4 Nowy obywatel Danii

Nowe życie

Wraz z otrzymaniem pozwolenia na pobyt, można rozpocząć nowe życie w Danii a także rozpocząć poznawanie duńskiego społeczeństwa. Nowe znajomości można nawiązać w miejscu zamieszkania, w stowarzyszeniach, bibliotekach, a także w miejscu pracy.

Numer w rejestrze ludności

Po uzyskaniu pozwolenia pobytu należy zarejestrować się w krajowym rejestrze ludności (Folkeregistret). Rejestracji dokonuje się w urządzie gminy w miejscu zamieszkania. Jeśli posiadają Państwo status uchodźcy, o rejestrację zadba gmina lub duński Urząd Imigracyjny. Wraz z rejestracją otrzymają Państwo numer w rejestrze ludności. Numer w rejestrze ludności składa się z daty urodzenia oraz niepowtarzalnej kombinacji czterech cyfr. Numer w rejestrze ludności może wyglądać następująco: 23 (dzień) 04 (miesiąc) 54 (rok) – 3476. Ostatnia cyfra dla kobiet parzysta(tutaj 6), dla mężczyzn nieparzysta.

Numer w rejestrze ludności jest wymagany w przypadku każdego kontaktu z władzami i instytucjami państwowymi.

Karta ubezpieczenia zdrowotnego

Po zarejestrowaniu w urzędzie gminy nowy obywatel otrzymuje kartę ubezpieczenia zdrowotnego. Jest to żółta, plastikowa karta, którą należy okazać podczas wizyty u lekarza lub w szpitalu. Więcej informacji na ten temat podaje rozdział 11, Zdrowie i choroba

Pomoc językowa

Osoby niewładające dostatecznie językiem duńskim w wielu sytuacjach mogą uzyskać pomoc tłumacza, na przykład podczas kontaktu z gminą lub inną instytucją państwową. Obowiązkiem władz jest ocena, czy pomoc tłumacza jest konieczna oraz zapewnienie tej pomocy, w tym zamówienie tłumacza.

Tłumacz jest bezstronny

W razie potrzeby zostanie Państwu przydzielony tłumacz. Obowiązkiem tłumacza jest dokładne tłumaczenie wszystkich wypowiedzi bez umyślnego pomijania jakichkolwiek zdań. Tłumacz jest zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej, musi być bezstronny i obiektywny. Tłumacz może ingerować w przebieg rozmowy jedynie w celu wyjaśnienia nieporozumień.

Dobre rady podczas rozmów za pośrednictwem tłumacza:

• Nie należy zwracać się do tłumacza, ale bezpośrednio do osoby, z którą się rozmawia.
• Należy mówić powoli i wyraźnie.
• Należy poruszać tylko tematy, które pragnie się przekazać za pośrednictwem tłumacza.

Kursy języka duńskiego i wiedzy o społeczeństwie dla dorosłych

Osoby, które ukończyły 18 lat, posiadają pozwolenie pobytu w Danii i numer w rejestrze ludności, mają prawo do trzyletniego kursu języka duńskiego. Program kursu obejmuje naukę języka oraz wiedzę o społeczeństwie duńskim.

Gmina zobowiązna jet przedstawić Państwu propozycję kursu najpóźniej miesiąc po złożeniu wniosku o naukę języka. Nauka może odbywać się w szkole językowej lub innej zatwierdzonej placówce oferującej kursy języka duńskiego.

Prawo do nauki przysługuje do chwili zdania egzaminu końcowego z języka duńskiego, maksymalnie 3 lata.

Kurs można łączyć z pracą

Dla osób które jeszcze nie posiadają pracy, kurs języka duńskiego jest pomocny w szybkim jej znalezieniu. Kurs można łączyć z pracą, stażem zawodowym lub inną nauką. Więcej informacji na temat dostępnych możliwości można znaleźć w rozdziale 8, Miejsca pracy i rynek pracy.

Trzy poziomy nauki języka duńskiego

Kursy języka duńskiego prowadzone są na trzech poziomach. Szkoły językowe gwarantują umieszczenie kursistów na poziomie odpowiadającym ich zdolnościom i oczekiwaniom.

