10 Kultura i czas wolny
Bogate życie kulturalne
Dania posiada bogate życie kulturalne i wiele możliwości spędzania wolnego czasu. Kultura i rekreacja zawierają w sobie wiele elementów - od muzyki, teatru, kina, malarstwa, muzeów i wystaw do wykładów, zajęć pozalekcyjnych, sportu i działalności wielu stowarzyszeń.
Gminy współpracują ze stowarzyszeniami w organizowaniu imprez lokalnych. Więcej informacji na temat wydarzeń kulturalnych można znaleźć na stronie internetowej gminy.
Niektóre wydarzenia i imprezy są darmowe, za inne trzeba czasem słono zapłacić, . Emeryci i studenci w wielu miejscach otrzymują zniżkę.
Informacje na temat oferty kulturalnej można znaleźć na stronie internetowej www.kultunaut.dk.
Biblioteka jest dobrym początkiem
Biblioteka jest dobrym miejscem aby rozpocząć poszukiwanie informacji o duńskim społeczeństwie i lokalnych wydarzeniah w gminie.
Można tu otrzymać pomoc w znalezieniu informacji
Korzystanie z bibliotek publicznych jest bezpłatne, większość bibliotek oferuje duży wybór książek, muzyki, filmów dvd i gier komputerowych. Biblioteki oferują także dostęp do Internetu, codziennej prasy i służą pomocą w wyszukiwaniu informacji lub materiałów. W biblitece można znaleźć między innymi wiele przydatnych publikacji wydawanych przez organizacje i władze publiczne.
Wiele bibliotek organizuje wystawy, pokazy filmowe, przedstawienia teatralne dla dzieci oraz odczyty. Wiele bibliotek oferuje również pomoc w lekcjach, stymulację językową i szereg imprez integracyjnych.
Książki w wielu językach
W bibliotece można uzyskać pomoc w znalezieniu książek i czasopism w różnych językach. Jeśli poszukiwane materiały nie są aktualnie dostępne, biblioteka może je zamówić.
Media i debata publiczna
Wolność myśli i słowa
Wolność myśli i słowa jest zasadniczą częścią duńskiej demokracji. Wolność myśli i słowa odzwierciedla się między innymi w wolności prasy i debaty publicznej.
Media dla mniejszości etnicznych
Duńska rzeczywistość w coraz większym stopniu kształtowana jest przez wiele kanałów telewizyjnych i radiowych, gazety, czasopisma i Internet. Wiele mediów posiada specjalną ofertę dla mniejszości etnicznych. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www.finfo.dk.
Rozległy obraz środków przekazu
Dużą część programów nadawanych w mediach stanowi rozrywka, jednak media tworzą również ważną płaszczyznę ciągłej debaty kulturalnej, politycznej i społecznej, gdzie wolna wymiana opinii odgrywa istotną rolę w przedstawianiu problemów społecznych i poszukiwaniu rozwiązań.
Duńskie Radio (Danmarks Radio) oraz TV2 są stacjami przekazu publicznego*. Mają mają one obowiązek nadawania programów radiowych i telewizyjnych dla odbiorców posiadających rozmaite zainteresowania.
Media publiczne finansowane są głównie z tzw opłat licencyjnych*(medielicens). Do opłat zobowiązane są wszystkie osoby odbierające programy radiowo-telewizyjne niezależnie czy korzystają z TV, radia, telefonu komórkowego czy Iternetu. Licencja opłacana jest dwa razy do roku. Wysokość opłaty licencyjnej ustala parlament.
Rejestracji opłaty licencyjnej* można dokonać na stronie www.dr.dk
Istnieje też wiele możliwości płatnej subskrybcji prywatnych systemów telewizji kablowej.
Aktywny wypoczynek
Wspólnie z innymi
Wielu ludzi w Danii w czasie wolnym od pracy dokształca się, pogłębia umiejętności artystyczne lub chodzi na wykłady. Pogłębianie umiejętności umożliwiają szkoły wieczorowe, uniwersytety ludowe oraz wiele różnych stowarzyszeń. Spotkania i wspólne przebywanie z innymi są ważnym elementem tej dzałalności.
Uniwersytety ludowe
Oświata społeczna
Tradycje oświaty społecznej, które nadal mają wpływ na duńskie społeczeństwo, wywodzą się z ruchu kulturalnego z połowy XIX wieku. Jego podstawą było przekonanie, że wszyscy powinni mieć możliwość nauki i zdobywania wiedzy o społeczeństwie. Duńskie uniwersytety ludowe (folkehøjskole)* powstały jako rezultat tego ruchu.
