjmują także osoby z dziećmi. Większość schronisk przeznaczona jest dla kobiet potrzebujących ochrony przed mężem lub innymi osobami, która stosują wobec nich przemoc. Patrz www.lokk.dk i http://www.sm.dk

Macierzyństwo

Badania przedporodowe u lekarza i położnej

Kobiety ciężarne mają prawo do badań kontrolnych przeprowadzanych przez lekarza i położną. Pierwsza wizyta odbywa się zwykle w dziewiątym tygodniu ciąży u lekarza rodzinnego. Termin tej wizyty trzeba umówić. W 10-12 tygodniu ciąży można przeprowadzić badania, które wykażą ewentualne ryzyko zespołu Downa lub innych chorób genetycznych. Lekarz lub położna informują kobietę o rezultacie badań.

Karta przebiegu ciąży

Lekarz rodzinny zakłada kartę przebiegu ciąży, którą należy okazać podczas wszystkich badań przedporodowych u lekarza lub położnej. W karcie lekarz i położna notują przebieg ciąży. Celem badań kontrolnych jest śledzenie stanu zdrowia kobiety i płodu.

Szkoła rodzenia

W trakcie zajęć w szkole rodzenia zdobywa się informacje na temat zmian zachodzących w organizmie kobiety podczas ciąży, oraz w jaki sposób rozwija się dziecko. Uczy się właściwej techniki oddechu podczas porodu i zasad gimnastyki przedporodowej, która ułatwia poród i czyni go mniej bolesnym. Informacje na temat najbliższej szkoły rodzenia można uzyskać u położnej. W zajęciach można uczestniczyć mąz lub inna osoba, która będzie obecna podczas porodu.

Poród

Większość kobiet w Danii rodzi w szpitalu. Kobieta decyduje o sposobie porodu. Przy porodzie może być obecny mąż lub inna osoba. Istnieje również możliwość porodu domowego. Informacji na ten temat udziela położna.

Na oddziale poporodowym*

Po porodzie kobieta wraz z dzieckiem przeniesiona zostaje do sali na oddziale poporodowym. Personel chętnie udziela pomocy w opiece nad noworodkiem oraz służy dobrymi radami co do karmienia piersią i pielęgnacji dziecka.

Akt urodzenia, nadanie imienia i chrzest

Gdy dziecko się urodzi, rodzice wypełniają specjalny formularz i przesyłają do biura parafialnego, które następnie wydaje akt urodzenia. Duński Kościół Narodowy* rejestruje wszystkie noworodki, niezależnie od wyznania.

Duński Kościół Narodowy rejestruje imiona wszystkich noworodków

Duński Kościół Narodowy rejestruje imiona wszystkich noworodków. O wybranym imieniu dziecka należy powiadomić biuro parafialne, zanim dziecko ukończy sześć miesięcy. Formularz nadania imienia można znaleźć na stronie http://www.personregistrering.dk Dziecko otrzymuje wówczas akt urodzenia.

Imię można także nadać dziecku podczas chrztu w Duńskim Kościele Narodowym lub kościele innej uznawanej wspólnoty religijnej. W tym przypadku dziecko otrzyma wspólny akt urodzenia/chrztu.

Imię musi być zatwierdzone.

Dziecku można nadać jedno lub dwa imiona. Wykaz zatwierdzonych imion znajduje się na stronie internetowej duńskiego Urzędu ds. Rodziny http://www.familiestyrelsen.dk Aby nadać dziecku imię spoza wspomnianej listy, należy uzyskać zgodę.Formularz wniosku można otrzymać w biurze parafialnym.

Urlop macierzyński i wychowawczy

Kobiety ciężarne mają prawo do urlopu macierzyńskiego przed i po rozwiązaniu. Ojciec dziecka może również przez pewien okres czasu przebywać na urlopie ojcowskim. Władze państwowe i niektóre firmy prywatne zawarły porozumienia dotyczące płatnego urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego. Rodzice, którzy nie otrzymują pensji w trakcie urlopu, mogą ubiegać się o zasiłek macierzyński/ojcowski od władz gminy. Dotyczy to również osób posiadających własną firmę i prowadzących działalność gospodarczą co najmniej od pół roku. Rodzice małych dzieci mają ponadto prawo do urlopu wychowawczego. Informacji na ten udziela urząd gminy.

