11 Zdrowie i choroba

Duńska służba zdrowia

Lekarz rodzinny

Podczas wpisu do krajowego rejestru ludności w gminie zamieszkania, obywatele proszeni są o wskazanie lekarza rodzinnego. Wybór lekarza jest dowolny, zgodnie z życzeniem można wybrać na przykład kobietę lub mężczyznę .

Lekarz rodzinnny jest lekarzem pierwszego kontaktu państwowej służby zdrowia. Leczy większość chorób z którymi zwracają się do niego pacjenci, w skomplikowanych przypadkach kieruje pacjentów do specjalisty lub szpitala.

Skierowanie od lekarza rodzinnego nie jest wymagane w przypadku wizyt u dentysty oraz nagłej potrzeby pomocy pogotowia ratunkowego lub hospitalizacji.

Karta powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego

Karta powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego wystawiona przez urząd gminy, stanowi dowód prawa korzystania z usług duńskiej służby zdrowia. Karta zawiera imię i nazwisko, adres, numer w rejestrze ludności (CPR) oraz nazwisko i adres lekarza rodzinnego.

Karta jest ważna w całej Europie

Kartę ubezpieczenia zdrowotnego należy okazać podczas każdej wizyty u lekarza, dentysty, na pogotowiu ratunkowym oraz podczas hospitalizacji. Kartę ubezpieczenia należy mieć również przy sobie podczas podróży zagranicznych. Jest ona pomocna w przypadku nagłej choroby lub wypadku podczas podróży po Europie w celach turystycznych, np. wakacje, podróż nie może być jednak dłuższa niż 1 miesiąc. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www.sundhed.dk.

Wizyty u lekarza są bezpłatne

Wizyty u lekarza i pobyt w szpitalu są bezpłatne. Ich koszty opłacane są z podatków.

Za co należy płacić

Pacjenci pokrywają część kosztów leków, okularów, opieki stomatologicznej oraz fizjoterapii. Istnieje jednak możliwość otrzymania dofinansowania.

W gabinecie lekarskim

Wizytę należy umówić

Wizytę u lekarza rodzinnego należy wcześniej umówić. Większość lekarzy przyjmuje w godzinach 8:00 do 16:00 w dni powszednie. Zwykle termin wizyty wyznaczany jest nie później niż pięć dni roboczych po kontakcie telefonicznym. W przypadku bardzo złego samopoczucia lekarz przyjmuje pacjenta tego samego dnia.

Badanie, leczenie lub wydanie skierowania

Lekarz bada pacjenta i decyduje, jakie leczenie jest konieczne, jeżeli jest taka potrzeba wypisuje receptę.

Lekarz rodzinny może skierować pacjenta do specjalisty - np. dermatologa lub ginekologa. Wizyty u lekarzy specjalistów są również bezpłatne. Lekarz rodzinny może także skierować pacjenta na terapię, której koszty częściowo pokrywa pacjent. Dotyczy to np. fizjoterapii lub porad u psychologa.

W razie potrzeby, lekarz rodzinny kieruje pacjenta na leczenie w szpitala.

Usługi językowe

Lekarz musi być pewny tego, że wywiad z pacjentem jest zrozumiały dla obu stron. W przypadku gdy wzajemna komunikacja nie jest możliwa, lekarz ma obowiązek wezwać do pomocy tłumacza. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w rozdziale 4, Nowy obywatel Danii.

Wizyta u lekarza rodzinnego

Problemy psychiczne

„Depresja"

Posiadanie problemów psychicznych nie jest w Danii niecodzienne. Poczucie przygnębienia nie jest jednoznaczne z chorobą psychiczną. Wielu obywateli Danii szuka pomocy i leczy się w przypadku problemów psychicznych. Przybycie do Danii spowodowane ucieczką przed wojną i prześladowaniami - może być przyczyną wielu psychicznych dolegliwości, które w normalnych warunkach nigdy by nie się nie ujawniły.

