5 Poszukiwanie mieszkania

Wynajem czy kupno

Różne formy mieszkania

Większość lokali mieszkaniowych w Danii to mieszkania w budynkach wielopiętrowych, domy szeregowe lub wolnostojące. Mieszkania mogą być udziałowe, lokatorskie lub własnościowe. Większość mieszkań do wynajęcia znajduje się w budynkach wielopiętrowych, zwykle w dużych osiedlach dzielnic mieszkaniowych wielkich miast. Mieszkania wynajmowane są prywatnie lub przez spółdzielnie mieszkaniowe.

Mieszkania własnościowe i domy wolnostojące.

Mieszkania własnościowe, domy szeregowe i wolnostojące można kupić na własność. Większość domów wolnostojących to domy jednorodzinne, usytuowane na własnej działce gruntu. W większych miastach mieszkania własnościowe są zwykle bardzo drogie.

Najlepszym sposobem poszukiwania mieszkania są ogłoszenia i znajomości

W wielu częściach kraju znalezienie mieszkania może być trudne. Osoby poszukujące mieszkania w Danii mają następujące możliwości:

• Pytać w gminnym biurze mieszkaniowym.
• Zapisać się na listę osób oczekujących na mieszkanie w spółdzielni mieszkaniowej.
• Przeglądać ogłoszenia w gazetach ogólnokrajowych, prasie lokalnej i specjalnych gazetach wydawanych przez pośredników handlu nieruchomościami. Można także zamieścić własne ogłoszenie o poszukiwaniu mieszkania.
• Szukać ogłoszeń w Internecie lub zamieścić bezpłatne ogłoszenie. Dostęp do Internetu można uzyskać w bibliotekach publicznych.
• Szukać w dziale „Agencje mieszkaniowe” (Boliganvisning) na żółtych/ branżowych stronach* duńskiej książki telefonicznej lub na stronie www.degulesider.dk.
• Umieścić ogłoszenie na tablicy ogłoszeń w lokalnych supermarketach.
• Pytać rodzinę, przyjaciół i znajomych.

Mieszkania do wynajęcia

Mieszkanie społeczne czy prywatne

Mieszkania do wynajęcia są własnością prywatną albo własnością społecznych spółdzielni mieszkaniowych. Należy zapisać się listę osób oczekujących na mieszkanie. Oznacza to, że wynajem mieszkania będzie możliwy z chwilą gdy Państwa nazwisko znajdzie się na początku listy. Czas oczekiwania na mieszkanie może wynosić wiele lat. Informacje na ten temat można uzyskać w spółdzielni mieszkaniowej.

Z polecenia gminy

Gminy posiadają określoną liczbę mieszkań w spółdzielniach użyteczności publicznej. Być może w Państwa przypadku jest to najlepsza droga do otrzymania mieszkania. Proszę zwrócić się do władz gminy.

Prywatne spółdzielnie mieszkaniowe rzadko prowadzą listę osób oczekujących

Prywatne spółdzielnie mieszkaniowe rzadko prowadzą listę osób oczekujących. Kiedy zwalnia się mieszkanie, właściciel sam znajduje nowego najemcę.

Umowa najmu

Prawa i obowiązki

Zarówno najemca, jak i właściciel nieruchomości mają określone prawa i obowiązki. Precyzuje je duńska ustawa o najmie, która zawiera m.in. przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy najmu. Najemca może zwykle rozwiązać umowę najmu z trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Jeżeli najemca wypełnia swoje zobowiązania, wynajmujący nie może rozwiązać z nim umowy z dnia na dzień.

Duńska ustawa o najmie określa również zasady dotyczące dopuszczalnej wysokości czynszu, osób odpowiedzialnych za utrzymanie wynajętych lokali oraz maksymalnej liczby lokatorów.

Wielu ludzi mieszka we własnym domu

Około 63% ludności Danii mieszka w domach jednorodzinnych. Większość rodzin posiadających własny dom to pary z dziećmi. Do większości domów jednorodzinnych przynależy grunt. Niektóre domy to domy szeregowe.