Poziom 1

Poziom 1 przeznaczony jest dla osób, które nie potrafią pisać i czytać w swoim ojczystym języku. Nauka kładzie szczególny nacisk na język duński w mowie, lecz obejmuje również naukę czytania i pisania prostych tekstów. Celem kursu jest umożliwienie jak najszybszego podjęcia niewykwalifikowanej pracy i aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.

Poziom 2

Poziom 2 przeznaczony jest dla osób, które w kraju pochodzenia pobierały naukę na stopniu pdstawowym. Kursiści uczą się wysławiania, czytania i rozumienia duńskiej mowy, co pozwola im na funkcjonowanie w codziennym życiu i pracy. Kursiści uczą się również pisania prostych tekstów w jęzku duńskim. Celem kursu jest umożliwienie jak najszybszego podjęcia pracy i aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.

Po ukończeniu podstawowego kursu języka duńskiego możliwe jest doskonalenie zdobytych umiejętności poprzez uczestnictwo w kursach językowych przeznaczonych dla rodowitych duńczyków.

Poziom 3

Poziom 3 przeznaczony jest dla osób z wykształceniem średnim lub wyższym, np. po szkole zawodowej, gimnazjalnej lub wyższej. Tempo i poziom nauczania są wyższe niż na poziomie 2. Kursiści uczęszczają na zajęcia konwersacji i zdobywają ogólną wiedzę o kulturze, historii i społeczeństwie. Celem kursu jest umożliwienie jak najszybszego podjęcia pracy lub dalszego kształcenia oraz aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.

Kultura i społeczeństwo

Na wszystkich trzech poziomach zajęcia językowe połączone są z nauką o kulturze i warunkach socjalnych w Danii, na przykład: wiedza o społeczeństwie dobrobytu, demokracji, rynku pracy i poszukiwaniu pracy.

Egzamin końcowy

Po ukończeniu kursu na poziomie 1 i 2 można przystąpić do egzaminu z języka duńskiego - Dansk 1 i Dansk 2. Poziom 3 kończy się egzaminem Dansk 3 lub egzaminem umożliwiajcym dalsze studiowanie w Danii(Studieprøve).

Opłaty

Koszty kursu języka duńskiego ponosi gmina, może ona ewentualnie zażądać drobnej opłaty za uczestnictwo w kursie. Z opłat zwolnione są osoby, uczestniczące w kursie w ramach programu introdukcyjnego, w tym przypadku gmina nie może żądać dodatkowej opłaty. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w części poświęconej programowi introdukcyjnemu i kontraktach indywidualnych.

Znajomość języka otwiera wiele drzwi

Amna Amin przyjechała do Danii w roku 1997 i otrzymała azyl w 1999. W międzyczasie pracowała jako wolontariusz w Czerwonym Krzyżu. Obecnie zajmuje się kwestiami integracji kobiet w gminie.

"Znajomość języka duńskiego otwiera wiele drzwi. Zamiast siedzieć w domu z poczuciem bezsilnoćści wobec mijającego czasu otwieramy drzwi wychodzimy na zewnątrz - nikt nie chce żyć w odizolowaniu. W szkole językowej nie tylko nauczyłam się języka i zdałam egzamin Dansk 3, lecz również dowiedziałam się wielu rzeczy o społeczeństwie duńskim, odwiedziłam wiele muzeów i wiele ciekawych miejsc. Poznałam tu też jednego z moich najlepszych przyjaciół."

Program introdukcyjny i kontrakt indywidualny

Uchodźcom i osobom które przyjechały do Danni w ramach łączenia rodzin z kraju spoza UE lub krajów nordyckich władze gminy proponują uczestnictwo w programie introdukcyjnym, którego przebieg ustalany jest pomiędzy gminą a uczestnikiem programu. Przebieg programu określony jest w formie indywidualnego kontraktu. W skład programu introdukcyjnego wchodzi kurs języka duńskiego - oraz w razie konieczności - szereg innych kursów, które mają na celu pomoc w znalezieniu pracy lub podjęciu nauki w celu podwyższenia kwalifikacji zawodowych.

Program introdukcyjny i kontrakt indywidualny nie jest oferowany wszystkim osobom przybyłym do Danii w ramach łączenia rodzin. Jeśli dana osoba posiada stałe prawo pobytu w Danii w związku z pracą na przykład jako pracownik naukowy,dyplomatyczny, student lub pracownik misji nie otrzyma ona oferty programu introdukcyjnego, ale może uczestniczyć w kursach językowych i innych zajęciach.