Problemy psychiczne mogą powodować dolegliwości fizyczne

W przypadku dolegliwości natury psychicznej należy się zwrócić o pomoc do lekarza. Problemy psychiczne mogą powodować dolegliwości fizyczne np. ból głowy, pleców, brzucha lub zaburzenia snu bez wyraźnej fizycznej przyczyny. Lekarz stara się ocenić, czy stan ten nie ma podłoża psychicznego.

Rozmowa z lekarzem

Lekarz pyta o ogólny stan zdrowia i sytuację pacjenta. Czy mają Państwo wiele zmartwień albo problemy w małżeństwie? Czy tęsknią Państwo za krajem ojczystym i rodziną? Lub też czy doświadczyli Państwo przeżyć traumatycznych, jak pobyt w więzieniu, tortury czy wojna

Lekarza obowiązuje tajemnica zawodowa

Lekarz zobowiązany jest do zachowania tajemnicy zawodowej, można zatem bez obaw mówić o swoich problemach. Wszystko to co opowiedzą Państwo lekarzowi pozostanie tajemnicą i nie zostanie przekazane do wiadomości władz ani innych osób.

Pomoc psychologa

W zależności od rezultatu rozmowy lekarz może uznać, że objawów nie da się wyleczyć jedynie za pomocą leków, wtedy kieruje pacjenta do psychologa.

Osoby, które przeżyły "psychiczny ból" spowodowany wojną lub torturami, zostają kierowane do ośrodków przeznaczonych dla uchodźców z zespołem posttraumatycznym.

Dzieci też mogą być nieszczęśliwe

Należy pamiętać o tym, że dzieci również mogą cierpieć z powodu nieprzyjemnych przeżyć i potrzebować pomocy. Można zwrócic się do z lekarza rodzinnego, konsultanta socjalnego w gminie bądż nauczycieli i pedagogów instytucji opieki dziennej, którzy udzielą odpowiedniej porady.

Pogotowie lekarskie

Poza godzinami dyżurów lekarskich

Jeżeli pomoc lekarska jest potrzebna poza godzinami przyjęć lekarza rodzinnego, tj. po godzinie 16:00 w dni powszednie, oraz w soboty, niedziele i święta, należy zgłosić się do pogotowia lekarskiego. W książce telefonicznej znajdują się numery telefonów lekarzy dyżurujących w danej gminie, można je również znaleźć na stronie internetowej gminy lub na www.sundhed.dk.

Pytania

Podczas rozmowy z dyżurującyn lekarzem pacjent (lub osoba rozmawiająca w jego imienu) pytany jest o o ogóne samopoczucie. Typowe pytania: Czy chory ma podwyższoną temperaturę, jeśli tak jak wysoką, czy odczuwa ból, jeżeli doszło do urazu - jak poważny jest uraz.

Na podstawie uzyskanych informacji lekarz dyżurny ocenia, czy pacjent powinien się zgłosić do lekarza rodzinnego następnego dnia czy też powinien być skierowany na pogotowie lub do szpitala. Lekarz dyżurujący prosi o podanie numeru rejestru ludności (CPR) chorego.

Do pogotowia lekarskiego należy zwracać się jedynie, gdy jest to absolutnie konieczne

Pogotowie lekarskie należy kontktować tylko w przypadkach absolutnie koniecznych lub gdy nie ma się pewności co do stanu pacjenta, np. małego dziecka.

Numer alarmowy 112

Nagłe wypadki

W przypadku omdlenia, bezdechu, wypadku lub napadu należy bezzwłocznie dzwonić pod numer alarmowy 112.

Pracownicy centrum alarmowego pytają o nazwisko, adres osoby dzwoniącej oraz numer telefonu, z którego wzywana jest pomoc. Centrala alarmowa wysyła następnie ambulans na sygnale, policję lub inną pomoc.

Badania kontrolne dzieci i młodzieży oraz szczepienia

Dziewięć badań kontrolnych

Dzieci w wieku od 5 tygodni do 15 lat przechodzą co najmniej dziewięć profilaktycznych badań kontrolnych, według starannie opracowanego programu. Siedem pierwszych badań kontrolnych odbywa się zanim dziecko zacznie uczęszczać do szkoły, ostatnie dwa na początku i na końcu szkoły.