Na terenie całej Danii funkcjonują nadal tego rodzaju szkoły, powszechnie zwane "uniwersytetami"(højskoler). Oferują one szeroki program nauczania, obejmujący przedmioty artystyczne, zajęcia sportowe, przedmioty teoretyczne oraz ogólne informacje o społeczeństwie.
Rozwój zawodowy i osobowy
Na "uniwersytecie" ludowym można pogłębiać i rozwijać nie tylko wiedzę teoretyczną ale również osobowość, poznjąc jednocześnie wielu różnych ludzi. Pobyt na uniwersytecie można wykorzystać także do znalezienia motywacji do dalszej nauki i
zdecydowanie jej kierunku - w szkole zawodowej, programach kształcenia dla młodzieży lub w szkołach wyższych.
Zajęcia kulturalne
Podczas trwania nauki kursiści mieszkają i stołują się na terenie szkoły. Kurs może trwać od tygodnia do roku. Oprócz zajęć teoretycznych nauka obejmuje także zajęcia kulturalne, wycieczki, spotkania towarzyskie i popołudniowe wykłady. Osoby, które nie życzą sobie lub nie mogą mieszkać na terenie szkoły, mogą uczęszczać na kurs jako uczniowie dzienni.
Więcej informacji na temat uniwersytetów ludowych można znaleźć na stronie internetowej www.hojskoler.dk.
Dla młodych imigrantów
Stowarzyszenie uniwersytetów ludowych organizuje specjalne kursy i pobyty dla imigrantów, np. obóz letni "Sommercamp", który trwa trzy tygodnie i przeznaczony jest dla młodych ludzi. Projekt "Sommercamp" będzie realizowany w latach 2007 - 2009. Celem projektu jest umożliwienie kursistom w trakcie letnich wakacji zdobycie dodatkowej wiedzy ogólnej i zawodowej. Więcej informacji na temat projektu "Sommercamp" można znaleźć na stronie www.campsommer.dk.
Istnieje możliwość otrzymania dotacji finansowej na pobyt w tego rodzaju szkole. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www.emph.dk.
Mam tu przyjaciół z całej Europy
Ali przyjechał do Danii z Afganistanu w roku 2003. Jest uczniem uniwerstytetu Europahøjskolen na półwyspie Kalø. Po skończeniu pobytu rozpocznie naukę zawodu asystenta socjalno-zdrowotnego, jego ostatecznym celem jest zawód radiografa.
„Pobyt w Europahøjskolen to niezapomniane doświadczenie. Dzięki niemu mam przyjaciół z całej Europy. Uczę się języków, wiele dowiedziałem się o duńskim społeczeństwie. Ciągle zdobywam nową wiedzę. W czasie wolnym od nauki spędzamy razem czas, oglądamy filmy, gramy w piłkę nożną lub koszykówkę. Tutaj nie jesteś nigdy samotny."
Szkoły wieczorowe
Bogaty program nauczania
Wiele Duńczyków uczęszcza do szkół wieczorowych*. Oferują one bogaty program nauczania, gdze można wybrać np. linię językową, nauki ścisłe lub inne akademickie przedmioty albo uczęszczać na zajęcia z filozofii, historii, wychowania dzieci i wykłady o kulturze. Prowadzone są również zajęcia motorycznee, kursy gotowania, kursy krawieckie, malarskie, zajęcia śpiewu i inne. Wiele z kursów wieczorowych jest specjalnie skierowanych do nowych obywateli. Zwykle szkoły wieczorowe prowadzone są przez stowarzyszenia krzewienia oświaty (oplysningsforbund*), np. AOF (Arbejdernes Oplysningsforbund - Związek Krzewienia Oświaty Zawodowej), LOF (Liberalt Oplysningsforbund - Liberalny Związek Krzewienia Oświaty) lub FOF (Folkeligt Oplysningsforbund - Ludowy Związek Krzewienia Oświaty).
Kursy wieczorowe są płatne, ale ponieważ są one dotowane przez państwo, uczestnicy ponoszą tylko część kosztów.
Na wielu stronach internetowych gmin można znaleźć lokalne adresy szkół wieczorowych.
Stowarzyszenia
Ludzie którzy mają wspólne zainteresowania
Dania jest jednym z nielicznych krajów, na świecie, którego większa część obywateli należy do jakiegś stowarzyszenia. Stowarzyszenie to grupa osób o wspólnych zainteresowaniach – np. naukowych, politycznych czy kulturalnych itp.
Rozmaite zainteresowania
W Danii istnieje wiele stowarzyszeń, organizacji i klubów. Obejmują one kluby sportowe, związki polityczne, towarzystwa mieszkaniowe, stowarzyszenia artystyczne, związki imigrantów, związki religijne oraz stowarzyszenia ludzi mających specjalne zainteresowania. Warto zapoznać się z listą stowarzyszeń w książce telefonicznej pod hasłem „foreninger" (stowarzyszenia). Informacje o stowarzyszeniach można również znaleźć na stronie internetowej urzędu gminy.