Pielęgniarka środowiskowa składa wizyty domowe

Po porodzie każda kobieta ma prawo do bezpłatnych wizyt domowych pielęgniarki środowiskowej. Pierwsza wizyta odbywa się zwykle mniej więcej po tygodniu od powrotu matki i dziecka ze szpitala. Terminy kolejnych wizyt ustalane są podczas każdej wizyty.

Obserwacja rozwoju dziecka

Zadaniem pielęgniarki środowiskowej jest udzielanie rad i wskazówek w celu zapewnienia nowo powiększonej rodzinie jak najlepszego startu. Pielęgniarka środowiskowa śledzi rozwój dziecka, mierzy je i waży. Pielęgniarkę środowiskową interesuje dobro rodziny jako całości, chętnie udziela rad dotyczących rozwoju dziecka i wyjaśnia wątpliwości.

Kontrola u lekarza rodzinnego

Dziecko ma prawo do bezpłatnych badań kontrolnych u lekarza rodzinnego. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w rozdziale 11.

Grupy matek

Pielęgniarka środowiskowa może zainicjować tzw. grupę matek, składającą się z kobiet, które urodziły dziecko mniej więcej w tym samym czasie. Matki należące do takiej grupy spotykają się, rozmawiają i dzielą się doświadczeniami. Pielęgniarka środowiskowa udziela informacji na temat grupy matek, do której można się przyłączyć.

Opieka poza domem

Podczas gdy rodzice pracują, małymi dziećmi w większości przypadków zajmują się państwowe instytucje dzienne lub opiekunka. Wiele dzieci po szkole uczęszcza do świetlicy lub korzysta z programu zajęć pozaszkolnych. Rodzice współpracują z instytucjami opieki, do których uczęszczają ich dzieci. W ten sposób mają oni wpływ na rozwój i wychowanie dziecka poza domem.

Żłobek, opieka dzienna i przedszkola

Przeważająca liczba dzieci do lat sześciu spędza czas razem z innymi dziećmi u opiekunki dziennej, w żłobku lub w przedszkolu. Władze gminy odpowiedzialne są za zapewnienie opieki dziennej, zakres ofert różni się w zależności od gminy. Jednak najbardziej powszechne są:

• Opieka dzienna (dagpleje) - opiekę nad grupą dzieci sprawuje opiekunka zatwierdzona przez władze gminy. Grupa wiekowa: od 0 do 3 lat.
• Żłobek. Grupa wiekowa: od 6 miesięcy do 2 lat włącznie.
• Przedszkole. Grupa wiekowa: od 3 lat do wieku szkolnego.
• Tzw. przedszkole poza miastem, dzieci spędzają czas na wsi lub na łonie natury na przykład w lesie.
• Zintegrowana instytucja opieki dziennej dla dzieci w wieku od 6 miesięcy do wieku szkolnego.
• Opieka prywatna. Niektóre urzędy gminne proponują rodzicom dotację do prywatnej opieki nad dzieckiem.

O miejsce w instytucji należy się starać

Dziecko należy zarejestrować w gminnym biurze opieki dziennej. Jeśli władze gminne nie są w stanie od razu zaproponować dziecku miejsca opieki, zostanie ono umieszczone na liście oczekujących. Im wcześniej rodzice wpiszą dziecko na listę, tym większe są szanse na otrzymanie miejsca. Jeśli rodzice życzą sobie, aby ich dziecko uczęszczało do żłobka, muszą umieścić je na liście oczekujących zaraz po urodzeniu.

Gdy rodzina przeprowadza się do innej gminy

Jeżeli rodzina przeprowadza się do innej gminy zanim dziecko zacznie uczęszczać do instytucji opieki dziennej, należy skontaktować się z władzami nowej gminy i wpisać dziecko na listę oczekujących. Należy pamiętać o powiadomieniu urzędu gminy w nowym miejscu zamieszkania o tym, jak długo dziecko figurowało na liście oczekujących, tak aby uniknąć umieszczenia go na końcu listy.