Program badań kontrolnych

Badania przeprowadzane są według ustalonego programu. Ich celem jest śledzenie prawidłowego rozwoju dziecka. W ten sposób zarówno lekarz jak i rodzice mogą ocenić czy dziecko ma problemy rozwojowe lub zdrootne i ewentualnie im zapobec.

Wizytę należy umówić

Rodzice muszą umówić czas wizyty badań kontrolnych.

Bezpłatne szczepienia

Wszystkie dzieci szczepione są przeciwko określonym chorobom zakaźnym. Szczepienia są bezpłatne. Zwykle przeprowadzne są podczas jednego z badań kontrolnych.

Duńskie władze ds. ochrony zdrowia opracowały program szczepień dla dzieci, który obejmuje: błonicę (Di), tężec (Te), krztusiec (Ki), polio (Pol), odrę, świnkę, różyczkę (MFR) i zapalenie opon mózgowych (Hib).

Różyczka

Jeżeli kobieta ciężarna zachoruje na różyczkę, istnieje ryzyko urodzenia niepełnosprawnego dziecka. Kobiety, które nie chorowały na różyczkę i nie zostały przeciwko niej zaszczepione, przed zajściem w ciążę powinny się zaszczepić.

Inne szczepienia

Dziecko matki, która cierpi na wirusowe zapalenie wątroby typu B, szczepione jest przeciw tej chorobie, pierwszą szczepionkę otrzymuje zwykle tuż po urodzeniu. Następne szczepienia przeprowadza lekarz rodzinny gdy dziecko ma 4 -5 tygodni, 2 miesiące i 12 miesięcy.

Jeżeli członek rodziny jest zarażony wirusem żółtaczki typu B, pozostali członkowie rodziny są zaszczepieni bezpłatnie przez lekarza rodzinnego.

Szczepienia przed podróżami zagranicznymi

Szczepienia wymagane w związku z podróżami zagranicznymi są odpłatne.

Mów śmiało i pytaj

Zdrowie i choroba to drażliwe tematy, róznie postrzegane przez odmienne kultury. Z tego względu łatwo może dojść do nieporozumień, zwłaszcza, gdy dodatkowo istnieją bariery językowe.

Personel szpitala informuje pacjenta o przebiegu leczenia, oraz o prawach i obowiązkach pacjenta. Istotne jest, aby pacjenci respektowali pracę pracę personelu medycznego i stosowali się do jego wskazówek. Równie ważne jest informowanie personelu o życzeniach i oczekiwaniach pacjenta. W razie wątpliwości należy pytać.

W szpitalu

Badania i leczenie

Pacjent może zostać przyjęty do szpitala z powodu nagłego pogorszenia stanu zdrowia, urazu, albo gdy lekarz rodzinny skieruje go na badania lub leczenie w szpitalu. Wiele badań i zabiegów nie wymaga hospitalizacji - pacjent może wrócić do domu tego samego dnia.

Wolny wybór szpitala

W Danii można dowolnie wybrać szpital, w którym zostanie przeprowadzony zabieg lub leczenie. Niektórzy pacjenci pragną leczyć się w określonym szpitalu, np. ze względu na jego bliskość od miejsca zamieszkania lub rodziny, lub też krótszy czas oczekiwania na zabieg. O wyborze szpitala należy powiadomić lekarza rodzinnego.

Sale dla wielu pacjentów

Sale szpitalne w Danii przeznaczone są od jednego do czterech pacjentów. Mężczyźni i kobiety leżą w osobnych salach.

Zasady dotyczące posiłków i odwiedzin

Cisza i spokój

Chorzy potrzebują ciszy i spokoju. Wszystkie szpitale mają stałe pory odwiedzin. Przed wizytą w szpitalu należy upewnić się, ilu gości może odwiedzać pacjenta

Szpital zapewnia wyżywienie, odzież i mozliwość kapieli

Szpital dba o potrzeby pacjenta, łącznie z wyżywieniem, zmianą bielizny i higieną osobistą, a w razie konieczności także zapewnia praktyczną pomoc w codziennych czynnościach. Z wyjątkiem owoców bez konsultacji z personelem nie wolno przynosić żadnych artykułów spożywczych, ponieważ mogą one zawierać składniki, których nie przewiduje przepisana pacjentowi dieta.