Około 30% ludności mieszka w blokach. Większość mieszkań w blokach to mieszkania na wynajem.

Niektórzy ludzie żyją we wspólnotach mieszkaniowych, gdzie każdy ma własny pokój i dzieli koszty utrzymania, przygotowywanie posiłków i inne obowiązki domowe z innymi.

Wielu młodych ludzi dzieli mieszkanie z innymi lub wynajmuje pokój od prywatnego właściciela.

Studenci mogą wynająć pokój w domu studenckim. W domu studenckim mieszka wielu studentów, każdy z nich ma własny pokój, zwykle z osobną toaletą i łazienką, podczas gdy kuchnia i pokój wypoczynkowy są wspólne.

Umowa najmu jest obowiązkowa

Zgodnie z duńską ustawą o najmie najemca musi otrzymać umowę najmu, która zawiera warunki uzgodnione między najemcą a właścicielem lokalu. Umowa najmu musi regulować m.in. obowiązujący okres wypowiedzenia, a także stan techniczny, w jakim mieszkanie należy zdać w momencie wyprowadzki.

Należy zadbać aby umowa najmu została podpisana przez oboje małżonków

Małżeństwa, które wspólnie wynajmują mieszkanie, powinny wspólnie podpisać umowę najmu. W ten sposób, w przypadku wyprowadzenia się jednej osoby lub rozwodu, jedna ze stron zachowa prawo do pozostania w mieszkaniu.

Przed podpisaniem umowy należy obejrzeć mieszkanie

Nie należy podpisywać umowy najmu bez jej uważnego przeczytania – w tym adnotacji napisanych drobnym drukiem – ani też bez uprzedniego obejrzenia lokalu w obecności jego właściciela, w celu stwierdzenia usterek i wad.

W przypadku stwierdzenia usterek, należy załaczyć ich listę do umowy najmu (na umowie lub na osobnej stronie), Lista usterek podobnie jak umowa musi być podpisana zarówno przez najemcę jak i wynajmującego. Jeżeli usterki zauważone zostaną dopiero po wprowadzeniu się do mieszkania, należy w ciągu dwóch tygodni powiadomić o tym dozorcę, tak aby uniknąć kosztów za niespowodowane szkody .

Depozyt czy kaucja

Wysokość depozytu należy uzgodnić z wynajmującym

Należy liczyć się z koniecznością wpłacenia kaucji lub depozytu przed lub wraz z pierwszą opłatą czynszu. Wysokość tych opłat należy uzgodnić z wynajmującym.

Wynajmujący może wykorzystać kaucję lub depozyt do pokrycia kosztów napraw zniszczeń dokonanych przez najemcę. Jeśli jednak mieszkanie zostanie opuszczone w takim samym stanie, w jakim znajdowało się w momencie wprowadzenia, najemca ma prawo do pełnego zwrotu kaucji lub depozytu.

Liczba lokatorów

Liczba lokatorów może być ograniczona

W niektórych umowach najmu właściciel lokalu zastrzega maksymalną liczbę lokatorów. Władze gminne mogą ustalić przepisy, zgodnie z którymi w mieszkaniu mogą mieszkać maksymalnie dwie osoby w pokoju. Szczegółowe informacje na temat obowiązujących przepisów można uzyskać w urzędzie gminy.

Zasiłek mieszkaniowy

Wniosek o pożyczkę i dofinansowanie należy kierować do władz gminy

W urzędzie gminy można złożyć wniosek o pożyczkę na zapłacenie kaucji. Urząd gminy ocenia sytuację finansową i socjalną rodziny i na tej podstawie decyduje o przyznaniu pożyczki. Pożyczkę tę trzeba spłacić.

Najemca może również u władz gminy ubiegać się o dofinansowanie czynszu . Jest to tzw. dodatek mieszkaniowy. Władze gminy określają wysokość dofinansowania na podstawie:

• liczby osób w mieszkaniu,
• powierzchni mieszkania,
• wysokości czynszu,
• całkowitego dochodu gospodarstwa domowego.

Emeryci i renciści mogą ubiegać się o specjalny dodatek mieszkaniowy.