Jeżeli rodzina przenosi się do innej gminy w momencie, gdy dziecko posiada już miejsce w instytucji opieki dziennej, należy również skontaktować się z urzędem nowej gminy, aby umieścić je na liście oczekujących. Dziecko zachowuje prawo do uczęszczania do instytucji w poprzednim miejscu zamieszkania.

Spotkanie należy umówić telefonicznie

Przed podjęciem decyzji, do której instytucji dziecko ma uczęszczać, mogą Państwo odwiedzić kilka instytucji. Aby być pewnym, że pracownicy będą mieli czas na rozmowę i oprowadzenie po instytucji, należy wcześniej zadzwonić i umówić czas spotkania.

Opłaty

Za miejsce w państwowej instytucji opieki dziennej należy płacić. Władze państwowe pokrywają jednak część wydatków. Jeśli z opieki dziennej korzysta więcej niż jedno dziecko, rodzina ma prawo do tzw. zniżki dla rodzeństwa. W gminie można także ubiegać się o miejsce bezpłatne lub dofinansowywane. Więcej informacji na ten temat uzyskać można w urzędzie gminy.

Obowiązek zapewnienia dziecku opieki

Osoby otrzymujące zasiłek pieniężny, zasiłek dla bezrobotnych lub zasiłek introdukcyjny mają obowiązek w każdej chwili stać do dyspozycji rynku pracy. Oznacza to, że zobowiązane są niezwłocznie przyjąć każdą ofertę pracy lub rozpocząć program aktywizujący*. Jest to możliwe tylko wówczas, gdy ich dzieci mają zapewnioną opiekę w ciągu dnia.

Jeśli dziecko do tej pory nie posiada miejsca w instytucji opieki dziennej, jest prawdopodobne, że władze gminy wkrótce je zaproponują. Aby nie stracić prawa do pobieranego zasiłku, propozycji tej nie wolno odrzucić.

Zasiłek na pokrycie kosztów prywatnej opieki nad dziećmi

Urzędy gminne oferują zasiłek dla rodziców, którzy pragną aby dziećmi opiekowała się prywatna opiekunka. Niektóre gminy oferują dodatkowy zasiłek dla rodziców, którzy sami opiekują się swoimi dziećmi. W tym przypadku gminy decydują o tym, czy taki zasiłek będzie przyznany.

Pomoc w rozwoju języka

Jeżeli istnieje taka potrzeba, dziecko otrzymuje specjalną pomoc w nauce języka duńskiego. Jest to tak zwana stymulacja językowa, którą dziecko otrzymuje z chwilą ukończenia 3 lat. Władze gminy mają obowiązek zaproponowania pomocy, natomiast ocenę ewentualnej potrzeby stymulacji językowej dokonują specjaliści. Jeżeli dziecko uczęszcza do przedszkola zajęcia stymulacji odbywają się się w przedszkolu, do którego dziecko uczęszcza. Jeżeli dziecko przebywa w domu, zajęcia muszą być prowadzone 15 godzin tygodniowo. Stymulacja językowa jest obowiązkowa. Informacji na ten temat udziela urząd gimny.

Mój syn wzbogacił zasób słów przez zabawę z duńskimi równieśnikami

Gülay Ciftci przyjechała do Danii z Turcji w 1977 roku. Pracuje w gminie jako doradca ds. intergracji i pomocy finansowej oraz zajmuje się kształceniem konsultantów socjalnych.

"Gdy nasz syn poszedł do szkoły, nauczyciele stwierdzili, że ma bogaty zasób słów. Zawdzięcza go zabawie z duńskimi rówieśnikami. Gdy rozmawiam z nim po duńsku, padają słowa których nie znam, a których on nauczył się od innych dzieci. W ten sam sposób języka mogą uczyć się dorośli. Zawsze zapraszamy do nas znajomych Duńczyków z dziećmi. Rozmowy na wiele tematów są bardzo cenne zarówno dla nich jak i dla nas. W ten sposób upada wiele uprzedzeń - po obu stronach."

Kontakt między instytucją a rodzicami

Dobry kontakt między rodzicami a personelem instytucji opieki dziennej ma zasadnicze znaczenie dla zdrowego rozwoju dziecka. Pracownicy instytucji opowiadają jak minął dzień. Interesują ich doświadczenia rodziców i zmiany w rodzinie, które mogą mieć wpływ na rozwój dziecka.