Dzieci w szpitalu

Rodzice hospitalizowanych dzieci mogą nocować w szpitalu

Większość szpitali umożliwia rodzicom hospitalizowanych dzieci nocleg w szpitalu. Rodzice chorych dzieci mogą przebywać w szpitalu poza godzinami odwiedzin.

Szpital psychiatryczny

Rozmowy terapeutyczne i leczenie farmakologiczne

Osoby, które mają tak poważne problemy psychiczne, że nie są w stanie sobie z nimi poradzić, mogą być skierowane na leczenie w szpitalu psychiatrycznym. Szpitale te proponują rozmowy terapeutyczne oraz, w razie potrzeby, leczenie farmakologiczne. Pacjent uczestniczy czynnie w planowaniu przebiegu leczenia. Wiele szpitali psychiatrycznych oferuje sale jednoosobowe. Szpital psychiatryczny może być otwarty lub zamknięty.

Umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym

Osoby, stanowiące zagrożenie dla siebie lub dla innych, i które odmawiają poddania się leczeniu szpitalnemu, mogą być wbrew własnej woli umieszczone w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym . Oceny takiej konieczności dokonuje lekarz. W ym przypadku pacjent zawsze hospitalizowany jest na oddziale zamkniętym.

Opieka stomatologiczna

Opieka stomatologiczna dla dzieci i młodzieży

Bezpłatna opieka stomatologiczna dla dzieci poniżej 18 lat

W Danii dzieci do lat 18 korzystają z bezpłatnej opieki stomatologicznej. Kontrole u dentysty odbywają się regularnie. Dzieci uczyą się dbać o zęby. W razie potrzeby stomatolog przeprowadza leczenie lub korekcję zgryzu.

Należy dbać o zęby mleczne

Pierwsza wizyta u dentysty odbywa się zwykle zanim dziecko skończy dwa lata. Nawet jeśli dziecko nie ma jeszcze zębów, dobrze jest pójść do dentysty. Chociaż zęby mleczne wypadają we wczesnym dzieciństwie, należy o nie dbać. W przeciwnym przypadku istnieje ryzyko uszkodzenia stałych zębów.

W większości gmin funkcjonują szkolne kliniki stomatologiczne. W niektórych małych miastach usługi te świadczy prywatny dentysta. W tym przypadku opieki stomatologiczne jest również bezpłatna.

Szkolna opieka stomatologiczna

Gdy dzieci zaczynają naukę w szkole, automatycznie podlegają szkolnej kontroli stomatologicznej. Stomatolodzy odwiedzają też szkoły, aby uczyć dzieci pielęgnacji zębów.

Dobrze, jeśli rodzice dzieci z młodszych klas uczestniczą w wizytach u dentysty. Jeśli konieczne jest poważniejsze leczenie, dentysta zawsze konsultuje się z rodzicami.

Opieka stomatologiczna dla dorosłych

Należy wybrać prywatnego dentystę

Dorośli powyżej 18 roku życia sami wybierają prywatnego dentystę (stomatolodzy figurują np. w lokalnej książce telefonicznej). Za badania i leczenie stomatologiczne należy płacić, ale państwo dopłaca do wielu usług. Refundowana część opłaty jest automatycznie potrącana z rachunku za usługi dentystyczne.

Prywatne ubezpieczenie zdrowotne może pokrywać poważniejsze leczenie lub zabieg.

Rutynowe kontrole stomatologiczne

W Danii zaleca się kontrole stomatologiczne mniej więcej co sześć miesięcy – nie tylko w przypadku pojawienia się problemów. Częste kontrole pozwalają na wcześniejsze wykrywanie ubytków zanim wywołają ból. W ten sposób zakres leczenia jest mniejszy, a jego koszty są bardziej przystępne dla pacjenta. Wizytę u dentysty należy z góry umówić.