Duński Urząd ds. Cudzoziemców dokonuje oceny kto podlega pod prawo duńskiej ustawy o Czudzoziemcach i kwalifikuje się do programu introdukcyjnego i zawarcia kontraktu indywidualnego.

Kontrakt indywidualny - jest wiążącą umową

Kontrakt indywidualny jest wiążącą umową między nowym obywatelem a władzami gminy. Z tego względu jego sporządzenie wymaga współpracy obu stron. Kontrakt indywidualny zawiera plan integracji w ciągu pierwszych trzech lat pobytu w Danii i dlatego ma duże znaczenie dla nowych obywateli Danii.

Kontrakt powinien określać przebieg programu introdukcyjnego. Może on przykładowo określać początkowy poziom nauki języka duńskiego oraz potrzebę innych kursów niezbędnych do rozpoczęcia nauki lub podjęcia pracy. Program introdukcyjny ma na celu pomoc w możliwie szybkiej integracji z duńskim społeczeństwem oraz usamodzielnieniu się obcokrajowców w Danii.

Przed upływem pierwszego miesiąca

Kontrakt powinien być sporządzony w ciągu pierwszego miesiąca od uzyskania pozwolenia na pobyt i osiedlenia się w danej gminie.

Kontrakt indywidualny musi zawierać Państwa wymagania

Kontrakt indywidualny stanowi wspólne narzędzie pracy nowego obywatela i jego gminy. Dlatego należy zadbać aby uwzględniał on również Państwa wymagania. Kontrakt powinien zawierać plan zajęć przydatnych w podjęciu nauki, założeniu własnej działalności gospodarczej lub podjęciu pracy.

Obywatele posiadający pracę

Osoby posiadające pracę w kontrakcie muszą mieć zapewnione prawo do pobierania nauki języka duńskiego. Kurs języka może odbywać się popołudniami lub wieczorami, w czasie wolnym od pracy.

Kontrakt można zmienić

Gmina bieżąco śledzi przebieg działań określonych w kontrakcie indywidualnym. W miarę uzyskiwania nowych kwalifikacji i doświadczeń lub w przypadku pojawienia się nowych oczekiwań co do przyszłości, należy wystąpić z propozycją zmian zajęć ustalonych w kontrakcie.

Powrót do kraju

Kontrakt może również zakładać możliwość powrotu do kraju rodzinnego, gdy zaistnieją sprzyjające temu warunki. Kontrakt może zawierać notę o zdobywaniu w Danii kompetencji i kwalifikacji przydatnych do podjęcia pracy w kraju pochodzenia. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w rozdziale 13, Powrót do kraju.

Deklaracja dotycząca integracji i aktywnego obywatelstwa

W ramach kontraktu indywidualnego należy także podpisać deklarację dotyczącą integracji i aktywnego obywatelstwa

Celem deklaracji jest informacja o wartościach i regułach duńskiego społeczeństwa. W ten sposób nowy obywatel dowiaduje się czego społeczeństwo od niego oczekuje. Niniejszy informator uzupełnia i wyjaśnia wiele zagadnień zawartych w deklaracji.

Kontrakt indywidualny jest ważny podczas osiedlania się w Danii

Uczestnictwo w programie jest dobrowolne, ma ono jednak znaczenie podczas ubiegania się o stały pobyt w Danii.

Maksymalnie trzy lata

Program introdukcyjny, w tym kurs języka duńskiego, jest bezpłatny, może trwać maksymalnie trzy lata.

Więcej informacji

Więcej informacji na temat kontraktu indywidualnego i deklaracji dotyczącej integracji i aktywnego obywatelstwa można uzyskać w urzędzie gminy oraz na stronie www.nyidanmark.dk/integrationskontrakt.

Zasiłek introdukcyjny

Osoby objęte programem introdukcyjnym, które nie mają pracy lub innych środków utrzymania, mają prawo do otrzymania specjalnego zasiłku. Jest to tzw. zasiłek introdukcyjny. Osoby ubiegające się o zasiłek introdukcyjny są zobowiązane do uczestniczeia we wszystkich zajęciach programu, a także do zadeklarowania gotowości do podjęcia pracy. Oznacza to aktywne poszukiwanie pracy i zgodę na przyjęcie proponowanej pracy. W przeciwnym przypadku gmina może zredukować lub wstrzymać wypłacanie zasiłku introdukcyjnego.