Jeżeli na rozmowę z pracownikami potrzeba więcej czasu, można umówić osobne spotkanie z pedagogiem.

Wiele instytucji opieki dziennej zatrudnia dwujęzyczny personel, który może służyć pomocą podczas rozmowy. Jeżeli w instytucji nie ma osób władających Państwa językiem na rozmowę zostanie wezwany tłumacz.

Zebrania rodziców i komitet rodzicielski

Istotne jest, aby rodzice interesowali się dzieckiem, również gdy nie znajduje się ono pod ich opieką. Dwa razy do roku odbywają się zebrania rodziców, które dają okazję do uzyskania ważnych informacji o zasadach funkcjonowania instytucji i przedstawienia własnych propozycji. Na jednym z zebrań rodzice wybierają przedstawicieli komitetu rodzicielskiego. Komitet rodzicielski może wpływać zarówno na lokowanie funduszy instytucji jak i na zagadnienia pedagogiczne które, mają wpływ na codzienne życie dzieci.

Dzieci i młodzież

Pomiędzy dwiema kulturami

Okres dzieciństwa i dorastania może być trudny szczególnie dla tych dzieci, które wywodzą się z kultur bardzo różniących się od duńskiej. Rodzicom sprawia być może trudność rozumienie norm duńskiego społeczeństwa i jego oczekiwań wobec dzieci, ponieważ są one bardzo odmienne od norm kultury z której się wywodzą.

Nastolatki

Okres dorastania, w którym dzieci zmieniają się fizycznie i psychicznie, może być równie trudny. Tak jak inni młodzi ludzie odczuwają oni potrzebę odnalezienia własnej tożsamości, pragną usamodzielnić się i pokazać, że są niezależni. Jednak rodzice nadal są odpowiedzialni za dzieci i kontynuują wyznaczenie ram kształtowania młodej osobowości.

Umowy i zasady

Większość młodych ludzi mieszkających z rodzicami ustala z nimi zasady dotyczące przykładowo wyjść na imprezy i godziny powrotu do domu lub nocowania poza domem. Wiele młodych osób - dziewcząt i chłopców - spędza razem wolny czas w kawiarniach i dyskotekach lub na imprezach prywatnych. Niektórzy nocują u swoich przyjaciół.

Wielu rodziców omawia kwestie palenia papierosów, picia alkoholu i zabaw na zebraniach rodziców organizowanych w szkole. Stanowiska indywidualnych rodzin co do zasad i zakresu swobody młodych ludzi mogą być różne. Na spotkaniach rodziców w szkole, do której chodzą dzieci, można ustalić wspólne zasady, przykładowo dotyczące zabaw szkolnych.

Ciało i seks

Chcąc nie chcąc, w Danii często napotykamy nagość i seksualność w miejscach publicznych. Gazety i czasopisma publikują artykuły o seksie i współżyciu, a wiele reklam eksponuje ludzkie ciało.

Wynika to z ogólnych przemian społecznych, które doprowadziły do przyjęcia bardziej liberalnego podejścia do seksualności. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat pojawiły się nowe typy związków, ludzie zyskali więcej wolności w sferze seksualnej, poprawiły się też warunki ludzi o orientacji homoseksualnej. Jednak wolność wiąże się z odpowiedzialnością.

Oznacza to, że istnieją pewne granice tego, na co można sobie pozwolić. Ponadto nikogo nie można zmuszać do czegokolwiek wbrew jego woli. Podstawową zasadą jest szacunek dla prywatnych i seksualnych granic innych osób.

Gdy ludzie opalają się w parku lub na plaży, pływają skąpo ubrani lub bez ubrania, nie jest to zaproszenie do seksu. Podobnie sygnały ciała wyrażane poprzez ubranie nie powinny być interpretowane jako zachęta do zalotów. Przypadki seksualnego nadużycia należy zgłaszać na policję - umożliwi to oddanie sprawców w ręce sprawiedliwości.