Zażalenia

Jeśli nie zgadzają się Państwo z decyzją władz gminy odnośnie pożyczki na kaucję lub dofinansowania czynszu, mogą Państwo złożyć zażalenie. Pismo z urzędu gminy, które zawiadamia o decyzji, zawiera informacje gdzie i w jakim terminie należy składać zażalenie.

Doradztwo

Doradztwo mieszkaniowe

Niektóre duże spółdzielnie mieszkaniowe użyteczności publicznej posiadają konsultantów ds. mieszkaniowych, którzy udzielają porad w kwestiach mieszkaniowych a także pomagają w zrozumieniu zawiłej korespondecji.

Mieszkanie udziałowe

Nabywca wpłaca udział i opłaca czynsz

Udziałowe spółdzielnie mieszkaniowe stanowią zespół domów lub mieszkań, których właścicielem i zarządcą jest spółdzielnia udziałowców. Spółdzielnia udziałowców jest właścicielem nieruchomości . Po wykupieniu udziału w spółdzielni, nabywca staje się automatycznie współwłaścicielem nieruchomości i uzyskuje prawo jej użytkowania. Oprócz udziału należy także płacić miesięczny czynsz.

Reguły i przedsięwzięcia

Właściciel udziału jest automatycznie członkiem spółdzielni mieszkaniowej, co daje mu prawo do uczestniczenia i głosowania w walnym zgromadzeniu spółdzielni. Wraz z pozostałymi członkami może decydować np. o przepisach obowiązujących spółdzielnię mieszkaniową. Walne zgromadzenie podejmuje również decyzje dotyczące sposobu utrzymania i remontu nieruchomości.

Podnajem i zamiana

Podnajem

Istnieje również możliwość wynajmu mieszkania od innego najemcy lub członka spółdzielni udziałowej. Ta forma wynajmu zwana jest podnajmem i dozwolona jest naa okres dwóch lat. Okres podnajmu może być dłuższy, jednak tylko wówczas, gdy właściciel lub przepisy dopuszczają taką możliwość.

Zamiana

W niektórych blokach czynszowych i spółdzielniach udziałowych możliwa jest zamiana mieszkań między lokatorami lub udziałowcami. Jeśli wynajmują Państwo takie mieszkanie, mogą je Państwo zamienić na większe lub mniejsze, albo też na mieszkanie w innej dzielnicy. Informacji o możliwości zamiany mieszkania udziela zarządca nieruchomości* lub zarząd spółdzielni udziałowej.

Mieszkanie własnościowe

Lokalem własnościowym może być zakupiony dom lub mieszkanie.

Zezwolenie na kupno nieruchomości

Osoby nie posiadające stałego pobytu oraz osoby, lub mieszkające w Danii krócej niż przez okres ostatnich pięciu lat, na zakup nieruchomości muszą uzyskać zgodę duńskiego Ministerstwa Sprawiedliwości. Formularz wniosku z informacjami na temat zakupowanej nieruchomości należy kierować do duńskiego Ministerstwa Sprawiedliwości (Justitsministeriet). Do wniosku należy załączyć kopię pozwolenia na pobyt. W przypadku gdy wnioskodawca zamierza zamieszkać w nabytej nieruchomości wniosek z reguły rozpatrywany jest pozytywnie, Obywatele państw UE mogą kupić nieruchomość bez zezwolenia Ministerstwa Sprawiedliwości, pod warunkiem, że chcą w niej zamieszkać.

Pośrednicy handlu nieruchomościami

Większość mieszkań i domów własnościowych sprzedawanych jest poprzez pośredniów handlu nieruchomościami. Należy śledzić ogłoszenia w gazetach, w Internecie lub w biurach handlu nieruchomościami w okolicy, w której pragnie się nabyć nieruchomość.

Pośrednicy handlu nieruchomościami reprezentują przede wszystkim interesy sprzedającego, ale mogą też udzielać porad w kwestiach obowiązujących przepisów i praw dotyczących kupna.