Obywatelstwo duńskie

Jeżeli rodzice dziecka są małżeństwem i jedno z nich posiada duńskie obywatelstwo, dziecko otrzymuje obywatelstwo duńskie automatycznie z chwilą narodzin, tak samo w przypadku gdy rodzice nie są małżeństwem ale matka posiada duńskie obywatelstwo.

Jeżeli tylko ojciec posiada duńskie obywatelstwo, dziecko otrzymuje je automatycznie jeżeli urodzi się w Danii, lub jeżeli jego rodzice pobiorą się zanim skończy ono 18 lat.

Wniosek o duńskie obywatelstwo

Aby ubiegać się o obywatelstwo duńskie, należy mieć ukończone 18 lat. Wniosek o obywatelstwo należy złożyć w komisariacie policji w miejscu zamieszkania. Policja udziela informacji na temat czasu rozpatrywania wniosku.

Decyzja należy do parlamentu

Decyzję o nadaniu duńskiego obywatelstwa podejmuje parlament na mocy specjalnej ustawy, która zatwierdzana jest dwa razy w roku. Aby ubiegać się o duńskie obywatelstwo, należy spełniać warunki określone przez parlament.

Wymagana jest znajomość języka duńskiego oraz zdanie tzw. egzaminu obywatela (indfødsretsprøve).

• Należy posiadać dyplom wydany przez szkołę językową lub inną szkołę, powierdzający zdanie egzaminu językowego Dansk 3 lub równorzędnego egzaminu. Może to być np. świadectwo ukończenia szkoły powszechnej, gimnazjum lub szkoły zawodowej. Należy także wykazać się wiedzą o duńskim społeczeństwie, kulturze i historii na poziomie wymaganym przez specjalny egzamin uprawniającym do otrzymania duńskiego obywatelstwa. Jest to tzw. egzamin obywatela.
• Wymagany okres pobytu w Danii dla osób bez przynależności państwowej i dla uchodźców wynosi osiem lat.
• Imigranci muszą posiadać pozwolenie pobytu na czas nieokreślony i mieszkać w Danii przez okres dziewięciu lat.
• Wymagana jest zdolność do utrzymania się z własnych środków w ciągu czterech z pięciu ostatnich lat. Zdolność samodzielnego utrzymania nie wyklucza pobierania mniejszych zasiłków od państwa, które nie należą do kosztów utrzymania jak np. specjalna pomoc finansowa na koszty transportu, leczenia, zakupu leków, opieki stomatologicznej czy przeprowadzki. Otrzymania duńskiego obywatelstwa nie wyklucza również pobieranie państwowego stypendium edukacyjnego, wcześniejszej lub zwykłej emerytury lub fakt pozostawania na utrzymaniu współmałżonka.
• Obywatelstwa nie można otrzymać w przypadku posiadania zaległości wobec państwa.
• Należy zadekarować brak przeszłości kryminalnej działającej na szkodę bezpieczeństwa kraju.
• Osoby, które popełniły przestępstwo kryminalne mogą uzyskać duńskie obywatelstwo dopiero po upływie ściśle określonego czasu, jego długość zależy od charakteru przestępstwa.
• Obywatelstwa duńskiego nie można otrzymać w przypadku popełnienia bardzo poważnego przestępstwa.

Kryteria parlamentu znajdą Państwo na stronie www.newtodenmark.dk/nationality.

Obywatelstwo poprzez oświadczenie

Obywatelstwo duńskie można uzyskać przez oświadczenie, w przypadku jeżeli osoba:

• jest obywatelem jednego z krajów nordyckich;
• wcześniej posiadała duńskie obywatelstwo.

Szczegółowe informacje oraz formularz wniosku można otrzymać w okręgowych organach administracji państwowej.

Duński paszport

Z chwilą nadania duńskiego obywatelstwa, nowy obywatel otrzymuje duński paszport oraz nabywa prawo do głosowania w wyborach parlamentarnych.