Prawa dziecka

Dania podpisała konwencję ONZ o prawach dziecka, która odnosi się do dzieci poniżej 18 lat, niezależnie od ich pochodzenia. Zgodnie z postanowieniami konwencji, dzieci mają prawo do pożywienia, schronienia, kształcenia, zabawy oraz ochrony przed wojną, przemocą, nadużyciem i wykorzystywaniem. Mają ponadto prawo do współdecydowania i wywierania wpływu.

W Danii bicie dzieci jest niezgodne z prawem; podobnie jak obrzezanie dziewcząt.

Prawodawstwo

Prawodawstwo w sposób wyraźny precyzuje ramy ochrony praw dziecka. Współżycie seksualne z osobą poniżej 15 lat jest karalne. Alkohol i wyroby tytoniowe można sprzedawać osobom, które ukończyły 16 lat. W restauracjach i dyskotekach alkohol i wyroby tytoniowe mogą kupować osoby w wieku powyżej 18 lat.

Gdy dziecko wyprowadza się z domu

W świetle duńskiego prawa osoby osiągają pełnoletność po ukończeniu 18 lat. Osoby pełnoletnie mogą np. przystąpić do kursu prawa jazdy, zaciągnąć pożyczkę i odpowiadać za swoje życie. Wielu młodych ludzi wyprowadza się z domu po ukończeniu 18 lat i mieszka samodzielnie lub z innymi młodymi ludźmi.

Porady i informacja

W celu rozwiązywania trudnych problemów można otrzymać profesjonalną pomoc. Zarówno rodzice, jak i młodzi ludzie mogą otrzymać pomoc i poradę – razem lub osobno. Więcej informacji na ten temat można uzyskać w urzędzie gminy, dzwoniąc do telefonu zaufania lub do telefonicznej linii dla osób w sytuacjach kryzysowych. Rozmowa jest bezpłatna i gwarantuje anonimowość.

Pomoc dla rodzin i dzieci z problemami

Rodzice mają obowiązek zapewnienia dzieciom miłości i opieki oraz stworzenia bezpiecznych warunków do ich rozwoju. Społeczeństwo nie ingeruje w relacje rodzinne, chyba że zachodzi podejrzenie, że dobro dziecka jest zagrożone.

W przypadku zaistnienia problemów władze gminne kontaktują rodzinę i starają się pomóc w ich rozwiązaniu. Rodzina lub jeden z jej członków może także zwrócić się o pomoc do władz . Gmina współpracuje z rodziną. Pomoc obejmuje różne formy wsparcia udzielanego rodzinie.

Jeżeli rodzice zaniedbują obowiązki wychowawcze na tyle, że dziecko w ramach rodziny nie czuje się bezpieczne ani nie może się prawidłowo rozwijać, może ono na pewien okres czasu zostać umieszczone poza rodziną. Czasowe usunięcie dziecka z rodziny może odbyć się za zgodą rodziców lub pod przymusem. Dziecko umieszczane jest zwykle w instytucji opieki lub w rodzinie zastępczej. Powyższa sytuacja może zaistnieć na przykład gdy rodzice biją dzieci lub nie są w stanie pełnić należytych obowiązków wychowawczych. Młodzi ludzie z poważnymi problemami społecznymi lub kryminalnymi, których rodzice nie są w stanie udzielić im należytej opieki, umieszczani są w specjalnych instytucjach, gdzie otrzymują pomoc w zdobyciu wykształcenia lub w znalezieniu pracy.

Niepełnosprawne dzieci i dorośli

Normalne życie na tyle na ile jest to możliwe

Rodziny dzieci, młodzieży i dorosłych z upośledzeniem fizycznym lub umysłowym mają prawo do pomocy w rozwiązywaniu problemów dnia codziennego. Celem tej pomocy jest umożliwienie osobom niepełnosprawnym prowadzenia możliwie najbardziej normalnego i aktywnego życia.

Specjalne oferty pomocy

Większość niepełnosprawnych dzieci lub dzieci o specjalnych potrzebach mieszka z rodzicami i uczęszcza do zwykłych przedszkoli, szkół oraz uczestniczy w zajęciach pozalekcyjnych. Jednak niektóre z nich uczęszczają do przedszkoli i szkół specjalnych, które zatrudniają odpowiednio wyszkolony personel.