Należy zawsze skontaktować się z prawnikiem

Warto jest skorzystać z usług prawnika, ponieważ gwarantuje to ochronę własnych interesów.

Pożyczka bankowa czy kredyt hipoteczny

Pieniądze na zakup domu lub własnościowego mieszkania można pożyczyć w banku hipotecznym*. Banki pożyczają pieniądze na zakup mieszkania udziałowego. Przed przyznaniem pożyczki bank lub bank hipoteczny sprawdza zdolność kredytową wnioskodawcy. Dlatego ważne jest aby pożyczkobiorca posiadał pracę i stały dochód.

Energia elektryczna, woda i ogrzewanie

Oprócz czynszu lub raty za pożyczkę na zakup nieruchomości należy płacić za energię elektryczna, ogrzewanie i wodę. Koszty są proporcjonalne do zużycia. W mieszkaniach zainstalowane są liczniki. Dostawcą energii elektrycznej jest prywatna spółka energetyczna, energia grzewcza pochodzi z gminnej lub prywatnej elektrociepłowni. Większe osiedla mieszkaniowe mogą posiadać własne elektrociepłownie. W przypadku posiadania nieruchomości, opłaty za wodę uiszcza się zwykle wraz z podatkiem od nieruchomości.

Wysokie koszty energetyczne

Energia elektryczna, woda i ogrzewanie są w Danii drogie, ponieważ społeczeństwo dąży do obniżenia zużycia energii aby chronić środowisko naturalne. Zużycie elektryczności, wody i ogrzewania można zmniejszyć przez:

• Wyłączanie światła przy wychodzeniu z pomieszczenia.
• Korzystanie z energooszczędnych żarówek. Są one droższe niż zwykłe żarówki, lecz ich średni okres użytkowania jest dziesięciokrotnie dłuższy.
• Branie prysznica zamiast kąpieli w wannie.
• Mycie naczyń w misce, zamiast pod bieżącą wodą.
• Zakup urządzeń o niskim zużyciu energi i wody. Etykiety energetyczne umieszczane na urządzeniach AGD zawierają dane dotyczące poziomu zużycia energii i wody oraz klasy energetycznej. Poziom zużycia energii podawany jest w skali od A do G, gdzie A oznacza najniższy poziom zużycia energii. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w rozdziale 9, Gospodarka i konsumpcja

Wspólne wydatki

Najemca, właściciel mieszkania własnościowego lub udziałowiec ponosi wraz z innymi mieszkańcami osiedla koszty utrzmania dozorcy, nieruchomości i obszarów wspólnych. W przypadku wynajmu, koszty wspólne są potrącane są z czynszu.

Dozorca

W większości nieruchomości czynszowych i udziałowych zatrudniony jest dozorca, którego zadaniem jest wykonywanie różnego rodzaju prac, jak np. utrzymanie obszarów wspólnych. W mieszkaniach spółdzielczych dokonuje on również drobnych napraw lub wzywa w tym celu specjalistę.

Demokracja mieszkańców

W spółdzielniach mieszkaniowych

Spółdzielnie mieszkaniowe użyteczności publicznej funkcjonują na zasadach demokratycznych. Oznacza to, że mieszkańcy wybierają przedstawicieli do rady lokatorów lub zarządu związku lokatorw*. Przedstawiciele lokatorów mogą wnosić udoskonalenia do regulaminu porządku domowego i ustalać plan wspólnych działań. Zabierają również głos w sprawie zagospodarowania obszarów wspólnych.

Wpływ lokatorów w prywatnych domach czynszowych

Lokatorzy w dużych, prywatnych domach czynszowych mają także prawo do wybierania przedstawicieli dbających o ich interesy. Przedstawiciele lokatorów mają prawo kontroli sprawozdań finansowych dotyczących nieruchomość i prawo głosu przed planowanym podniesieniem czynszu lub rozpoczęciem większego remontu.