Wizytę należy umówić

Tak jak w przypadku lekarza rodzinnego, wizytę u dentysty należy z góry umówić – i przyjść punktualnie. Pacjenci, którzy regularnie chodzą na kontrole stomatologiczne, automatycznie dostają termin następnej wizyty.

Opieka stomatologiczna dla osób, które nie są w stanie udać się do dentysty

Władze gminy zobowiązane są do zapewnienia opieki stomatologicznej osobom, które nie są w stanie samodzielnie udać się do dentysty. Paaństwo pokrywa większą część tych usług.

Leczenie stomatologiczne w nagłych przypadkach

W przypadku nagłego i silnego bólu zęba zwykle można otrzymać pomoc w pogotowiu stomatologicznym o każdej porze dnia. Numer telefonu można znaleźć w lokalnej książce telefonicznej

Leki

Leki na receptę i bez recepty

Niekóre leki można kupić tylko za okazaniem recepty, niektóre bez recepty. W aptekach dostępne są wszystkie leki, które aktualnie dopuszczone są do sprzedaży. Leki wymagające recepty można kupić tylko za jej okazaniem. W niektórych drogeriach, supermarketach i na stacjach benzynowych można kupić, np. środki przeciwbólowe, przeciwkaszlowe, środki na ból gardła oraz preparaty nikotynowe ułatwiające rzucanie palenia.

System refundacji leków

Państwo zapewnia zwrot części kosztów niektórych leków. Refundowana kwota zależy od indywidualnych potrzeb chorego i jego rocznych wydatków na leki. Więcej informacji na ten temat zasad można otrzymać u lekarza lub w aptece.

Zdrowe odżywianie i aktywny tryb życia

Ważne aby unikać chorób

Posiłek dostarcza organizmowi niezbędnych wartości odżywczych i energetycznych. Zdrowy posiłek składa się owoców i warzyw i niezbyt dużej ilości cukru i tłuszczu. Ruch i aktywny tryb życia jest równie ważny dla zapewnienia dobrego samopoczucia, zapobiega i zmniejsza ryzyko chorób związanych z życiem w nowoczesnym społeczeństwie.

Cukrzyca, choroby serca i nowotwory

Do najbardziej powszechnych chorób związanych z trybem życia należą: nowotwory, cukrzyca typu 2 i choroby sercowo-naczyniowe. W obecnych czasach maszyny wykonują za nas dużą część pracy fizycznej. Większość ludzi prowadzi siedzący tryb życia i dojeżdża do pracy samochodem. Wielu ludzi jest zabieganych w ciągu dnia i stwierdza, że łatwiej jest kupić gotowy produkt, niż samemu przygotować zdrowy posiłek.

Ryzyko

Posiłek o wysokiej zawartości tłuszczów i cukrów, zbyt niski poziom aktywności fizycznej i spore dawki alkoholu to czynniki wysokiego ryzyka wystąpienia chorób cywilizacyjnych. Pewną rolę mogą tu również odgrywać geny. Jeżeli np. rodzice lub rodzeństwo cierpią np. na cukrzycę typu 2, to również dzieci są obciążone ryzykiem tej choroby. Z tego względu należy szczególnie dbać zdrowe odżywianie i zdrowy tryb życia.

Dobre rady na temat zdrowego trybu życia

Każdy może przyczynić się do obniżenia ryzyka zachorowania na choroby cywilizacyjne. Należy prowadzić zdrowy tryb życia - to znaczy: nie palić, spożywać alkohol w umiarkowanych ilościach oraz przestrzegać ośmiu zaleceń duńskiej służby zdrowia. Zaleca się:

Jeść owoce i warzywa - co najmniej 600 g dziennie

Zalecana dawka 600 g powoduje obniżenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy i zachorowań na raka. Jedno jabłko, pomarańcz, banan, marchewka lub warzywa gotowane spożywane raz dziennie dają w sumie 600 g. Do zalecanych produktów zaliczne są również orzechy i suszone owoce.