Osoby niepełnosprawne (młodzież i dorośli) mogą korzystać z kształcenia specjalnego, ośrodków opieki dziennej lub całodobowej oraz miejsc pracy chronionej i stanowisk przystosowanych do pracy osób niepełnosprawnych.

Niektóre osoby niepełnosprawne mieszkają we własnym domu i otrzymują pomoc praktyczną i osobistą ze strony gminy. Formą pomocy może być np. wózek inwalidzki lub inny sprzęt albo pomoc asystenta. Inne osoby niepełnosprawne przebywają w specjalnych ośrodkach, mieszkają we wspólnotach mieszkaniowych lub w mieszkaniach z całodobową opieką.

Osoby starsze

Aktywni emeryci

Osoby starsze w Danii mają wiele możliwości rozwijania zainteresowań i prowadzenia aktywnego życia. Dążeniem polityki rządu jest umożliwienie ludziom starszym wywierania wpływu na swoje życie oraz brania za nie odpowiedzialności. Dlatego też osoby starsze mają okazję uczestniczenia w podejmowaniu decyzji, zarówno na płaszczyźnie osobistej, jak i w ramach lokalnej społeczności.

W gminach powoływane są rady emerytów wybierane spośród osób starszych zamieszkałych na terenie gminy. Rady emerytów doradzają władzom gminy w sprawach dotyczących ludzi starszych. Informacji na temat możliwości i miejsc spotkań i udzielają urzędy gminne.

Praca i przejście na emeryturę

Społeczeństwo duńskie potrzebuje także wkładu ze strony starszych obywateli, stosownie do ich możliwości. Niektórzy ludzie pracują aż do ukończenia 70 lat. Inni przechodzą na emeryturę w wieku 65 lat, z prawem do emerytury państwowej. Jeszcze inni kończą życie zawodowe wcześniej i przechodzą na wcześniejszą emeryturę lub rentę.

Emerytura państwowa (folkepansion)

Większość ludzi ma prawo do emerytury państwowej z chwilą ukończenia 65 lat. Podstawą emerytury państwowej jest nabycie praw emerytalnych. Osoby, które mieszkały w Danii 40 lat od 15 roku życia do chwili przejścia na emeryturę, mają prawo do pełnej emerytury państwowej. Osobom mieszkającym w Danii przez krótszy okres czasu przysługuje emerytura w mniejszym wymiarze. Wysokość świadczenia emerytalnego oblicza biuro urzędu gminy ds. emerytur, które również udziela obywatelom stosownych informacji.

Prywatny fundusz emerytalny (pensionsopsparing)

Wiele osób uzupełnia państwową emeryturę innymi formami świadczeń emerytalnych. Wielu pracowników płaci składki na fundusz emerytalny, to znaczy pracodawca i pracownik co miesiąc odprowadzają pewną kwotę do firmy zajmującej się sprawami emerytur. Istnieje również możliwość bezpośredniego odprowadzania składek na prywatny fundusz emerytalny, do banku lub do innej instytucji finansowej.

Składki na prywatny fundusz emerytalny, można odpisywać z podatku, przez co obniża się aktualny poziom podatku.

Wcześniejsza emerytura

System wcześniejszych emerytur umożliwia wcześniejsze opuszczenie rynku pracy. Można całkowicie wycofać się z rynku pracy lub tylko częściowo. Osoby przebywające na wcześniejszej emeryturze mogą pozostać czynne zawodowo.

Na wcześniejszą emeryturę można przejść najwcześniej w chwili ukończeniu 60 lat. Osoby pragnące skorzystać ze wcześniejszej emerytury muszą być członkiem kasy ubezpieczeń na wypadek bezrobocia przez co najmniej 30 lat i płacić specjalną składkę na wcześniejszą emeryturę. Świadczenia z tytułu wcześniejszej emerytury są wypłacane maksymalnie do 65 roku życia.

Renta

Niektórzy ludzie mają tak wiele fizycznch i psychicznych problemów, że nie są zdolni do pracy, mogą wtedy przejść na rentę. Aby otrzymać rentę, należy spełniać szereg kryteriów, jednym z nich jest długość pobytu w Danii. Informacji na ten temat udziela gmina.