Prawo głosu

Lokatorzy mają prawo głosowania podczas wyboru reprezentantów różnych grup przedstawicieli mieszkańców. Może to na przykład być rada mieszkańców w nieruchomości czynszowej, zarząd spółdzielni udziałowej lub związek prywatnych właścicieli nieruchomości gruntowych*. Mieszkańcy mogą uczestniczyć w spotkaniach i imprezach organizowanych na terenie osiedla. Mogą też być aktywni, organizować zajęcia dla dzieci i dorosłych jako przedstawiciele lokatorów lub z własnej inicjatywy. Działalność ta jest dobrym sposobem na zawarcie znajomości z sąsiadami i współudział w kształtowaniu otoczenia, w którym się mieszka.

Domy mieszkańców i pomieszczenia wspólne

Wspólne miejsce spotkań i przyjęć

Niektóre spółdzielnie prywatne i udziałowe oraz większość spółdzielni użyteczności publicznej dysponuje wspólnym pomieszczeniem spotkań mieszkańców. Lokatorzy mogą wynajmować budynek lub pomieszczenie np. w celeu zorganizowana prywatnego przyjęcia.

Przepisy dla mieszkań i osiedli

W razie wątpliwości należy pytać

W większości domów czynszowych i udziałowych spółdzielni mieszkaniowych obowiązuje regulamin porządku domowego. Jest on ustalony przez właściciela domu lub przez mieszkańców. Regulamin porządku domowego może określać zasady utrzymania czystości na klatce schodowej, sprzątania, posiadania zwierząt domowych, hałasu i miejsca na rowery i wózki dziecięce.

W razie wątpliwości należy skontaktować się z dozorcą lub z sąsiadem.

Konflikt można rozwiązać

Konflikty między ludźmi nie są do uniknięcia. W przypadku konfliktu z sąsiadem, należy jak najszybciej spróbować z nim porozmawiać. Jeśli konfliktu nie da się załagodzić w ten sposób należy, zależnie od formy nieruchomości, zwrócić sie do dozorcy, zarządu (jeżeli istnieje), stowarzyszenia właścicieli gruntowych lub związku spółdzielni udziałowej, .

Pomoc

W przypadku kwestii spornych z właścicielem mieszkania co do np. warunków utrzymania, zamiany lub podnajmu, należy zwrócić się o pomoc w rozwiązaniu konfliktu do dozorcy lub zarządu. W razie niepowodzenia można złożyć skargę.

Mieszkańcy lokali użyteczności publicznej mogą składać zażalenia do specjalnej komisji.ds skarg lokatorów spółdzielni. Informacji na ten temat udziela związek lokatorów lub urząd gminy.

W gminach funkcjonuje gminna komisja ds. kontroli czynszu*. Komisja ta rozpatruje skargi dotyczące czynszu i porządku domowego w mieszkaniach wynajmowanych od prywatnych właścicieli. Informacji na ten temat udziela urząd gminy.

Sprzątanie i utylizacja odpadów

Lokator odpowiadzialny jest za utrzymanie czystości i sprzątanie. Należy zapoznać się z regułami obowiązującymi w danej nieruchomości lub osiedlu.

Odpady

Gmina odpowiada za wywóz standardowych odpadów z obszarów osiedli mieszkaniowych raz w tygodniu. Odpady z ogrodu i odpady wielogabarytowe wywożone są kilka razy w roku, są to np. meble i sprzęt AGD.

Stacje odzysku odpadów*

Gminy posiadają własne stacje odzysku odpadów, gdzie we własnym zakresie można odstawiać odpady ogrodowe i wielkogabarytowe. Stacje odzysku odpadów przyjmują również odpady szkodliwe dla środowiska naturalnego, np. resztki farb, oleje, baterie i urządzenia elektroniczne. Więcej informacji na temat zasad obowiązujących w danej gminie można uzyskać w urzędzie gminnym.

System anten

Anteny zbiorcze w domach czynszowych

Większość wynajmowanych mieszkań korzysta z anten zbiorczych, do których mieszkania podłączone są automatycznie. System antenowy może być zaprojektowany do odbioru telewizji kablowej lub do odbioru przez zbiorczą antenę telewizyjną. Opłata za antenę zbiorczą zwykle wliczona jest w czynsz.

Zainstalowanie własnej anteny wymaga zgody właściciela budynku lub spółdzielni udziałowej.