W imieniu dobrej sprawy
Niektóre stowarzyszenia, mają na celeu ochronę interesów osób niepełnosprawnych, pacjentów, emerytów lub osób o orientacji homoseksualnej. Inne działają na rzecz określonej idei politycznej, np. ochrony środowiska naturalnego lub praw zwierząt.
Miejsca spotkań
W Danii istnieje wiele miejsc spotkań towarzyskich, klubów i ośrodków kultury, często związanych z dzielnicą mieszkaniową, gdzie można grać w karty, prowadzić dyskusje, uczestniczyć w zajęciach rekreacyjnych lub uczęszczać na odczyty.
Każdy może założyć stowarzyszenie
Każdy może założyć stowarzyszenie. Jedynym warunkiem jest zorganizowanie spotkania założycielskiego, na którym zostaną ustalone cele stowarzyszenia oraz jego statut. Statut określa zasady odnośnie członkostwa, liczby członków zarządu, trybu zwoływania walnego zgromadzenia i in. Standardowa wersja statutu stowarzyszeń znajduje się na stronie www.familieadvokaten.dk.
Ty również możesz odegrać rolę
Stowarzyszenie może być dobrym sposobem na poznanie innych ludzi oraz dobrym początkiem aktywnego udziału w życiu lokalnego społeczeństwa. Organem zarządzającym stowarzyszeniami jest zarząd, który wybierają członkowie stowarzyszenia. Członkowie stowarzyszenia mogą zgłaszać wnioski odnośnie działalności stowarzyszenai a także chęć wstąpienia do zarządu.
Stowarzyszenia dla nowych obywateli
W Danii istnieje ponad 200 stowarzyszeń, które mogą interesować nowych obywateli. Są to na przykład stowarzyszenia kulturalne i integracyjne, związki polityczne oraz stowarzyszenia przyjaciół. Patrz również na stonie internetowej www.finfo.dk.
Sport i ćwiczenia
Osoby które pragną uprawianić sport lub ćwiczyć z innymi mogą zapisać się do klubu sportowego. W klubach można grać np. w piłkę nożną, piłkę ręczną, tenisa, badmintona, pływać i uprawiać gimnastykę.
Przystępne opłaty
Większość zorganizowanych zajęć gimnastycznych i sportowych prowadzona jest przez stowarzyszenia, kluby lub ogólnodostępne organizacje. Obowiązuje tu składka członkowska, ale ponieważ władze gminy dofinansowują tego typu działalność, opłaty są przystępne – nawet dla osób nisko uposażonych.
Pomoc rodziców
Rodzice często zachęcają swoje dzieci do udziału w dowolnych zajęciach sportowych. np. opłacając składkę członkowską oraz zawożąc i odbierając je z klubu.
Religia
Wolność wyznania
Na mocy duńskiej konstytucji obywatele Danii mają prawo do praktykowania dowolnej religii lub życia w sposób zgodny ze swoimi przekonaniami. Obywatele duńscy mogą swobodnie zmieniać swoje przekonania lub wyznanie - mogą np. odrzucić dawną wiarę i przyłączyć się do innej. W Danii istnieje wiele różnych postaw życiowych i przekonań. Niektórzy wierzą w cuda, inni nie, lecz swój światopogląd opierają na powszechnych, humanistycznych lub innych wartościach.
Kosciół świadczy usługi dla społeczeństwa
Zgodnie z duńską konstytucją kościół ewangelicko-luterański* jest w Danii Kościołem Narodowym*. Kościół Narodowy świadczy różne usługi dla ogółu społeczeństwa, łącznie z rejestracją urodzeń, imion i zgonów.
Przynależność do Kościoła Narodowego
Większa część ludzi w Danii należy do Duńskiego Kościoła Narodowego. Najwięcej osób zostało członkami Kościoła poprzez chrzest.
Osoby przybywające z zagranicy, które pragną przystąpić do Duńskiego Kościoła Narodowego, mogą osiągnąć to w następujący sposób:
- Osoby, które należą do wspólnoty ewangelicko-luterańskiej innej niż Duński Kościół Narodowy, podczas rejestracji w duńskim urzędzie ewidencji ludności zostaną zarejestrowane jako członkowie Duńskiego Kościoła Narodowego.
- Osoby ochrzczone w innym kościele niż ewangelicko-luterański, mogą przystąpić do Duńskiego Kościoła Narodowego, zwracając się do proboszcza parafii w miejscu zamieszkania.