Jeść ryby i przetwory rybne - kilka razy w tygodniu

Ryby są zdrowe, ponieważ zawierają olej rybny, witaminę D i selen. Większość innych produktów jest uboższa w te składniki. Ryby można jeść jako danie główne na ciepło, jako przystawkę lub na kanapce. Można również spożywać śledzie, makrelę i tuńczyka w puszce.

Jeść ziemniaki, ryż, kuskus lub makaron - codziennie

Pieczywo, mąka i produkty zbożowe są zdrowe i niskotłuszczowe. Szczególnie zdrowe jest pieczywo pełnoziarniste i owsianka, ponieważ są one bogate w błonnik i witaminę B. Należy jeść więcej pieczywa o niskiej zawartości tłuszczu, ciemnego i pełnoziarnistego zamiast białego chleba. Biały chleb zawiera mniej błonnika i dlatego syci mniej niż ciemny chleb.

Spożywać małe ilości cukru - ograniczyć picie napojów słodzonych oraz spożywanie słodyczy i ciastek

Słodycze mają dużo kalorii, a mało zdrowych składników. Zbyt dużo słodyczy nie pozostawia wiele miejsca na zdrowy posiłek.

Jeść małe ilości tłuszczu - zwłaszcza nabiału i mięs

Organizm potrzebuje tłuszczu, lecz w umiarkowanych ilościach. Zaleca się używanie oleju roślinnego i ograniczenie tłuszczów zwierzęcych. Należy wybierać mięso chude, odcinać widoczny tłuszcz. Rekompensować chudym mlekiem, jogurtem i serami.

Należy spożywać zróżnicowane posiłki - i starać się utrzymać normalną wagę

Każdego dnia należy jeść różne typy pieczywa, owoców, warzyw, mięsa i nabiału. W ten sposób dostarczamy organizmowi niezbędnych witamin i minerałów. Jeżeli stwierdzimy przyrost wagi, należy ograniczyć wielkość porcji i zwiększyć aktywność fizyczną. Codzienny ruch pozwola na utrzymanie wagi na właściwym poziomie.

Pragnienie należy gasić wodą

Dzienne zapotrzebowanie organizmu na wodę wynosi 1 -1,5 litra. Zwykła woda niegazowana jest najlepsza, ponieważ najlepiej gasi pragnienie i nie zawiera kalorii.

Utrzymywać aktywność fizyczną - co najmniej 30 minut każdego dnia

Warto codziennie ćwiczyć, co najmniej przez pół godziny. Można chodzić po schodach i spacerować lub uprawiać sport - raz lub kilka razy w tygodniu. Dzieci powinny mieć zapewniony ruch przez min. 1 godzinę dziennie. Ćwiczenia fizyczne zaleca się zarówno dzieciom jak i dorosłym, osobom młodym jak i starszym. Ruch poprawia kondycję i samopoczucie oraz ułatwia utrzymanie wagi w normie.

Patrz: www.altomkost.dk og www.helse.dk.

Uzupełnienie diety

Witamina D

Osoby o ciemnej skórze, przebywające przez większość czasu wewnątrz pomieszczeń lub całkowicie zakrywające ciało nie otrzymują wiele promieni słoncznych i dlatego powinny przyjmować witaminę D. Dzienne zapotrzebowanie organizmu na witaminę D wynosi 10 mg.Informcje na temat pokrycia zapotrzebowania organizmu na witaminę D można uzyskać w aptece. Niemowlęta i małe dzieci powinny dostawać krople z witaminą D - pielęgniarka odwiedzająca rodzinę noworodka udziela informacji na ten temat.

Witamina D powstaje w organizmie podczas ekspozycji skóry na promienie słoneczne. Osoby, które zawsze przebywają w cieniu lub nie wychodzą na zewnątrz mogą mieć niedobór witaminy D, ponieważ niewiele produktów spożywczych ją zawiera. Niedobór witaminy D w organizmie może przejawiać się bólem kończyn i osłabieniem mięśni.

Wapń

Osoby, które unikają picia mleka i spożywania nabiału powinny przyjmować wapń w ilości 500 - 1000 mg dziennie.