Niektóre związki właścicieli nieruchomości gruntowych korzystają z anteny zbiorczej

Mieszkania i domy własnościowe mają zwykle dostęp do telewizji kablowej lub anteny zbiorczej związku właścicieli nieruchomości gruntowych - jeśli nie - można zainstalować własną antenę.

Związki anten zbiorczych decydują o wyborze kanałów

Wiele zbiorczych systemów antenowych zakładanych jest przez związki anten zbiorczych. Członkowie związku mają wpływ na wybór kanałów telewizyjnych transmitowanych w danej okolicy. W całym kraju istnieje możliwość odbierania zarówno regionalnych, krajowych jak i szeregu zagranicznych kanałów telewizycjnych.

Osoby posiadające radio, TV lub komputer, który może odbierać programy radiowe i telewizyjne, zobowiązane są do płacenia półrocznej opłaty, zwanej opłatą licencyjną*. Więcej informacji na temat opłaty licencyjnej można znaleźć w rozdziale 10, Kultura i czas wolny

Wprowadzanie zmian w domu

Przepisy dotyczące instalacji elektrycznej, wodnej i grzewczej

Domy i mieszkania własnościowe można urządzać i remontować według własnego życzenia. Jednak ze względów bezpieczeństwa należy przestrzegać przepisów dotyczących instalacji elektrycznej, wodnej i grzewczej. Niektóre z tych prac muszą być wykonywane przez osoby do tego uprawnione. W przypadku nieprzestrzegania powyższych przepisów ubezpieczenie nie pokrywa strat związanych z ewentualnymi szkodami.

Zezwolenie władz gminy

Duże prace remontowe na zewnątrz budynku, np. dobudowanie okna mansardowego, balkonu, dodatkowego budynku gospodarczego lub wiaty na samochód, muszą być zgodne z przepisami dotyczącymi rozmiarów i konstrukcji obiektu. Z tego względu przed rozpoczęciem prac należy skontaktować się z władzami gminy.

Członkowie spółdzielni udziałowych zobowiązani są powiadomić zarząd

Przed wprowadzeniem zmian w lokalu udziałowym członkowie udziałowej spółdzielni mieszkaniowej powinni zorientować się, czy spółdzielnia nakłada specjalne ograniczenia.

Lokatorzy muszą uzyskać zgodę właściciela na wprowadzanie ulepszeń lokalu

Przed rozpoczęciem prac należy skontaktować się z właścicielem mieszkania lub z biurem zarządu budynku*.

W mieszkaniach można zainstalować pralkę lub zmywarkę pod warunkiem, że instalacji dokonują osoby do tego upoważnione.

Ubezpieczenia

Odszkodowania z tytułu kradzieży, pożaru lub i szkód spowodowanych wodą

Ubezpieczenie mieszkania umożliwia otrzymanie odszkodowania za meble, książki, odzież, sprzęt muzyczny, odbiorniki telewizyjne i in. w przypadku kradzieży lub zniszczenia przez np. ogień lub wodę. Kradzież należy bezzwłocznie zgłosić na policję; w przeciwnym razie otrzymanie odszkodowania nie będzie możliwe.

Można także wybrać "ubezpieczenie rodzinne", które obejmuje ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, szkód i kradzież.

Adresy firm ubezpieczeniowych znaleźć można w książce telefonicznej lub na stronie internetowej www.degulesider.dk.

Najemca pokoju lub mieszkania powinien we własnym zakresie zadbać o ubezpieczenie mienia.

Zmiana adresu

O zmianie adresu należy powiadomić władze gminy

W każdej gminie prowadzony jest rejestr mieszkańców. W przypadku przeprowadzki należy powiadomić władze gminy o zmianie adresu. Powiadomienie powinno być złożone nie później niż pięć dni od dnia przeprowadzki. Zgłoszenia można dokonać elektronicznie na stronie www.borger.dk. W urzędzie pocztowym można otrzymać małą teczkę zatytułowaną „Zmiana adresu”, która zawiera wszystkie niezbędne formularze.