- Osoby nieochrzczone mogą przystąpić do Duńskiego Kościoła Narodowego poprzez chrzest.
Członek Duńskiego Kościoła Narodowego, który nie życzy sobie przynależności do kościoła, może z niego wystąpić, kontaktując się z proboszczem lokalnej parafii.
Podatek kościelny
Członkowie Duńskiego Kościoła Narodowego płacą podatek kościelny. Podatki kościelne pokrywają koszty prowadzenia kościołów i cmentarzy parafialnych. Kościół świadczy różnego rodzaju usługi oraz celebruje kościelne ceremonie jak chrzty, śluby i pogrzeby.
Więcej informacji na temat wstąpienia Duńskiego Kościoła Narodowego można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa ds. Kościoła www.km.dk.
Inne wspólnoty religijne
150 różnych wyznań
W Danii jest około 150 rozmaitych wspólnot religijnych o różnej wielkości.
Prawo budowania świątyń
Wspólnoty religijne mogą zatrudniać własnych kapłanów, imamów, rabinów lub pastorów. Mają one także prawo do stawiania budynków, które będą wykorzystywane do celów religijnych, jednak pod warunkiem, że odpowiadają one lokalnym normom planowania przestrzennego. Wspólnoty religijne mogą także prowadzić naukę religii dla dzieci i młodzieży w czasie wolnym od nauki.
Zatwierdzone i uznane wyznania
W Danii istnieje około 100 oficjalnie zatwierdzonych wspólnot religijnych, w tym islam, buddzm i hinduizm, oznacza to, że duchowni tych wspólnot są uprawnieni do udzielania ślubów.
Spośród wielu różnych wspólnot 11 uzyskało status specjalnego uznania, co daje im prawo do nadawania imion i udzielania chrztu, ślubu oraz wydawania świadectw mających taką samą ważność jak akty Duńskiego Kościoła Narodowego.
Zarówno zatwierdzone jak i uznane wyznania mogą uzyskać pozwolenie na założenie cmentarza.
Składki członkowskie można odpisać od podatku
Jeżeli wyznanie jest uznane przez władze skarbowe członkowie zatwierdzonych i uznanych wspólnot religijnych mają prawo do odprowadzenia składki i datków na kościół od podatku. Kościoły i cmentarze nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Nie płaci się również gminnego podatku gruntowego od gruntu, na którym stoi budynek przeznaczony do celów religijnych.
Więcej informacji na temat przynależności do Duńskiego Kościoła Narodowego można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa ds. Kościoła www.km.dk.
Przyjęcia i spotkania towarzyskie
Czas wolny wypełniają także tradycje i zwyczaje, które wiążą się z życiem w mieście, kontaktami sąsisiedzkimi, przyjaźniami, spotkaniami towarzyskimi i urodzinami. Wiele szkół, instytucji opieki dziennej i klubów sportowych ogranizuje różnego rodzaju imprezy i spotkania towarzyskie. Wiele miast i osiedli mieszkaniowych szczyci się własnymi przyjęciami i tradycjami życia towarzyskiego.
Przyjęcia urodzinowe dla dzieci
Wielu rodziców dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym zaprasza kolegów i koleżanki dziecka na przyjęcie urodzinowe. Niektórzy zapraszają tylko dziewczynki lub tylko chłopców. Na tradycyjnym duńskim przyjęciu urodzinowym dla dziecka, zwykle podaje się wielowarstwowy tort urodzinowy, słodkie bułeczki, gorącą czekoladę i napoje. Solenizantowi śpiewa się piosenkę urodzinową, potem dzieci uczestniczą we wspólnych zabawach. Tradycja nakazuje, aby zaproszone dzieci przyniosły solenizantowi prezent. Jeśli nie są Państwo pewni, jaki prezent powinno przynieść Państwa dziecko ani ile powinien on kosztować, mogą Państwo zapytać innych rodziców.
Przyjęcia i życie towarzyskie
W Danii ludzie wydają przyjęcia z różnych okazji: ślubu, chrztu, konfirmacji, urodzin i świąt religijnych. Organizują również parapetówki, imprezy z okazji ukończenia szkoły, wyjazdu - lub przyjęcia bez okazji, z czystej ochoty.
Zapraszają przyjaciół, rodzinę lub znajomch z pracy na obiad, muzykę i tańce.
Jeśli zostaną Państwo zaproszeni na przyjęcie lub nieformalny obiad, miło jest przynieść ze sobą drobiazg dla gospodarzy. Może to być butelka wina, bukiet kwiatów, bombonierka lub inny drobiazg. Jeżeli zostaną Państwo zaproszeni na przyjęcie urodzinowe, wypada kupić prezent.