Pomoc w domu

Większość osób starszych pragnie jak najdłużej pozostać we własnym domu. Emeryci mają prawo do uzyskania pomocy, np. w sprzątaniu i zakupach. Osoby z problemami natury fizycznej mogą również otrzymać prywatną pomoc domową. Zakres pomocy, jaką można otrzymać, zależy od oceny stopnia potrzeb, której dokonują władze gminy.

Mieszkania dla osób starszych

Osoby starsze posiadające specjalne potrzeby lub ograniczenia natury fizycznej mogą zwrócić się do władz gminy o przyznanie specjalnego mieszkania. Są to mieszkania specjalnie przystosowane dla osób starszych i niepełnosprawnych. Tego rodzaju miejsca często współpracują z ośrodkami opieki i zdrowia, co pozwala mieszkańcom na szybkie wezwanie pomocy. Na mieszkanie dla osób starszych należy niekiedy długo czekać. Z tego względu dobrze jest z góry zapisać się na listę oczekujących.

Dom z całodobową opieką lub dom opieki dla osób starszych

Osoby starsze wymagające stałej opieki mają prawo do zamieszkania w domu z całodobową opieką lub w domu opieki dla osób starszych. Personel tych instytucji wykonuje praktyczne czynności, takie jak gotowanie, pranie i sprzątanie, a także pomaga mieszkańcom w utrzymaniu higieny osobistej. Pielęgniarki zajmują się podawaniem lekarstw i pilnują terminów badań lekarskich.

Emeryci muszą płacić za świadczone im usługi. Jednak opłaty te przeważnie nie przekraczają ich finansowych możliwości, nawet w przypadku posiadania tylko państwowej emerytury.

Ostatni etap życia

Akt zgonu

W przypadku zgonu lekarz zobowiązany jest do wystawienia aktu zgonu. Jeżeli śmierć nastąpiła w domu, krewni zmarłego muszą jak najszybciej zawiadomić o tym lekarza. Akt zgonu wydawany jest rodzinie zmarłego wraz ze zgłoszeniem zgonu. Akt zgonu należy złożyć w biurze parafialnym. Wszystkie zgony, niezależnie od wyznania zmarłych lub ich krewnych, rejestrowane są przez Duński Kościół Narodowy, który działa z ramienia państwa duńskiego.

O zgonie automatycznie powiadamiany jest rejonowy sąd do spraw gospodarczych, rodzinnych i spadkowych*. Sąd ten wzywa najbliższych krewnych zmarłego w celu omówienia zagadnień związanych z podziałem masy spadkowej, tj. mienia osobistego osoby zmarłej.

Pogrzeb

Pogrzeb lub kremacja osoby zmarłej musi odbyć się zwykle w ciągu ośmiu dni od daty zgonu. Przedsiębiorca pogrzebowy służy pomocą we wszystkich praktycznych aspektach związanych z pogrzebem. Ze strony władz gminy można otrzymać finansową pomoc na pogrzeb (zasiłek pogrzebowy). Jeśli osoba zmarła ma być pochowana w innym kraju, władze gminy muszą wydać specjalne zezwolenie na wywóz zwłok za granicę.

2,1 tys. cmentarzy

Duński Kościół Narodowy* posiada i utrzymuje około 2,1 tysięcy cmentarzy. Każdy obywatel Danii ma prawo być pochowany na cmentarzu parafialnym. Członkowie innych niż Duński Kościół Narodowy wspólnot religijnych nie mogą żądać, aby ich tradycje i zwyczaje pogrzebowe były ściśle przestrzegane. Jednak mogą poinformować zarząd cmentarza o swoich specjlnych życzeniach.

Miejsca pochówku członków innych wspólnot religijnych

Na niektórych cmentarzach zarezerwowane są specjalne miejsca dla osób wyznania mojżeszowego, katolickiego i muzułmańsiego. Inne wspólnoty religijne mogą uzyskać zezwolenie na założenie własnych miejsc pochówku. Np. w gminie Brøndby znajduje się muzułmański cmentarz, którego właścicielem i zarządcą jest Duński Islamski Fundusz Pogrzebowy.